Cô bác anh chị thân mến, trong Đông y, cơ thể con người cũng như một mảnh vườn. Khi đất tơi, nước lưu thông, cây cối xanh tốt; nhưng khi đất úng, gió lạnh lùa vào, cỏ dại và sâu bệnh dễ sinh. Người bị viêm xoang cũng vậy, vùng mũi xoang vốn là nơi Phế khí thông ra ngoài. Khi phong hàn, phong nhiệt, thấp đàm hoặc chính khí suy yếu làm bế tắc khiếu mũi, cô bác anh chị sẽ thấy nghẹt mũi, chảy dịch, đau nặng vùng trán, má, hắt hơi, hơi thở có mùi, người mệt mỏi. Trong bữa ăn hằng ngày, nhiều người băn khoăn: viêm xoang có nên ăn hải sản không? Đây là câu hỏi rất thực tế, bởi ăn uống đúng thì bệnh như dòng nước được khai thông, ăn sai thì đàm thấp càng chất chồng, xoang càng nặng nề.
Viêm xoang có nên ăn hải sản không?
Với câu hỏi viêm xoang có nên ăn hải sản, tôi xin nói mộc mạc rằng: không phải người viêm xoang nào cũng phải kiêng tuyệt đối hải sản, nhưng cần ăn có chọn lọc, đúng lượng và đúng cơ địa. Trong Y học cổ truyền, nhiều loại hải sản có vị mặn, tính hàn hoặc thiên về âm, đi vào Can, Thận, có thể bổ dưỡng nhất định. Tuy nhiên, với người đang viêm xoang do đàm thấp, tỳ hư, cơ địa dị ứng, hoặc đang chảy dịch mũi đặc, nghẹt nhiều, hải sản lại dễ làm “đàm sinh thêm đàm”, giống như trời đã nồm ẩm mà ta còn đổ thêm nước xuống nền nhà.
Nếu cô bác anh chị ăn tôm, cua, mực, cá biển mà thấy ngứa họng, hắt hơi, nổi mẩn, nghẹt mũi tăng, dịch mũi nhiều hơn hoặc đau đầu nặng hơn thì nên tạm ngưng. Khi cơ thể đã báo hiệu không hợp, ta không nên cố. Đông y gọi đó là lúc chính khí chưa vững, tà khí còn lưu, ăn đồ dễ sinh phong, sinh thấp có thể khiến bệnh dây dưa khó dứt.
Vì sao người viêm xoang cần thận trọng với hải sản?
Hải sản có thể làm tăng đàm thấp ở người tỳ vị yếu
Theo Y học cổ truyền, Tỳ chủ vận hóa, Phế chủ khí và thông khiếu ra mũi. Nếu Tỳ yếu, đồ ăn không được chuyển hóa trọn vẹn sẽ sinh thấp, thấp tụ lâu ngày thành đàm. Đàm theo khí đi lên, bít vùng mũi xoang, gây nghẹt mũi, chảy dịch, nặng đầu. Một số loại hải sản, nhất là khi ăn nhiều, ăn lạnh, ăn cùng bia rượu, đồ cay nóng hoặc dầu mỡ, có thể khiến Tỳ Vị càng khó vận hóa. Khi đó, xoang giống như con mương bị bùn lấp, càng ăn uống sai càng khó thông.
Người cơ địa dị ứng dễ bị phong tà kích phát
Nhiều cô bác anh chị bị viêm xoang kèm viêm mũi dị ứng, chỉ cần thay đổi thời tiết, gặp mùi lạ, ăn món không hợp là hắt hơi liên tục, ngứa mũi, chảy nước mũi trong. Theo Đông y, đây thường liên quan đến Phế khí hư, vệ khí không chắc, phong tà dễ xâm nhập. Hải sản với một số người có thể là yếu tố kích phát phản ứng dị ứng. Vì vậy, người đã từng dị ứng tôm cua, mực, cá biển, sò ốc thì nên kiêng, không nên thử lại khi bệnh xoang đang bùng phát.
Ăn hải sản lạnh sống dễ làm hàn thấp nặng thêm
Các món gỏi cá, hàu sống, hải sản ướp lạnh, lẩu hải sản ăn khuya dễ làm tổn thương dương khí Tỳ Vị. Hàn thấp vào trong khiến khí cơ trì trệ, dịch mũi khó thoát, người dễ lạnh bụng, đầy hơi, nặng đầu, mũi tắc nhiều hơn về đêm và sáng sớm. Với người viêm xoang thể hàn, hay sợ lạnh, dịch mũi trắng loãng, gặp lạnh là nghẹt, càng cần tránh kiểu ăn này.
Người viêm xoang ăn hải sản thế nào cho đúng?
Chọn loại dễ tiêu, ăn lượng vừa phải
Nếu cơ địa không dị ứng, bệnh đang ổn định, cô bác anh chị có thể dùng một lượng nhỏ các loại cá tươi, chế biến chín kỹ, ít dầu mỡ. Cá hấp gừng, cá kho nghệ, canh cá nấu thì là là những cách dùng tương đối nhẹ bụng hơn so với chiên rán, nướng cay hoặc lẩu nhiều gia vị. Mỗi lần chỉ nên ăn vừa phải, quan sát phản ứng của cơ thể trong 24 đến 48 giờ. Nếu sau ăn mũi thông, người nhẹ, tiêu hóa bình thường thì có thể duy trì thưa bữa. Nếu nghẹt mũi, ngứa, ho đờm, đau đầu tăng thì nên dừng.
Tránh hải sản khi xoang đang cấp tính
Khi viêm xoang đang nặng, dịch mũi vàng xanh, đau nhức vùng mặt, sốt, hôi mũi, ho đờm đặc, miệng đắng, rêu lưỡi vàng nhớt, đây thường là biểu hiện nhiệt độc, thấp nhiệt hoặc đàm nhiệt uất ở vùng Phế khiếu. Lúc này nên ăn thanh đạm, dễ tiêu, tăng rau xanh nấu chín, cháo hành tía tô khi cảm lạnh, canh củ quả ấm nóng, uống đủ nước ấm. Hải sản nên tạm kiêng để tránh làm bệnh thêm rối.
Không ăn hải sản cùng bia rượu, đồ cay và nước đá
Hải sản nếu đi cùng rượu bia, ớt cay, nước đá, đồ chiên rán sẽ tạo gánh nặng cho Tỳ Vị. Đông y gọi là thấp nhiệt dễ hun đốt bên trong, đàm trọc dễ bốc lên trên. Người viêm xoang vì thế có thể thấy mũi đặc hơn, họng vướng đờm, hơi thở nặng mùi, ngủ không sâu. Muốn ăn thì nên ăn ban ngày, món chín nóng, gia vị vừa phải, tránh ăn quá no vào tối muộn.
Viêm xoang nên ăn gì để hỗ trợ thông mũi, giảm đàm?
Nguyên tắc ăn uống cho người viêm xoang là kiện Tỳ, hóa đàm, tuyên thông Phế khí, tránh đồ sinh thấp. Cô bác anh chị nên ưu tiên cháo gạo tẻ nấu với hành, gừng khi cảm lạnh; canh rau cải, bí đỏ, cà rốt, củ cải trắng; các món hấp, luộc, kho nhạt. Có thể dùng thêm tía tô, kinh giới, húng chanh, gừng tươi trong bữa ăn với lượng vừa phải để giúp tán phong hàn, làm ấm trung tiêu. Người hay khô mũi, nóng trong, dịch đặc vàng thì không nên lạm dụng đồ cay nóng, thay vào đó dùng món thanh mát nhẹ như canh mướp, rau má nấu chín, nước ấm chia nhiều lần trong ngày.
Lưu ý an toàn khi kiêng khem cho người viêm xoang
Kiêng ăn không có nghĩa là kiêng cực đoan. Cơ thể cần đủ chất để chính khí vững. Người bệnh không nên chỉ vì sợ hải sản mà ăn uống quá nghèo nàn, khiến khí huyết suy, sức đề kháng giảm. Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc người viêm xoang kéo dài nhiều năm nên được thăm khám để biết thể bệnh cụ thể. Nếu có sốt cao, đau đầu dữ dội, sưng vùng mắt, nhìn mờ, nôn ói, dịch mũi hôi nhiều, cô bác anh chị cần đi khám sớm, không tự xử trí tại nhà.
Muốn trị viêm xoang bền vững cần nhìn vào gốc bệnh
Theo Y học cổ truyền, viêm xoang không chỉ là chuyện cái mũi bị tắc, mà là biểu hiện của sự mất điều hòa giữa Phế, Tỳ, Thận và chính khí toàn thân. Phế khí yếu thì cửa mũi không được bảo vệ, phong hàn phong nhiệt dễ xâm nhập. Tỳ hư thì vận hóa kém, thấp đàm sinh ra, lâu ngày lấp kín đường thanh khiếu. Thận khí suy thì gốc tiên thiên không vững, cơ thể dễ tái phát mỗi khi trái gió trở trời. Vì vậy, muốn trị tận gốc không thể chỉ chăm chăm làm thông mũi trong chốc lát, mà cần biện chứng rõ hàn hay nhiệt, hư hay thực, đàm thấp hay khí trệ để dùng phép trị phù hợp như khu phong tán hàn, thanh nhiệt giải độc, kiện Tỳ hóa đàm, bổ Phế cố biểu, ôn Thận nạp khí. Cũng như chăm một cái cây, không chỉ lau lá cho xanh mà phải xới đất, tưới nước, nuôi gốc. Cô bác anh chị hãy chủ động chăm sóc từ bữa ăn, giấc ngủ, giữ ấm cổ gáy, rửa mũi đúng cách và thăm khám sớm khi bệnh còn nhẹ, đừng chờ đến lúc xoang đau nặng, đàm đặc, hơi thở hôi mới lo chữa. Nếu cô bác anh chị thấy những chia sẻ này đúng với tình trạng của mình, hãy lắng nghe cơ thể và tham khảo các bài thuốc chữa viêm xoang do tôi nghiên cứu, dựa trên nguyên tắc Đông y biện chứng luận trị, lấy phục hồi gốc rễ tạng phủ làm nền.
Đặt lịch thăm khám viêm xoang cùng bác sĩ Lê Phương
Nếu cô bác anh chị đang bị viêm xoang kéo dài, ăn uống kiêng khem mãi vẫn tái phát, hoặc chưa biết cơ địa của mình có nên ăn hải sản hay không, hãy chủ động thăm khám để được tư vấn theo đúng thể bệnh. Cô bác anh chị có thể đặt lịch thăm khám tại đây, nhắn tin Zalo qua https://zalo.me/0963835102 hoặc gọi hotline 0963835102 để được hỗ trợ.
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
