Cô bác anh chị thân mến,
Trên hành trình chữa lành, có những căn bệnh như chiếc lá úa dai dẳng bám vào cành cây, mãi không chịu rụng. Viêm xoang chính là một trong số đó – tuy không nguy hiểm tức thời nhưng lại làm cuộc sống ta vướng víu, khó chịu như sương mù phủ kín sớm mai, thở chẳng thông, ngủ chẳng yên, làm việc chẳng trọn. Trong Đông y, viêm xoang không chỉ là chuyện “mũi nghẹt, đầu đau”, mà gốc rễ nằm ở sự mất điều hòa giữa phong – hàn – thấp – nhiệt xâm phạm tạng phủ, đặc biệt là Phế, Tỳ và Thận.
Trong vườn thuốc Nam quanh ta, có một loại củ vàng ruộm – “nghệ vàng” – không chỉ là gia vị quen thuộc mà còn là vị thuốc quý giúp làm thông khiếu, tiêu viêm, giảm đau. Hôm nay, tôi xin mời cô bác anh chị cùng tìm hiểu cách dùng nghệ vàng chữa viêm xoang dưới góc nhìn Đông y, để ta biết cách tận dụng đúng, dùng đúng – như người làm vườn chăm tưới đúng lúc, hoa mới nở tươi bền.
Nghệ vàng trong Đông y: Dược liệu có tính “phá kết, hành ứ, thông khiếu”
Đặc tính và công dụng của nghệ vàng
Theo các tài liệu cổ như “Sổ tay thuốc Nam chữa bệnh tuyến cơ sở” và “Cây thuốc vị thuốc chữa bệnh tiêu hóa”, nghệ vàng – hay còn gọi là khương hoàng – có vị cay, đắng, tính ấm, vào 3 kinh Can, Tỳ và Phế.
-
Tác dụng chính: hành khí, phá huyết, thông kinh lạc, tiêu viêm, giảm đau, mạnh tỳ vị, lợi mật.
-
Dược lý hiện đại cũng cho thấy nghệ chứa curcumin – hoạt chất có tác dụng kháng viêm mạnh, ức chế các enzym gây viêm và giúp làm lành tổn thương niêm mạc.
Trong viêm xoang, khi dịch nhầy tích tụ trong hốc xoang như ao tù nước đọng, thì nghệ vàng đóng vai trò như dòng suối khai thông, giúp:
-
Làm loãng và đẩy dịch viêm ra ngoài.
-
Làm dịu các ổ viêm do phong nhiệt tích tụ.
-
Tăng sức đề kháng tại chỗ – làm bền niêm mạc xoang.
Viêm xoang theo Đông y: Gốc tại tạng, ngọn tại khiếu
Trong YHCT, mũi là “khiếu của Phế”, liên quan chặt với Tỳ và Thận. Khi Phế khí hư, Tỳ vận hóa kém, Thận dương suy yếu – ngoại tà như phong hàn thấp nhiệt dễ xâm nhập, gây bế tắc xoang. Nghệ với tính ấm, tán hàn, hoạt huyết giúp giải quyết tốt căn nguyên này.
Cách dùng nghệ vàng chữa viêm xoang tại nhà
1. Dùng nghệ tươi nhỏ mũi – làm thông khiếu, tiêu viêm cục bộ
Chuẩn bị:
-
Nghệ tươi già, rửa sạch, giã lấy nước cốt.
Cách dùng:
-
Dùng tăm bông hoặc nhỏ trực tiếp 1–2 giọt nước cốt nghệ vào bên mũi bị viêm (nếu xoang hai bên, nhỏ cả hai).
-
Sau 5–10 phút sẽ thấy chảy dịch mũi – lau sạch bằng khăn mềm.
Tần suất: Ngày 1–2 lần, làm liên tục 5–7 ngày.
Lưu ý:
-
Ban đầu có thể xót mũi, nên thử trước một lượng nhỏ.
-
Không dùng cho người đang chảy máu cam hoặc dị ứng với nghệ.
2. Uống tinh bột nghệ với mật ong – dưỡng Tỳ Vị, tiêu viêm toàn thân
Nguyên liệu:
-
1 thìa cà phê tinh bột nghệ nguyên chất.
-
1 thìa cà phê mật ong nguyên chất.
-
150ml nước ấm (~40°C).
Cách dùng:
-
Khuấy đều và uống vào sáng sớm hoặc tối trước khi ngủ.
Tác dụng:
-
Tăng sức đề kháng, tiêu viêm mạn tính từ bên trong.
-
Dưỡng Tỳ, hỗ trợ tiêu hóa – từ đó giúp tạng phủ mạnh lên, “gốc vững thì ngọn tự lui”.
3. Bài thuốc kết hợp – Nghệ vàng + lá trầu không xông mũi
Nguyên liệu:
-
Nghệ tươi 1 củ
-
Lá trầu không 3–5 lá
-
Một ít muối hột
Cách làm:
-
Đun sôi nghệ giã dập + trầu không + muối với 500ml nước.
-
Dùng nước nóng để xông mũi 5–10 phút mỗi ngày.
Công dụng:
-
Kháng khuẩn, tiêu viêm, làm thông mũi, giảm đau xoang rất hiệu quả.
Những lưu ý an toàn khi dùng nghệ
-
Người bị sỏi mật, phụ nữ có thai 3 tháng đầu không nên dùng lượng lớn nghệ.
-
Không lạm dụng nhỏ mũi bằng nghệ quá nhiều ngày vì có thể gây kích ứng niêm mạc.
-
Nên chọn nghệ tươi già, sạch, hoặc tinh bột nghệ nguyên chất không pha trộn.
Đông y trị xoang: Muốn bền vững phải dưỡng gốc, thông kinh, tán tà
Cô bác anh chị thân mến,
Muốn trị xoang tận gốc, ta không chỉ dừng ở chuyện “làm sạch mũi”, mà cần nuôi dưỡng toàn diện khí huyết – tạng phủ. Theo YHCT, phép trị cần dựa trên:
-
Tán hàn, khu phong, trừ thấp: để tiêu trừ ngoại tà.
-
Bổ khí, kiện tỳ, dưỡng phế: để gốc tạng mạnh thì chính khí tự xua tà khí.
-
Hoạt huyết thông khiếu: để mạch lạc được lưu thông, dịch nhầy dễ thoát.
Nghệ vàng là một phần trong hành trình ấy – như que diêm thắp sáng đầu nguồn, nhưng muốn ngọn lửa ấy bền, ta cần phối hợp cùng chế độ ăn lành mạnh, xông mũi đúng cách, luyện khí nhẹ nhàng và nếu cần, phối hợp các bài thuốc cổ truyền tôi đã nghiên cứu.
Hành trình chữa bệnh cũng là hành trình trở về với gốc – hiểu thân mình như hiểu mảnh vườn quê hương. Có chăm vun thì cây mới không sâu bệnh, có chăm tạng phủ thì khiếu mới thông suốt.
Tôi kính mời cô bác anh chị tham khảo thêm các bài thuốc chữa viêm xoang bằng Đông y toàn diện mà tôi đã nghiên cứu, để điều trị không chỉ là “dập tắt cơn đau” mà là làm mới sức sống từ bên trong.
Chúc cô bác anh chị luôn khỏe mạnh, sống thong dong như mây trắng, thở nhẹ nhàng như gió thoảng đầu thu.
Trân trọng,
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
Cô bác anh chị đang băn khoăn về tình trạng sức khỏe của mình? Hãy điền form bên dưới, bác sĩ Phương sẽ lắng nghe và tư vấn tận tình nhất 
