Cô bác anh chị thân mến, trong Đông y có câu: “Bệnh đến như núi đổ, bệnh đi như kéo tơ”. Những chứng bệnh ở mũi cũng vậy, ban đầu chỉ là hắt hơi, nghẹt mũi, chảy nước mũi, nhưng nếu coi nhẹ, lâu ngày tà khí lưu lại, chính khí suy yếu, đường thở như con ngòi bị bùn lấp, khiến người bệnh mệt mỏi, đau đầu, ngủ không yên.
Rất nhiều cô bác anh chị nhầm lẫn giữa viêm xoang và viêm mũi dị ứng. Hai bệnh này đều làm mũi khó chịu, nhưng căn nguyên, biểu hiện và cách điều trị không giống nhau. Muốn chữa đúng, trước hết phải phân biệt cho rõ, giống như người làm vườn muốn cứu cây thì phải biết cây thiếu nước, sâu bệnh hay đất đã bạc màu.
Viêm xoang và viêm mũi dị ứng khác nhau như thế nào?
Viêm xoang là tình trạng các hốc xoang quanh mũi bị ứ trệ, viêm, sinh dịch đục hoặc mủ. Trong Y học cổ truyền, bệnh thường liên quan đến chứng “tỵ uyên”, do phong hàn, phong nhiệt xâm phạm, lâu ngày hóa nhiệt, kết hợp với đàm thấp làm bít tắc khiếu mũi. Khi dòng khí không thông, dịch không thoát, người bệnh dễ đau nhức vùng trán, má, quanh hốc mắt, nặng đầu, hơi thở có mùi.
Viêm mũi dị ứng lại thường là phản ứng quá mẫn của mũi trước thời tiết, bụi, phấn hoa, lông thú, mùi lạ. Theo Đông y, bệnh có liên quan nhiều đến Phế khí hư, Vệ khí không vững, Tỳ hư sinh thấp hoặc Thận khí suy khiến cơ thể dễ bị phong tà xâm nhập. Mũi khi ấy giống như cánh cửa nhà bị lỏng then, chỉ cần gió nhẹ cũng rung lên, gây hắt hơi, ngứa mũi, chảy nước mũi trong.
Dấu hiệu nhận biết viêm xoang
Người bị viêm xoang thường có cảm giác nghẹt mũi kéo dài, chảy dịch mũi đặc, màu vàng hoặc xanh, có thể chảy xuống họng gây khạc đờm, hôi miệng, đau đầu. Cơn đau thường rõ ở vùng trán, hai bên má, quanh mắt hoặc sau gáy, tăng khi cúi đầu. Một số người còn giảm ngửi, mệt mỏi, sốt nhẹ, ngủ không sâu.
Nhìn theo Y học cổ truyền, đây là biểu hiện của tà khí lưu trú ở vùng đầu mặt, đàm trọc ứ lại ở tỵ khiếu. Khi Phế mất tuyên thông, Tỳ vận hóa kém, thấp đàm không được đưa đi, xoang giống như ao tù không có dòng chảy, lâu ngày sinh hôi, sinh nhiệt, gây đau nhức và nặng đầu.
Dấu hiệu nhận biết viêm mũi dị ứng
Viêm mũi dị ứng thường khởi phát thành từng cơn. Người bệnh hắt hơi liên tục, ngứa mũi, ngứa mắt, chảy nước mũi trong như nước lã, nghẹt mũi từng lúc. Bệnh hay xuất hiện khi gặp lạnh, thay đổi thời tiết, vào buổi sáng sớm, khi tiếp xúc bụi nhà, phấn hoa hoặc mùi hóa chất.
Điểm đáng chú ý là viêm mũi dị ứng thường ít gây đau nhức xoang rõ rệt, dịch mũi thường trong, loãng, không hôi. Theo Đông y, đây là biểu hiện chính khí chưa đủ mạnh để giữ phần biểu bên ngoài. Phế chủ bì mao, khai khiếu ra mũi; khi Phế khí hư, vệ khí suy, phong tà dễ xâm nhập, làm mũi phản ứng liên tục như mái lá gặp cơn gió trái mùa.
Nguyên tắc điều trị theo Y học cổ truyền
Với viêm xoang, phép trị thường chú trọng thông khiếu, khu phong, thanh nhiệt, hóa đàm, tiêu viêm. Người bệnh cần làm thông đường mũi, giảm ứ trệ, đưa dịch đục ra ngoài, đồng thời kiện Tỳ để hạn chế sinh thấp đàm. Nếu chỉ làm khô dịch mũi mà không xử lý căn nguyên đàm thấp, bệnh dễ quay lại như cỏ dại còn nguyên rễ.
Với viêm mũi dị ứng, phép trị lại nghiêng về bổ Phế khí, cố biểu, kiện Tỳ, ôn Thận khi cần. Nghĩa là phải giúp cơ thể bền sức hơn trước gió lạnh, bụi bặm, thời tiết. Khi chính khí đầy đủ, cửa mũi tự vững, người bệnh sẽ bớt hắt hơi, bớt chảy nước mũi và ít tái phát hơn.
Cách chăm sóc tại nhà giúp giảm khó chịu vùng mũi
Cô bác anh chị nên giữ ấm vùng cổ, ngực, gáy và bàn chân, nhất là sáng sớm và khi trời chuyển mùa. Có thể rửa mũi bằng nước muối sinh lý đúng cách, uống nước ấm, hạn chế đồ lạnh, đồ tanh, rượu bia, thức ăn nhiều dầu mỡ vì những thứ này dễ làm Tỳ vị nặng nề, thấp đàm sinh thêm.
Người viêm xoang nên tránh để mũi bị bít tắc kéo dài, không tự ý lạm dụng thuốc xịt co mạch. Người viêm mũi dị ứng nên vệ sinh chăn ga, phòng ngủ, hạn chế bụi, nấm mốc, lông thú và ghi nhớ yếu tố nào làm bệnh bùng lên để chủ động phòng tránh. Dưỡng bệnh cũng như giữ bếp lửa trong nhà, phải đều đặn từng ngày mới mong ấm lâu.
Khi nào cần đi thăm khám?
Cô bác anh chị nên đi thăm khám nếu nghẹt mũi, chảy mũi kéo dài trên 10 ngày, đau đầu nhiều, sốt, dịch mũi hôi, giảm ngửi rõ, ho khạc đờm lâu ngày hoặc bệnh tái phát nhiều lần. Trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh nền càng không nên chủ quan. Việc thăm khám giúp phân biệt đúng viêm xoang, viêm mũi dị ứng hay các bệnh lý mũi họng khác, từ đó có hướng điều trị phù hợp.
Theo tinh thần Y học cổ truyền, muốn trị tận gốc bệnh mũi không thể chỉ nhìn vào cái ngọn là nghẹt mũi, hắt hơi hay chảy dịch. Cần xét cả chính khí và tà khí, xét Phế có tuyên thông không, Tỳ có vận hóa tốt không, Thận khí có đủ để nâng đỡ gốc rễ tiên thiên không. Với người viêm xoang, trọng tâm là khu phong tán tà, thanh nhiệt giải độc, hóa đàm thông khiếu, hoạt huyết để đường xoang được khai thông. Với người viêm mũi dị ứng, phép trị cần chú ý bổ khí cố biểu, kiện Tỳ hóa thấp, ôn dưỡng phần dương khi cơ thể sợ lạnh, dễ hắt hơi buổi sáng. Cái gốc của sức khỏe giống như rễ cây dưới đất, rễ khỏe thì gặp gió cây vẫn đứng, rễ yếu thì chỉ một cơn lạnh cũng làm lá run. Bởi vậy, cô bác anh chị đừng chờ bệnh nặng mới lo chữa, mà hãy chăm sóc cơ thể từ khi những dấu hiệu nhỏ vừa xuất hiện. Tôi luôn mong mỗi người biết lắng nghe cơ thể mình, hiểu đúng bệnh, trị đúng căn nguyên và kiên trì theo phép trị phù hợp để mũi thông, đầu nhẹ, giấc ngủ yên hơn.
Đặt lịch thăm khám để được tư vấn đúng tình trạng
Nếu cô bác anh chị đang băn khoăn không biết mình bị viêm xoang hay viêm mũi dị ứng, hãy chủ động thăm khám để được đánh giá kỹ lưỡng và tư vấn hướng điều trị phù hợp theo Y học cổ truyền. Cô bác anh chị có thể đặt lịch thăm khám tại đây, nhắn tin Zalo qua https://zalo.me/0963835102 hoặc gọi hotline 0963835102 để được hỗ trợ.
Cô bác anh chị cũng có thể tham khảo thêm các bài thuốc chữa bệnh do tôi nghiên cứu, dựa trên nguyên tắc biện chứng luận trị của Y học cổ truyền, nhằm chăm sóc sức khỏe từ gốc, bền bỉ và an toàn hơn.
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
