Cô bác anh chị thân mến,
Có những nỗi khổ chẳng ai thấy, nhưng ai mắc rồi mới thấm – viêm xoang là một trong số đó. Cảm giác đầu nặng trĩu, mũi nghẹt, hơi thở không thông, đêm khó ngủ, ngày mệt mỏi… kéo dài từ tháng này qua tháng khác. Đông y có câu: “Phong hàn xâm nhập, thấp nhiệt uẩn kết, chính khí suy yếu, tà khí thừa cơ”, chính là mô tả về căn nguyên sâu xa của viêm xoang. Nhưng điều đáng quý là, trong kho tàng cây cỏ dân gian, có một vị thuốc quen thuộc mà hiệu quả chẳng hề nhỏ bé – đó là vỏ bưởi.
Cây bưởi – giống như một người mẹ miền quê – âm thầm nuôi dưỡng từ hoa trái đến vỏ, lá đều có thể dùng làm thuốc. Theo y học cổ truyền, vỏ bưởi có vị cay, đắng, tính ấm, quy vào các kinh phế và tỳ. Vị cay giúp hành khí, tán phong hàn; vị đắng giúp hóa đàm, tiêu tích; tính ấm giúp ôn trung, khử hàn. Chính bởi vậy, vỏ bưởi từ lâu đã được dùng trong các bài thuốc chữa cảm, ho, đầy bụng, và đặc biệt hữu hiệu trong việc xông mũi khi bị viêm xoang.
Xông hơi vỏ bưởi: Cách làm đơn giản mà hiệu quả
Cơ chế trị liệu theo Đông y
Viêm xoang, theo Đông y, là do phong hàn hoặc phong nhiệt kết tụ ở mũi, khiến mũi tắc nghẽn, khí huyết không thông, đàm trọc ứ đọng. Xông hơi – còn gọi là “hương trị pháp” – là cách đưa dược tính vào qua đường hô hấp, giúp khai khiếu, thông mũi, tiêu viêm, trừ phong hàn. Vỏ bưởi khi gặp nước nóng sẽ giải phóng tinh dầu – một loại “khí dược” – đi vào phế quản, xoang mũi, từ đó giúp đẩy lùi tà khí, làm tan ứ tắc.
Cách xông hơi với vỏ bưởi
Nguyên liệu:
-
1 – 2 vỏ bưởi tươi hoặc đã phơi khô
-
1 nồi nước khoảng 1 – 1,5 lít
Cách làm:
-
Cho vỏ bưởi vào nồi, đổ nước, đun sôi khoảng 10 – 15 phút cho tinh dầu tiết ra.
-
Bắc nồi xuống, để nguội bớt khoảng 70 – 80°C.
-
Trùm khăn kín đầu và nồi, bắt đầu xông. Hít thở sâu bằng mũi, thở ra bằng miệng.
-
Xông từ 10 – 15 phút, cho đến khi nước nguội.
Thời điểm xông:
-
Mỗi ngày 1 lần vào buổi tối trước khi ngủ.
-
Duy trì đều đặn 5 – 7 ngày mỗi đợt, đặc biệt trong giai đoạn chuyển mùa.
Những lưu ý khi xông hơi vỏ bưởi
-
Người bị dị ứng với tinh dầu cam quýt nên thử trước với lượng nhỏ.
-
Không xông khi đang sốt cao, trẻ em dưới 5 tuổi hoặc người suy nhược nặng.
-
Sau khi xông không nên ra gió lạnh ngay, cần lau khô mồ hôi và giữ ấm cơ thể.
-
Với người bị viêm xoang mạn, nên kết hợp xông hơi với các bài thuốc bổ phế, kiện tỳ để đạt hiệu quả lâu dài.
Kết hợp vỏ bưởi với các vị thuốc khác
Để tăng hiệu quả, cô bác anh chị có thể kết hợp vỏ bưởi với một số vị thuốc có công năng tương tự:
-
Lá sả, lá chanh, lá kinh giới: giúp tán phong hàn, sát khuẩn mạnh.
-
Gừng tươi: ôn trung, hành khí, giảm đau.
-
Ngải cứu: hoạt huyết, khử hàn.
Mỗi lần xông, có thể cho mỗi vị một nắm nhỏ, nấu chung với vỏ bưởi để xông cùng. Mùi thơm dễ chịu của tinh dầu sẽ giúp thư giãn đầu óc, làm dịu thần kinh, hỗ trợ giấc ngủ sâu.
Điều trị viêm xoang theo nguyên lý Y học cổ truyền
Trong Đông y, muốn trị viêm xoang không chỉ dừng ở việc làm thông xoang mà còn phải “bổ chính khu tà” – tức là vừa tăng cường chính khí, vừa đẩy lùi tà khí. Viêm xoang liên quan chủ yếu đến tạng Phế – nơi chủ bì mao và thông khiếu ra mũi; và Tỳ – nơi sinh ra đàm trọc nếu suy yếu. Nếu Tỳ vận hóa không tốt, đàm sẽ sinh ra nhiều, ứ trệ tại Phế, khiến bệnh lâu ngày khó khỏi.
Do đó, ngoài việc xông hơi, cần kết hợp các phép trị như:
-
Kiện tỳ hóa đàm: dùng các vị như bạch truật, trần bì, phục linh…
-
Tuyên phế chỉ khái: dùng tân di, bạc hà, xuyên khung, bạch chỉ…
-
Khu phong tán hàn: dùng kinh giới, tô diệp, tế tân…
Khi chính khí mạnh, tà khí sẽ khó xâm nhập. Đó là lý do vì sao người khỏe mạnh ít bị viêm xoang, còn người hay mệt mỏi, tỳ phế yếu, lại dễ bị tái phát.
Cô bác anh chị thân mến,
Sức khỏe giống như gốc rễ của cây – nếu rễ yếu thì cây chẳng thể xanh tươi. Viêm xoang tuy là bệnh ở mũi nhưng gốc bệnh lại ở tạng phủ. Đông y không chỉ chữa phần ngọn là triệu chứng, mà đi sâu vào căn nguyên, bồi bổ chính khí, điều hòa khí huyết, thông khiếu tán tà. Việc xông hơi vỏ bưởi là một bước chăm sóc tại chỗ rất hiệu quả, nhưng để trị tận gốc, cần phối hợp với chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý và các bài thuốc đúng phép.
Tôi mong rằng cô bác anh chị hãy xem sức khỏe như một khu vườn – mỗi ngày đều chăm bón bằng thảo dược, bằng hơi thở điều hòa, bằng sự chủ động phòng ngừa. Đừng chờ đến khi cây đổ mới lo cứu. Hãy để những gì bình dị nhất như vỏ bưởi, nồi nước xông… trở thành phương thuốc quý trong hành trình bảo vệ sức khỏe của mình.
Nếu cô bác anh chị quan tâm đến các bài thuốc chữa viêm xoang từ thảo dược theo Y học cổ truyền, xin hãy tham khảo thêm những bài thuốc mà tôi đã nghiên cứu, đúc kết từ kinh nghiệm lâm sàng nhiều năm qua.
Thân ái,
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
