Cô bác anh chị thân mến, trong cơ thể con người, đường thở cũng giống như một con ngõ nhỏ dẫn khí trời vào nhà. Khi phong hàn, thấp trọc, đàm ứ kéo đến, con ngõ ấy dễ bị bít lại, khiến mũi nghẹt, đầu nặng, dịch chảy xuống họng, sáng ngủ dậy hắt hơi liên tục, cúi xuống thì đau tức vùng trán, má. Viêm xoang vì thế không chỉ là chuyện “nghẹt mũi vài hôm”, mà là biểu hiện của khí cơ vùng phế khiếu không thông, tỳ vận hóa kém sinh đàm, chính khí suy nên tà khí dễ lưu lại.
Trong dân gian, nhiều cô bác anh chị tìm đến cách chữa viêm xoang bằng gừng vì gừng quen thuộc như củ lửa nhỏ trong gian bếp, có thể làm ấm người, thông mũi, giảm cảm giác lạnh, loãng dịch nhầy. Tuy nhiên, dùng gừng phải hiểu đúng. Gừng không thay thế thăm khám khi viêm xoang nặng, mạn tính hay có biến chứng, nhưng nếu biết ứng dụng hợp lý, gừng có thể hỗ trợ làm thông thoáng đường mũi, tán hàn, hóa đàm trong những trường hợp phù hợp.
Vì sao gừng được dùng hỗ trợ chữa viêm xoang?
Theo y học cổ truyền, gừng tươi còn gọi là sinh khương, vị cay, tính ấm, quy vào phế, tỳ, vị. Vị cay có khả năng phát tán, tính ấm giúp ôn trung, tán hàn, làm khí huyết lưu thông hơn. Khi viêm xoang thuộc thể phong hàn, cô bác thường thấy nghẹt mũi, chảy nước mũi trong hoặc trắng, sợ lạnh, đau đầu âm ỉ, rêu lưỡi trắng, người nặng nề. Lúc này, dùng gừng đúng cách giống như nhóm một bếp than nhỏ, giúp xua bớt cái lạnh đang làm co bít đường mũi.
Gừng còn có công năng ôn phế, hóa đàm, hòa vị. Trong bệnh xoang, đàm thấp thường như lớp bùn đọng trong mương, càng để lâu càng làm tắc dòng chảy. Nếu chỉ chăm chăm làm thông mũi bên ngoài mà không kiện tỳ, hóa đàm từ gốc, bệnh dễ tái đi tái lại khi trời lạnh, khi ăn đồ tanh lạnh hoặc khi sức đề kháng suy yếu.
Tuy vậy, tôi luôn nhắc cô bác anh chị rằng gừng hợp với hàn chứng hơn là nhiệt chứng. Nếu mũi chảy dịch vàng xanh đặc, đau nhức nhiều, miệng khô, họng rát, sốt, táo bón, rêu lưỡi vàng, người bứt rứt thì đó thường nghiêng về nhiệt, thấp nhiệt hoặc nhiệt độc. Khi ấy dùng gừng nhiều có thể như đổ thêm dầu vào lửa, làm nóng rát và khó chịu hơn.
Cách chữa viêm xoang bằng gừng tại nhà dễ áp dụng
1. Xông mũi bằng gừng giúp thông khiếu, tán hàn
Cô bác chuẩn bị 1 củ gừng tươi khoảng 20–30g, rửa sạch, đập dập hoặc thái lát mỏng. Cho gừng vào nồi cùng 700ml đến 1 lít nước, đun sôi khoảng 5–7 phút. Sau đó đổ ra bát lớn, trùm khăn kín vừa phải, đưa mặt cách hơi nước 30–40cm, hít thở nhẹ nhàng trong 5–10 phút. Không nên cúi quá sát vì hơi nóng có thể làm bỏng da mặt, bỏng niêm mạc mũi.
Cách này phù hợp khi nghẹt mũi do lạnh, dịch mũi loãng, đầu nặng, gặp thời tiết lạnh ẩm thì bệnh tăng. Mỗi tuần có thể xông 2–3 lần, tốt nhất vào buổi tối hoặc sau khi đi ngoài trời lạnh về. Sau xông, lau khô mặt, giữ ấm cổ gáy, tránh ra gió ngay. Người có da mặt nhạy cảm, trẻ nhỏ, người già yếu, người hay chóng mặt không nên tự xông một mình.
2. Uống trà gừng mật ong hỗ trợ ôn phế, giảm lạnh vùng mũi họng
Lấy 3–5 lát gừng tươi mỏng, hãm với 200ml nước sôi trong 10 phút. Khi nước còn ấm, có thể thêm 1 thìa cà phê mật ong, khuấy đều rồi uống từng ngụm nhỏ. Nên dùng sau ăn sáng hoặc sau ăn tối, tránh uống lúc đói nếu cô bác có dạ dày yếu. Trà gừng giúp làm ấm phế vị, giảm cảm giác lạnh trong cổ họng, hỗ trợ làm loãng dịch nhầy khi viêm xoang đi kèm ho, hắt hơi, lạnh người.
Với người dễ nóng trong, hay ợ nóng, viêm loét dạ dày, tiêu chảy, phụ nữ có thai, người đang dùng thuốc chống đông hoặc đang điều trị bệnh nền, cần hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng thường xuyên. Gừng dùng quá nhiều có thể gây nóng rát họng, đầy bụng, ợ nóng hoặc kích ứng tiêu hóa. Cây thuốc nào cũng vậy, giống như con dao trong bếp, biết dùng thì hữu ích, dùng sai lại gây phiền.
3. Ngâm chân nước gừng để dẫn hàn xuống dưới
Với người viêm xoang hay tái phát khi lạnh chân, lạnh gáy, buổi sáng ngủ dậy nghẹt mũi, cô bác có thể dùng 1 củ gừng đập dập, đun với 1,5–2 lít nước, pha thêm nước lạnh cho còn ấm khoảng 38–40 độ C rồi ngâm chân 15 phút trước khi ngủ. Khi lòng bàn chân ấm lên, khí huyết được dẫn xuống dưới, phần đầu mặt bớt căng tức. Sau ngâm, lau khô chân, đi tất mỏng nếu trời lạnh.
Người tiểu đường có giảm cảm giác ở chân, người có vết thương hở, giãn tĩnh mạch nặng, sốt cao hoặc huyết áp không ổn định không nên tùy tiện ngâm chân nước nóng. Đừng nghĩ nước càng nóng càng tốt. Đông y trọng sự điều hòa, không chuộng cực đoan. Ấm vừa đủ mới là dưỡng, nóng quá lại thành thương.
Lưu ý quan trọng khi dùng gừng chữa viêm xoang
Chữa viêm xoang bằng gừng chỉ nên xem là biện pháp hỗ trợ trong thể phong hàn, hàn thấp, đàm loãng. Cô bác không nên nhỏ trực tiếp nước gừng nguyên chất vào mũi, không nhét gừng vào hốc mũi, không xông quá lâu và không dùng thay thuốc khi có dấu hiệu nặng. Niêm mạc mũi vốn mỏng như lá non, kích thích quá mạnh sẽ làm sưng rát, chảy nước mũi nhiều hơn.
Cần đi khám sớm nếu đau nhức mặt dữ dội, sốt kéo dài, dịch mũi hôi, sưng quanh mắt, nhìn mờ, đau đầu nhiều, cứng gáy, hoặc triệu chứng kéo dài trên 10 ngày không cải thiện. Những trường hợp viêm xoang tái phát nhiều lần trong năm, viêm xoang mạn tính, polyp mũi, lệch vách ngăn, cơ địa dị ứng cũng cần được biện chứng và điều trị bài bản, không nên chỉ trông chờ vào mẹo tại nhà.
Muốn trị viêm xoang tận gốc cần nhìn từ tạng phủ
Theo kinh nghiệm y học cổ truyền, viêm xoang không chỉ nằm ở chiếc mũi. Mũi là khiếu của phế, nhưng đàm lại thường do tỳ hư không vận hóa được thủy thấp; chính khí yếu thì vệ khí ngoài da lỏng lẻo, phong hàn dễ xâm nhập; thận khí suy lâu ngày thì gốc nạp khí kém, bệnh đường hô hấp dễ dai dẳng. Vì vậy, muốn trị tận gốc không thể chỉ xông mũi, uống vài lát gừng rồi mong bệnh lui hẳn. Phép trị cần tùy thể mà gia giảm: gặp phong hàn thì khu phong tán hàn, thông khiếu; gặp đàm thấp thì kiện tỳ hóa đàm, lợi thấp; gặp phế khí hư thì bổ phế ích khí, cố biểu; gặp thấp nhiệt thì thanh nhiệt, hóa thấp, giải độc; bệnh lâu ngày có ứ trệ thì cần hoạt huyết, thông lạc để khí huyết vùng đầu mặt được lưu thông. Gừng là vị thuốc nhỏ nhưng có cái hay của vị cay ấm, giống ngọn gió xuân làm tan sương lạnh. Song nếu gốc tỳ, phế, thận chưa được nâng đỡ thì sương tan hôm nay, mai lại phủ. Cô bác anh chị nên chủ động chăm sóc từ khi bệnh còn nhẹ, giữ ấm cổ gáy, ăn uống điều độ, tránh đồ lạnh tanh, ngủ đủ, rửa mũi đúng cách và thăm khám khi bệnh kéo dài. Đông y quý ở chỗ nhìn con người như một khu vườn, muốn hoa lá tốt tươi phải chăm cả đất, nước, nắng, gió chứ không chỉ lau từng chiếc lá.
Cô bác anh chị thân mến, nếu đang bị viêm xoang dai dẳng, nghẹt mũi lâu ngày, đau đầu, chảy dịch sau họng hoặc đã dùng nhiều cách mà bệnh vẫn tái phát, cô bác anh chị có thể tham khảo các bài thuốc chữa viêm xoang do tôi nghiên cứu, được xây dựng trên nguyên tắc biện chứng luận trị của y học cổ truyền.
- Hãy đặt lịch thăm khám tại: https://bacsilephuong.com/lien-he
- Nhắn tin Zalo: https://zalo.me/0963835102
- Gọi hotline: 0963835102
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
