Cô bác anh chị thân mến, trong Đông y có câu: “Chính khí tồn nội, tà bất khả can”, nghĩa là khi sức chống đỡ bên trong còn vững thì tà khí bên ngoài khó xâm phạm. Bệnh viêm xoang cũng vậy, không chỉ nằm ở cái mũi nghẹt, dòng dịch đặc hay cơn đau nhức vùng trán, vùng má, mà còn liên quan đến gốc rễ bên trong như Phế khí suy, Tỳ vận hóa kém, đàm thấp ứ đọng, phong hàn hoặc phong nhiệt lưu lại lâu ngày. Nhiều cô bác anh chị bị viêm xoang thường băn khoăn: viêm xoang có ăn được thịt gà không? Có người ăn vào thấy nghẹt mũi hơn, có người lại không sao. Vậy nên hiểu thế nào cho đúng?
Viêm xoang có ăn được thịt gà không?
Theo kinh nghiệm điều trị và nhìn nhận dưới góc độ Y học cổ truyền, người bị viêm xoang không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối thịt gà. Thịt gà là thực phẩm có vị ngọt, tính ôn, quy vào Tỳ, Vị, có tác dụng bổ trung ích khí, làm mạnh gân xương, bồi bổ cơ thể sau mệt mỏi. Với người viêm xoang thể hư, cơ thể suy nhược, hay lạnh, dễ mệt, ăn uống kém, thịt gà dùng đúng cách có thể giúp nâng đỡ chính khí, giống như thêm phân lành cho gốc cây đang yếu.
Tuy nhiên, thịt gà có tính ôn. Nếu dùng không đúng thời điểm, ăn quá nhiều, ăn kèm da gà, đồ chiên rán, gia vị cay nóng thì dễ làm nội nhiệt bốc lên, đàm thấp thêm đặc, khiến mũi nặng, dịch xoang khó thoát. Vì vậy, câu trả lời đúng là: viêm xoang vẫn có thể ăn thịt gà, nhưng phải ăn đúng thể bệnh, đúng lượng và đúng cách chế biến.
Khi nào người viêm xoang nên hạn chế ăn thịt gà?
Trong Đông y, viêm xoang thường được quy về chứng “tỵ uyên”, có liên quan nhiều đến Phế, Tỳ, Can và Thận. Nếu Phế bị phong nhiệt phạm vào, Tỳ sinh đàm thấp, khí cơ vùng mũi bị bế tắc thì dịch mũi sẽ ứ lại như dòng nước tù, lâu ngày sinh mùi hôi, đau nhức và nặng đầu.
Viêm xoang thể nhiệt, dịch vàng đặc
Cô bác anh chị đang có biểu hiện dịch mũi vàng xanh, đặc quánh, mùi hôi, đau nhức nhiều vùng trán hoặc hai bên má, miệng khô, họng rát, người nóng, dễ cáu gắt thì nên hạn chế thịt gà, nhất là gà rán, gà nướng, da gà, lẩu gà cay. Lúc này cơ thể giống như căn bếp đang đỏ lửa, nếu thêm món ôn nóng vào nhiều thì nhiệt càng bốc, đàm càng cô đặc.
Viêm xoang kèm ho đờm, đàm thấp nặng
Người có nhiều đờm, ngực nặng, bụng đầy, ăn vào dễ khó tiêu, rêu lưỡi dày nhớt cũng không nên ăn nhiều thịt gà. Bởi khi Tỳ vị vận hóa yếu, thức ăn bổ béo nếu dùng quá mức sẽ như đổ thêm bùn vào con mương đang tắc, làm đàm thấp khó hóa, mũi càng bí, đầu càng nặng.
Người viêm xoang ăn thịt gà thế nào cho đúng?
Nếu cơ địa không quá nóng, không có dịch mũi vàng đặc, không sốt, không đau nhức dữ dội, cô bác anh chị có thể ăn thịt gà với lượng vừa phải. Nên dùng phần thịt nạc, bỏ da, chế biến dạng luộc, hấp, nấu cháo hoặc hầm cùng các vị thanh nhẹ. Mỗi lần chỉ nên ăn khoảng 80–120g thịt gà, tuần dùng 1–2 bữa là hợp lý. Không nên ăn thịt gà vào buổi tối muộn vì lúc đó Tỳ vị nghỉ ngơi, thức ăn khó tiêu sẽ dễ sinh thấp, sinh đàm.
Một món đơn giản có thể áp dụng tại nhà là cháo gà nấu gừng tươi lượng rất nhỏ, thêm hành hoa vừa phải. Món này hợp với người viêm xoang thể hàn, hay hắt hơi, chảy nước mũi trong, sợ lạnh, gặp gió lạnh là nghẹt mũi. Gừng và hành giúp tán hàn, thông dương khí; thịt gà bổ khí, nâng sức. Nhưng với người đang nóng trong, dịch mũi vàng đặc thì không nên dùng cách này.
Viêm xoang nên ăn gì để hỗ trợ thông mũi, giảm đàm?
Muốn bệnh viêm xoang bớt dai dẳng, ăn uống phải giúp Tỳ vận hóa tốt, Phế khí thông, đàm thấp không còn chỗ tụ. Cô bác anh chị nên ưu tiên rau xanh, củ quả dễ tiêu, món hấp luộc, uống nước ấm, dùng thêm gừng rất ít khi cơ địa lạnh, hoặc các món thanh mát như rau cải, bí đao, củ cải trắng khi có dấu hiệu nhiệt. Củ cải trắng nấu canh với thịt nạc là món lành, giúp nhẹ bụng, hỗ trợ hóa đàm. Người hay đầy bụng nên ăn chậm, nhai kỹ, tránh đồ lạnh, nước đá, sữa lạnh, đồ ngọt nhiều vì những thứ này dễ làm Tỳ dương suy, đàm thấp sinh thêm.
Những món người viêm xoang nên hạn chế
Cô bác anh chị nên hạn chế rượu bia, đồ cay nóng, đồ chiên rán, thức ăn quá béo, hải sản tanh nếu cơ địa dễ dị ứng, nước đá và đồ ngọt. Trong Đông y, các món này dễ làm thấp nhiệt uẩn kết, khiến mũi như chiếc ống dẫn bị bít bởi bùn đặc, càng xì mũi càng đau, càng để lâu càng khó thông.
Lưu ý an toàn khi ăn thịt gà nếu đang bị viêm xoang
Nếu sau khi ăn thịt gà, cô bác anh chị thấy ngứa họng, nổi mẩn, nghẹt mũi tăng, dịch mũi đặc hơn, đau đầu nhiều hơn thì nên tạm ngưng và theo dõi cơ địa. Không nên nghe truyền miệng rồi kiêng khem quá mức, vì kiêng sai có thể làm cơ thể thiếu chất, chính khí suy, bệnh lại càng dai dẳng. Ngược lại, cũng không nên nghĩ thịt gà bổ mà ăn liên tục. Đông y coi trọng chữ “hòa”, ăn uống phải thuận mùa, thuận thể trạng, thuận tạng phủ.
Chữa viêm xoang theo Y học cổ truyền cần nhìn vào gốc bệnh
Nguyên tắc của Y học cổ truyền là không chỉ nhìn vào ngọn là nghẹt mũi, chảy dịch, đau xoang, mà phải xét đến gốc ở Phế, Tỳ, Thận và sự lưu thông khí huyết vùng đầu mặt. Với người phong hàn phạm Phế, phép trị cần khu phong tán hàn, tuyên thông Phế khí để mũi được khai thông như mở cửa cho gió lành vào nhà. Với người phong nhiệt hoặc thấp nhiệt, cần thanh nhiệt, giải độc, hóa đàm, thông khiếu để dịch xoang bớt đặc và đường mũi bớt bế tắc. Với người Tỳ khí hư, ăn uống kém, đàm thấp sinh nhiều, cần kiện Tỳ, ích khí, hóa thấp, vì Tỳ như người quản kho lúa, kho yếu thì ẩm mốc sinh ra, đàm thấp cứ đọng mãi. Với người bệnh lâu ngày, tái đi tái lại, chính khí suy, Thận khí kém, cần bổ Thận, nạp khí, nâng nền tiên thiên để cơ thể có sức chống đỡ bền bỉ. Bởi vậy, viêm xoang có ăn được thịt gà không chỉ là chuyện một món ăn, mà là câu chuyện nhận diện đúng thể bệnh, biết lúc nào nên bổ, lúc nào nên thanh, lúc nào cần hóa đàm, lúc nào cần khu tà. Khi hiểu được gốc rễ ấy, cô bác anh chị sẽ không còn hoang mang trước từng món ăn, mà biết cách chăm sóc cơ thể chủ động hơn mỗi ngày.
Cô bác anh chị thân mến, bệnh viêm xoang giống như mảnh vườn bị ẩm lâu ngày, muốn hết mùi ẩm thì không chỉ lau lá, mà phải khơi dòng nước, làm ấm đất, nuôi lại gốc cây. Ăn thịt gà được hay không cũng cần dựa vào cơ địa và biểu hiện cụ thể của từng người. Nếu bệnh kéo dài, tái phát nhiều lần, cô bác anh chị không nên chờ đến khi đau nhức nặng, mất ngủ, hơi thở có mùi mới đi thăm khám. Hãy chủ động lắng nghe cơ thể, chăm lại gốc Phế, Tỳ, Thận từ sớm và tham khảo các bài thuốc chữa viêm xoang do tôi nghiên cứu, gia giảm theo từng thể bệnh để đạt hiệu quả bền vững hơn.
Để được tư vấn kỹ hơn về tình trạng viêm xoang và hướng điều trị phù hợp theo Y học cổ truyền, cô bác anh chị có thể đặt lịch thăm khám tại đây, nhắn tin Zalo qua https://zalo.me/0963835102 hoặc gọi hotline 0963835102 để được hỗ trợ.
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
