Cô bác anh chị thân mến, trong Đông y, mũi được ví như “cửa ngõ của Phế”. Khi chính khí trong cơ thể vững, cửa ngõ ấy thông thoáng như dòng nước xuôi nguồn. Nhưng khi phong hàn, thấp nhiệt, đàm trọc tích lại lâu ngày, vùng mũi xoang dễ bít tắc, gây nghẹt mũi, chảy dịch, đau nặng vùng trán, má, hốc mắt. Nhiều người nghe truyền miệng về cách chữa viêm xoang bằng lá lốt rồi tự giã, tự nhỏ, tự xông mà chưa hiểu rõ thể bệnh của mình. Lá lốt là vị thuốc quen trong vườn nhà, nhưng dùng đúng thì như thêm ngọn lửa ấm cho bếp lạnh, dùng sai lại có thể làm niêm mạc mũi kích ứng, bệnh kéo dài thêm.
Vì sao lá lốt được dùng hỗ trợ chữa viêm xoang?
Theo Y học cổ truyền, lá lốt có vị cay, tính ấm, đi vào kinh Tỳ, Vị, có công năng ôn trung, tán hàn, hành khí, giảm đau, trừ thấp. Với người viêm xoang thuộc thể phong hàn, tức là hay nghẹt mũi khi gặp lạnh, dịch mũi trong hoặc trắng, đầu nặng, sợ gió, người uể oải, lá lốt có thể hỗ trợ làm ấm vùng mũi xoang, giúp khí huyết lưu thông tốt hơn.
Nói mộc mạc, xoang giống như mảnh ruộng thấp bị nước tù đọng. Nếu cơ thể lạnh, khí không vận hành, đờm thấp càng dễ quẩn quanh. Vị cay ấm của lá lốt giống như nắng sớm hong khô mặt ruộng, giúp giảm cảm giác lạnh, nặng, tắc. Tuy nhiên, lá lốt không phải “thuốc đặc trị viêm xoang” cho mọi trường hợp. Người viêm xoang do thấp nhiệt, dịch vàng xanh, mùi hôi, đau nhức nhiều, miệng khô, họng rát, táo bón, dùng lá lốt quá mức có thể làm nóng trong tăng lên.
Cách chữa viêm xoang bằng lá lốt tại nhà
1. Xông mũi bằng lá lốt giúp thông thoáng đường thở
Cô bác anh chị có thể dùng khoảng 1 nắm lá lốt tươi, rửa sạch, ngâm nước muối loãng 10 phút rồi vò nhẹ. Cho lá vào nồi cùng 1 lít nước, đun sôi 5–7 phút. Sau đó đổ ra bát lớn, trùm khăn kín vừa phải và xông vùng mũi trong 5–10 phút. Khi xông, nên hít nhẹ bằng mũi, thở ra bằng miệng, không cúi quá sát để tránh bỏng hơi.
Cách này phù hợp khi nghẹt mũi, mũi lạnh, dịch loãng, cảm giác nặng đầu lúc trời lạnh hoặc sáng sớm. Mỗi tuần có thể thực hiện 2–3 lần. Sau xông, nên lau khô mặt, giữ ấm cổ gáy, tránh ra gió ngay vì lúc ấy lỗ chân lông đang mở, phong hàn dễ thừa cơ xâm nhập.
2. Rửa mũi sau khi xông để đẩy dịch đờm ra ngoài
Sau khi xông bằng lá lốt, cô bác anh chị có thể dùng nước muối sinh lý để rửa mũi nhẹ nhàng. Đây là bước nhiều người bỏ qua. Trong Đông y gọi là “khai khiếu” phải đi cùng “thông trệ”, nghĩa là đã làm thông cửa mũi thì cần giúp dịch ứ được đưa ra ngoài. Không nên pha nước muối quá mặn, không dùng nước lá lốt đặc để bơm rửa sâu vào mũi vì niêm mạc mũi rất mỏng, dễ bị rát, khô, xước.
3. Chườm ấm vùng xoang khi đau nặng mặt
Nếu vùng trán, hai bên má, sống mũi đau âm ỉ, cô bác anh chị có thể lấy khăn sạch nhúng nước lá lốt ấm, vắt ráo rồi chườm nhẹ vùng xoang 5–7 phút. Cách này chủ yếu giúp thư giãn, làm ấm, hỗ trợ lưu thông khí huyết tại chỗ. Không chườm khi da mặt đang viêm đỏ, có mụn mủ, dị ứng hoặc khi cảm thấy nóng rát.
Những sai lầm cần tránh khi dùng lá lốt chữa viêm xoang
Không tự ý nhỏ nước lá lốt sống vào mũi
Nhiều người giã lá lốt tươi, vắt lấy nước rồi nhỏ trực tiếp vào mũi. Tôi không khuyến khích cách làm này. Lá tươi dù rửa kỹ vẫn có thể còn tạp chất, vi khuẩn, nhựa lá cay nóng. Khi nhỏ thẳng vào mũi, niêm mạc dễ bị xót, phù nề, kích ứng, thậm chí nghẹt nặng hơn. Mũi xoang đang viêm giống như mảnh đất đang nứt nẻ, không thể tưới thứ nước quá gắt rồi mong cây hồi xanh ngay.
Không dùng lá lốt khi có biểu hiện nhiệt độc rõ
Người có dịch mũi vàng đặc, mùi hôi, sốt, đau nhức dữ dội, họng khô rát, lưỡi đỏ, rêu vàng, miệng đắng, táo bón thường nghiêng về thấp nhiệt, nhiệt độc. Khi ấy phép trị cần thanh nhiệt, giải độc, hóa đàm, thông khiếu, không nên chỉ dùng vị cay ấm như lá lốt. Nếu dùng sai, cái nóng trong người như đám rơm âm ỉ gặp thêm gió, dễ bùng lên khó chịu.
Không xem lá lốt là phương pháp thay thế thăm khám
Viêm xoang kéo dài trên 12 tuần, tái phát nhiều lần, đau đầu nhiều, giảm khứu giác, chảy dịch mủ, ù tai, ho đờm về đêm hoặc nghi ngờ polyp mũi thì cần được thăm khám. Lá lốt chỉ nên xem là biện pháp hỗ trợ trong một số trường hợp nhẹ, thiên về phong hàn, không thay thế chẩn đoán và điều trị bài bản.
Muốn trị viêm xoang tận gốc cần nhìn theo căn nguyên Y học cổ truyền
Theo Y học cổ truyền, viêm xoang không chỉ là chuyện “cái mũi bị viêm”, mà là biểu hiện của sự mất điều hòa bên trong. Phế chủ bì mao, khai khiếu ra mũi; Tỳ chủ vận hóa, nếu Tỳ hư thì thấp sinh đàm; Thận là gốc tiên thiên, chủ nạp khí, khi Thận khí suy thì sức phòng vệ của cơ thể giảm, bệnh dễ tái đi tái lại. Vì vậy, muốn trị tận gốc không thể chỉ chăm chăm thông mũi trong vài ngày, mà cần biện chứng rõ người bệnh thuộc phong hàn, phong nhiệt, thấp nhiệt, đàm trọc hay chính khí hư. Với thể phong hàn thì phép trị là khu phong tán hàn, ôn phế thông khiếu. Với thể thấp nhiệt thì cần thanh nhiệt, hóa thấp, giải độc. Với thể Tỳ hư sinh đàm thì phải kiện Tỳ, hóa đàm, nâng sức vận hóa như khơi lại dòng suối bị bùn lấp. Với người bệnh lâu ngày, cơ thể suy nhược, dễ tái phát khi đổi mùa, cần chú trọng bổ khí, ích Phế, kiện Tỳ, ôn Thận để dựng lại hàng rào chính khí. Lá lốt có thể là một nhánh nhỏ trong khu vườn thuốc Nam, nhưng muốn cây bệnh bật gốc thì phải chăm cả đất, nước, rễ và mùa.
Lời khuyên của bác sĩ Lê Phương khi dùng lá lốt chữa viêm xoang
Cô bác anh chị thân mến, cơ thể con người như một khu vườn. Mũi xoang là những lối nhỏ dẫn khí trời vào trong, còn Tỳ, Phế, Thận là gốc rễ giữ cho khu vườn ấy có sức sống. Khi gốc yếu, chỉ cần một trận gió lạnh, một đợt thời tiết ẩm, một bữa ăn nhiều đồ tanh lạnh cũng có thể làm bệnh trở lại. Vì vậy, dùng lá lốt chỉ nên là cách hỗ trợ khi phù hợp thể bệnh, không nên lạm dụng. Điều quan trọng hơn là ăn uống điều độ, giữ ấm cổ gáy, tránh thức khuya, hạn chế đồ lạnh, đồ cay nóng quá mức, đồng thời thăm khám để tìm đúng căn nguyên. Đông y quý ở chỗ trị người bệnh chứ không chỉ trị triệu chứng, lấy cân bằng âm dương, thông khí huyết, kiện Tỳ, bổ Phế, ôn Thận làm nền. Nếu cô bác anh chị đang bị viêm xoang dai dẳng, tái phát nhiều lần, hãy chủ động chăm sóc sớm, đừng chờ đến khi bệnh đóng rễ sâu như cỏ dại mới cuống cuồng tìm cách nhổ.
Cô bác có thể liên hệ với tôi để được tư vấn và đặt lịch thăm khám trực tiếp qua các kênh sau:
- Đăng ký thăm khám: bacsilephuong.com/lien-he
- Hotline hỗ trợ: 0963835102
- Tư vấn qua Zalo: zalo.me/0963835102
Thân ái chúc cô bác anh chị luôn mạnh khỏe và bình an!
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
