Cô bác anh chị thân mến, trong Đông y, cái mũi giống như cửa ngõ đón khí trời vào cơ thể. Khi cửa ngõ ấy bị phong hàn, thấp trọc, đàm ứ bít lấp thì người bệnh sẽ thấy nghẹt mũi, chảy dịch, đau nặng vùng trán, vùng má, hơi thở hôi, sáng ngủ dậy hay khịt khạc. Viêm xoang vì thế không chỉ là chuyện “tắc mũi”, mà là biểu hiện của khí cơ vùng Phế không thông, chính khí suy yếu, tà khí dễ lưu lại như dòng nước bị rác chắn ngang, càng để lâu càng tù đọng.
Trong dân gian, chữa viêm xoang bằng lá trầu không là mẹo được nhiều người biết đến. Tuy nhiên, dùng sao cho đúng, khi nào nên dùng, khi nào cần đi khám thì không phải ai cũng nắm rõ. Tôi thường nói với người bệnh rằng: cây thuốc quanh vườn cũng như con dao trong bếp, biết dùng thì có ích, dùng sai lại có thể làm tổn thương niêm mạc mũi. Bài viết này sẽ hướng dẫn cô bác anh chị nhìn lá trầu không dưới góc độ y học cổ truyền, áp dụng tại nhà một cách thận trọng, hợp lý.
Lá trầu không chữa viêm xoang theo y học cổ truyền như thế nào?
Lá trầu không có vị cay, mùi thơm, tính ấm, quy vào nhóm dược liệu có khuynh hướng tán hàn, hành khí, hóa thấp, làm ấm vùng bị lạnh ẩm. Với chứng viêm xoang, nhất là thể phong hàn phạm Phế, đàm thấp ứ trệ ở mũi xoang, hơi ấm và tinh dầu trong lá trầu không có thể hỗ trợ làm thông khiếu mũi, giảm cảm giác nặng đầu, giảm tình trạng dịch mũi đặc do lạnh ẩm ngưng tụ.
Trong Đông y, Phế khai khiếu ra mũi. Mũi muốn thông thì Phế khí phải tuyên phát, đường khí phải sạch, đàm thấp không được vít lấp. Khi Tỳ hư, vận hóa kém, thấp sinh đàm; khi chính khí yếu, phong hàn dễ xâm nhập; khi đàm ở lâu ngày, nhiệt có thể sinh ra, làm dịch mũi vàng, hôi, đau nhức nhiều hơn. Vì vậy, lá trầu không chỉ nên xem là cách hỗ trợ làm thông mũi tạm thời, không phải phép trị tận gốc cho mọi thể viêm xoang.
Cách chữa viêm xoang bằng lá trầu không tại nhà
1. Xông mũi bằng lá trầu không giúp thông thoáng đường thở
Cô bác anh chị chuẩn bị 5 đến 7 lá trầu không bánh tẻ, rửa sạch, ngâm qua nước muối loãng rồi vò nhẹ. Cho lá vào nồi cùng khoảng 1 lít nước, đun sôi 5 đến 7 phút. Sau đó tắt bếp, mở hé vung cho hơi bay bớt, dùng khăn trùm nhẹ và xông vùng mũi trong khoảng 5 đến 10 phút. Khi xông, hít thở chậm, không cúi sát nồi để tránh bỏng hơi. Mỗi tuần có thể thực hiện 2 đến 3 lần, phù hợp khi nghẹt mũi, dịch trong, gặp lạnh thì nặng hơn.
Hơi nước ấm giống như cơn mưa xuân làm mềm đất khô, giúp dịch mũi dễ loãng ra, đường thở bớt bí bách. Sau khi xông, nên lau khô mặt, tránh ra gió ngay. Có thể kết hợp rửa mũi bằng nước muối sinh lý sau đó để làm sạch dịch nhầy, nhưng cần thao tác nhẹ nhàng, không bơm rửa quá mạnh.
2. Dùng lá trầu không ngâm chân khi viêm xoang do lạnh
Với người viêm xoang hay tái phát khi trời lạnh, chân tay lạnh, sợ gió, dễ hắt hơi buổi sáng, có thể dùng 7 đến 10 lá trầu không nấu với 1,5 đến 2 lít nước. Khi nước còn ấm, ngâm chân 15 phút trước khi ngủ. Có thể thêm vài lát gừng nếu cơ địa không quá nóng. Cách này giúp ôn dương, tán hàn, kéo khí huyết lưu thông xuống dưới, làm phần đầu mặt bớt căng tức.
Đông y coi bàn chân như gốc rễ của cây. Gốc có ấm, nhựa mới lên đều; hạ tiêu được ôn thông thì phần đầu mặt cũng bớt ứ trệ. Tuy nhiên, người đang sốt cao, ra nhiều mồ hôi, phụ nữ có thai, người có vết thương hở ở chân không nên tự ý ngâm chân bằng dược liệu.
Những trường hợp không nên tự chữa viêm xoang bằng lá trầu không
Khi dịch mũi vàng xanh, đau nhức dữ dội hoặc sốt
Nếu cô bác anh chị có biểu hiện sốt, đau nhức vùng mặt nhiều, dịch mũi vàng xanh, hôi, đau răng hàm trên, đau tăng khi cúi đầu, hoặc viêm xoang kéo dài nhiều tuần không đỡ, không nên chỉ xông lá trầu không tại nhà. Đây có thể là tình trạng tà nhiệt, đàm nhiệt, hoặc nhiễm khuẩn nặng hơn, cần được thăm khám để đánh giá đúng căn nguyên.
Không nhỏ trực tiếp nước lá trầu không đậm đặc vào mũi
Tôi không khuyến khích cô bác anh chị giã lá trầu không lấy nước đặc rồi nhỏ trực tiếp vào mũi. Niêm mạc mũi rất mỏng, giống như lớp lụa non. Tinh dầu cay ấm nếu quá đậm có thể gây rát, xót, kích ứng, làm phù nề nhiều hơn. Đặc biệt trẻ nhỏ, người có cơ địa dị ứng, người từng chảy máu cam, người sau phẫu thuật mũi xoang càng cần thận trọng.
Muốn trị viêm xoang bền vững cần nhìn vào gốc bệnh
Theo y học cổ truyền, viêm xoang không nên chỉ nhìn ở cái mũi, bởi mũi là ngọn, Phế khí, Tỳ khí, Thận khí mới là phần gốc. Người hay nghẹt mũi, chảy dịch trong, gặp lạnh là hắt hơi thường liên quan phong hàn phạm Phế, phép trị cần khu phong, tán hàn, thông khiếu. Người dịch đặc, vàng, miệng khô, hơi thở hôi, đau nhức nhiều thường nghiêng về đàm nhiệt, phép trị cần thanh nhiệt, hóa đàm, thông lợi vùng mũi xoang. Người bệnh kéo dài, cơ thể mệt, ăn kém, ngủ kém, tái đi tái lại khi thay đổi thời tiết lại cần kiện Tỳ, bổ khí, nâng chính khí để tà khí không còn chỗ bám. Cũng có người Thận khí suy, tiên thiên không vững, sức chống đỡ kém, bệnh dây dưa từ mùa này sang mùa khác; khi ấy chỉ xông lá vài hôm thì như lau nước trên nền nhà mà chưa sửa mái dột. Trị tận gốc phải biện chứng rõ hàn hay nhiệt, hư hay thực, đàm thấp hay khí trệ, từ đó phối hợp phép bổ khí, kiện Tỳ, tuyên Phế, khu phong tán hàn, hóa đàm thông khiếu cho phù hợp. Cô bác anh chị nên chủ động chăm sóc từ khi mới chớm bệnh, giữ ấm cổ gáy, ăn uống điều độ, ngủ đủ, tránh lạnh đột ngột, đừng đợi đến khi xoang đau nặng, dịch đặc, hơi thở hôi mới tìm cách chữa. Đông y quý ở chữ “phòng”, giữ gốc rễ khỏe thì cành lá tự xanh. Nếu cô bác anh chị đồng tình, hãy coi việc chăm sóc mũi xoang là việc đều đặn như tưới cây mỗi ngày, không nóng vội, không lạm dụng mẹo truyền miệng.
Lá trầu không có thể là một cách hỗ trợ tại nhà, nhưng với viêm xoang mạn tính, viêm xoang tái phát nhiều lần, cơ địa dị ứng, hoặc người đã dùng nhiều cách mà chưa khỏi, cô bác anh chị nên được thăm khám để xác định đúng thể bệnh theo y học cổ truyền. Từ kinh nghiệm nghiên cứu và điều trị, tôi luôn khuyên người bệnh không nên tự gom nhiều mẹo cùng lúc, mà cần một phác đồ rõ ràng, vừa xử lý triệu chứng, vừa phục hồi chính khí bên trong.
Cô bác anh chị có thể tham khảo các bài thuốc chữa viêm xoang, viêm mũi dị ứng do tôi nghiên cứu và ứng dụng theo nguyên tắc Đông y.
- Hãy đặt lịch thăm khám tại: https://bacsilephuong.com/lien-he
- Nhắn tin Zalo: https://zalo.me/0963835102
- Gọi hotline: 0963835102
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
