Cô bác anh chị thân mến, trong cơ thể con người, đường mũi xoang giống như con ngõ nhỏ dẫn khí trời vào phổi. Khi ngõ thông thoáng thì hơi thở nhẹ nhàng, đầu óc sáng trong. Nhưng khi phong hàn, thấp đàm, nhiệt độc hoặc chính khí suy yếu làm bít tắc, người bệnh dễ rơi vào cảnh nghẹt mũi, chảy dịch, đau nặng vùng trán, hốc mắt, hơi thở có mùi, đêm ngủ không yên. Với nhiều người, viêm xoang dai dẳng không chỉ là bệnh ở mũi mà còn là nỗi mệt mỏi kéo dài như mùa nồm ẩm bám mãi trong nhà.
Trong y học cổ truyền, viêm xoang thường liên quan đến Phế, Tỳ, Thận và tình trạng phong hàn phạm biểu, đàm thấp ứ trệ ở khiếu mũi. Gừng là vị thuốc quen trong gian bếp, nhưng nếu biết dùng đúng, gừng có thể hỗ trợ ôn trung, tán hàn, thông dương khí, làm ấm đường hô hấp và giúp khí huyết vùng mũi xoang lưu thông hơn.
Gừng trong y học cổ truyền và tác dụng với viêm xoang
Gừng tươi, còn gọi là sinh khương, có vị cay, tính ấm, quy vào các kinh Phế, Tỳ, Vị. Vị cay giúp phát tán, tính ấm giúp xua hàn. Bởi vậy, trong những trường hợp viêm xoang do lạnh, người bệnh thường thấy nghẹt mũi nhiều khi gặp gió, dịch mũi trong loãng, sợ lạnh, đau đầu âm ỉ, dùng gừng đúng cách có thể hỗ trợ làm ấm cơ thể, khai thông mũi xoang và giảm cảm giác nặng đầu.
Theo phép trị của Đông y, gừng không phải là “cây đũa thần” trị mọi thể viêm xoang. Gừng hợp hơn với người có biểu hiện hàn, đàm loãng, cơ thể lạnh, dễ hắt hơi, mũi tắc khi thời tiết đổi mùa. Nếu dịch mũi vàng đặc, họng khô, miệng đắng, táo bón, mặt đỏ, sốt hoặc đau nhức dữ dội thì phần nhiệt đã thịnh, dùng gừng nhiều có thể như đổ thêm củi vào bếp lửa.
Cách trị viêm xoang bằng gừng tại nhà
Uống trà gừng ấm để tán hàn, thông mũi
Cô bác anh chị có thể dùng 3 đến 5 lát gừng tươi, rửa sạch, đập dập nhẹ rồi hãm với 200ml nước sôi trong 10 phút. Uống khi còn ấm, tốt nhất vào buổi sáng hoặc sau bữa ăn. Có thể thêm một chút mật ong nếu không bị tiểu đường và không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi.
Cách này phù hợp với người viêm xoang gặp lạnh thì nặng hơn, sáng dậy hắt hơi, nghẹt mũi, dịch mũi trong, người hơi lạnh. Mỗi ngày chỉ nên dùng 1 cốc nhỏ, không uống quá đặc, không uống sát giờ đi ngủ vì có thể gây nóng bụng, khó ngủ ở người nhạy cảm.
Xông hơi gừng giúp làm ấm vùng mũi xoang
Dùng 1 củ gừng nhỏ khoảng 20g, thái lát hoặc đập dập, cho vào nồi cùng 700ml đến 1 lít nước, đun sôi rồi tắt bếp. Đợi hơi nước bớt nóng, cúi mặt cách nồi khoảng 30 đến 40cm, trùm khăn vừa phải và hít thở nhẹ nhàng trong 5 đến 7 phút.
Khi xông, cô bác anh chị không nên cúi quá sát vì niêm mạc mũi rất mỏng, hơi nóng mạnh dễ gây bỏng rát. Sau khi xông cần lau khô mặt, giữ ấm cổ gáy, tránh ra gió ngay. Mỗi tuần có thể xông 2 đến 3 lần, không lạm dụng hằng ngày nếu mũi khô, chảy máu cam hoặc đang có viêm cấp nặng.
Chườm ấm bằng gừng giảm cảm giác nặng vùng xoang
Lấy vài lát gừng tươi đun với nước ấm, nhúng khăn sạch vào, vắt ráo rồi chườm nhẹ vùng trán, hai bên cánh mũi và gò má trong 5 phút. Cách này giống như đem nắng ấm hong khô góc nhà ẩm, giúp vùng mặt thư giãn, khí huyết lưu chuyển tốt hơn.
Không chườm khi da đang trầy xước, nổi mẩn, dị ứng hoặc có cảm giác bỏng rát. Với người da nhạy cảm, nên thử nhiệt độ ở cổ tay trước khi đặt khăn lên mặt.
Những ai không nên dùng gừng để trị viêm xoang?
Gừng tuy là vị thuốc lành tính nhưng không phải ai cũng dùng được. Người đang sốt cao, viêm xoang có mủ vàng xanh đặc, họng khô khát nhiều, táo bón, chảy máu cam, viêm loét dạ dày tiến triển, phụ nữ có thai hoặc người đang dùng thuốc chống đông máu cần thận trọng và nên hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng.
Đặc biệt, không nhỏ nước gừng nguyên chất trực tiếp vào mũi. Nhiều người nghĩ cay nóng sẽ làm thông mũi nhanh, nhưng niêm mạc mũi như lớp lá non, gặp chất cay mạnh dễ bỏng rát, phù nề, khiến bệnh nặng hơn. Đông y quý ở chữ “điều hòa”, không phải cứ vị thuốc mạnh là tốt.
Muốn trị viêm xoang tận gốc cần nhìn vào căn nguyên
Viêm xoang kéo dài thường không chỉ nằm ở chỗ mũi tắc hay dịch chảy. Theo y học cổ truyền, mũi là khiếu của Phế, Phế khí thông thì hơi thở điều hòa, tà khí khó xâm phạm. Tỳ lại là gốc sinh đàm, Tỳ hư thì thủy thấp không vận hóa được, đàm thấp tích lại như bùn lắng ở đáy ao, lâu ngày làm mũi xoang bít tắc. Thận chủ nạp khí, là gốc tiên thiên, khi Thận khí suy, sức chống đỡ của cơ thể giảm, bệnh dễ tái đi tái lại mỗi khi trở trời. Vì vậy, dùng gừng chỉ nên xem là một cách hỗ trợ khu phong tán hàn, ôn Phế, hóa đàm trong trường hợp phù hợp. Muốn trị bền gốc cần biện chứng rõ hàn hay nhiệt, hư hay thực, đàm thấp hay phong tà; từ đó mới chọn phép trị như bổ khí, kiện Tỳ, ôn Phế, khu phong tán hàn, hóa đàm thông khiếu, hoặc thanh nhiệt giải độc khi cần. Cũng như chăm một cái cây, ta không chỉ lau lá cho sạch mà phải xem đất có úng không, rễ có yếu không, nắng gió có điều hòa không. Người bệnh viêm xoang cũng vậy, cần chăm từ gốc tạng phủ, ăn uống điều độ, giữ ấm cổ gáy, tránh lạnh, tránh thức khuya, hạn chế đồ sống lạnh, dầu mỡ, rượu bia và các yếu tố gây dị ứng. Khi chính khí vững, Phế Tỳ Thận được nâng đỡ, mũi xoang mới có cơ hội thông thoáng lâu dài.
Khi nào nên đi thăm khám?
Nếu cô bác anh chị bị viêm xoang kéo dài trên 10 ngày, đau nhức vùng mặt nhiều, sốt, dịch mũi hôi, chảy máu mũi, đau đầu dữ dội, giảm khứu giác hoặc bệnh tái phát nhiều lần trong năm, không nên chỉ tự dùng gừng tại nhà. Khi ấy cần được thăm khám để xác định thể bệnh, mức độ tổn thương và hướng điều trị phù hợp.
Cô bác anh chị thân mến, Đông y dạy rằng bệnh đến không phải trong một sớm một chiều, nên dưỡng lại sức khỏe cũng cần kiên trì như vun một gốc cây sau mùa bão. Đừng đợi đến khi mũi tắc nghẹt, đầu đau nặng, ngủ không yên mới lo chữa. Hãy chủ động chăm Phế, kiện Tỳ, giữ ấm dương khí và nuôi vững phần gốc tiên thiên của Thận. Khi cơ thể có nền tảng tốt, tà khí khó bám rễ, bệnh xoang cũng bớt cơ hội quay lại. Nếu cô bác anh chị đang muốn tìm hướng điều trị viêm xoang bằng y học cổ truyền bài bản hơn, có thể tham khảo các bài thuốc chữa do tôi nghiên cứu và được gia giảm theo từng thể bệnh cụ thể.
Để được tư vấn và thăm khám trực tiếp, cô bác anh chị có thể đặt lịch thăm khám tại đây, nhắn tin Zalo qua https://zalo.me/0963835102 hoặc gọi hotline 0963835102 để được hướng dẫn phù hợp với tình trạng của mình.
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
