Cô bác anh chị thân mến, trong cơ thể con người, đường mũi xoang giống như con ngõ nhỏ dẫn khí trời vào Phế. Khi con ngõ ấy sạch, khí ra vào thông suốt, đầu óc nhẹ nhõm, hơi thở khoan thai. Nhưng khi phong hàn, phong nhiệt, đàm thấp ứ lại, ngõ nhỏ ấy bít tắc, người bệnh sẽ thấy nghẹt mũi, chảy dịch, đau nặng vùng trán, vùng má, hơi thở có mùi, sáng ngủ dậy khịt khạc mãi không yên. Bởi vậy, nhiều cô bác tìm đến cách chữa viêm xoang bằng tỏi như một mẹo dân gian quen thuộc. Tỏi là vị thuốc gần gũi trong bếp, nhưng dùng thế nào cho đúng phép Đông y, không làm tổn thương niêm mạc mũi, lại là điều cần hiểu thật kỹ.
Vì sao tỏi được dân gian dùng để hỗ trợ chữa viêm xoang?
Theo Y học cổ truyền, tỏi còn gọi là đại toán, có vị cay, tính ôn, mùi mạnh, có tác dụng tán hàn, hành khí, tiêu trệ, giải độc, hóa thấp. Vị cay của tỏi giống như ngọn gió ấm thổi qua nơi ẩm lạnh, giúp làm thông khí, giảm cảm giác bí bách do hàn thấp và đàm trọc gây nên. Với người viêm xoang có biểu hiện dịch mũi đặc, nghẹt mũi, người nặng đầu, dễ tái phát khi gặp lạnh, tỏi có thể được dùng như một biện pháp hỗ trợ bên ngoài và trong ăn uống.
Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh: tỏi không phải “thần dược” trị khỏi mọi thể viêm xoang. Trong Đông y, viêm xoang thường liên quan đến Phế khí không tuyên thông, Tỳ hư sinh đàm, Can Đởm uất nhiệt hoặc phong hàn phong nhiệt xâm phạm vùng đầu mặt. Nếu chỉ thấy nghẹt mũi mà vội dùng tỏi thật mạnh, chẳng khác nào thấy ruộng úng nước lại đổ thêm nước nóng, có khi làm niêm mạc sưng rát hơn.
Tỏi hợp với thể viêm xoang nào?
Tỏi thường phù hợp hơn với người có biểu hiện thiên về hàn thấp, đàm trệ: nghẹt mũi tăng khi trời lạnh, dịch mũi trắng hoặc hơi đục, người sợ lạnh, ít khát, đầu nặng như đội khăn ướt, ăn uống kém, bụng dễ đầy. Khi ấy, tính cay ôn của tỏi có thể hỗ trợ làm ấm, tán lạnh, giúp khí cơ vùng mũi xoang được khai thông.
Ngược lại, nếu cô bác đang có dịch mũi vàng xanh, mùi hôi, đau nhức dữ dội, sốt, khát nước, họng khô rát, táo bón, lưỡi đỏ, miệng đắng thì thường là nhiệt thịnh hoặc thấp nhiệt. Trường hợp này dùng tỏi nhiều có thể làm “lửa” bốc thêm, khiến mũi rát, họng khô, đau tăng.
Cách chữa viêm xoang bằng tỏi tại nhà theo hướng an toàn
Cách dùng tỏi cần nhẹ nhàng như khơi dòng nước tắc, không được nóng vội. Trước hết, cô bác có thể dùng tỏi trong bữa ăn hằng ngày. Mỗi ngày dùng khoảng 1–2 tép tỏi đã nấu chín hoặc đập dập để trong món ăn. Người chịu được mùi tỏi có thể dùng một lượng nhỏ tỏi sống, nhưng không nên ăn lúc đói vì dễ cồn ruột, nóng rát dạ dày.
Một cách khác là dùng tỏi kết hợp mật ong để hỗ trợ vùng hầu họng khi xoang chảy dịch xuống họng. Lấy 1–2 tép tỏi, bóc vỏ, đập dập, trộn với 2–3 thìa cà phê mật ong sạch, để khoảng 15–20 phút. Sau đó chỉ dùng một lượng rất nhỏ, ngậm rồi nuốt chậm sau ăn. Cách này phù hợp người hay khịt khạc, cổ họng vướng đờm, nhưng không dùng cho trẻ nhỏ dưới 1 tuổi, người dị ứng mật ong hoặc người có đường huyết không ổn định nếu chưa hỏi ý kiến thầy thuốc.
Có nên nhỏ nước ép tỏi vào mũi không?
Tôi không khuyến khích cô bác tự ép tỏi rồi nhỏ trực tiếp vào mũi. Niêm mạc mũi mỏng như lớp lá non đầu mùa, gặp chất cay nóng quá mạnh rất dễ bỏng rát, phù nề, chảy máu, thậm chí làm tình trạng viêm nặng hơn. Nhiều người nghĩ càng cay càng thông, nhưng trong trị bệnh, thông không có nghĩa là kích thích thật mạnh. Đông y quý ở chữ “điều hòa”: thông mà không tổn chính khí, tán mà không hao âm dịch.
Nếu muốn làm sạch mũi, cô bác nên ưu tiên rửa mũi bằng nước muối sinh lý đúng cách, giữ ấm vùng cổ gáy, tránh khói bụi, hạn chế đồ lạnh, đồ tanh, đồ chiên nhiều dầu. Tỏi chỉ nên xem là vị hỗ trợ trong ăn uống hoặc dùng ngoài gián tiếp, không thay thế phép trị chính khi bệnh đã kéo dài.
Lưu ý khi dùng tỏi chữa viêm xoang để tránh hại sức khỏe
Người có bệnh dạ dày, hay ợ nóng, đau thượng vị, âm hư nội nhiệt, miệng khô, táo bón, phụ nữ có thai, người đang dùng thuốc chống đông hoặc chuẩn bị phẫu thuật cần thận trọng khi dùng tỏi nhiều. Cô bác cũng không nên đắp tỏi giã nát lên da mặt, vùng mũi, vùng trán quá lâu vì có thể gây phồng rộp, kích ứng. Với trẻ em, niêm mạc còn non, tuyệt đối không nhỏ tỏi vào mũi.
Khi viêm xoang có dấu hiệu đau nhức tăng nhanh, sốt cao, sưng quanh mắt, nhìn mờ, đau đầu dữ dội, nôn ói, dịch mũi hôi nhiều hoặc bệnh tái phát liên tục, cô bác cần đi thăm khám sớm. Đó là lúc dòng nước trong xoang không chỉ tắc nhẹ mà có thể đã ứ đọng sâu, cần được biện chứng và xử trí bài bản.
Muốn trị viêm xoang tận gốc cần nhìn vào gốc Phế, Tỳ, Thận
Trong Y học cổ truyền, chữa viêm xoang không thể chỉ chăm chăm vào cái mũi. Mũi là khiếu của Phế, nhưng đàm lại thường sinh từ Tỳ, sức giữ ấm và nạp khí lâu dài lại có gốc ở Thận. Vì vậy, muốn trị tận gốc phải biện chứng rõ hư thực, hàn nhiệt, đàm thấp hay uất nhiệt. Người phong hàn thì cần khu phong tán hàn, tuyên Phế thông khiếu; người phong nhiệt thì cần sơ phong thanh nhiệt, giải độc; người Tỳ hư đàm thấp thì phải kiện Tỳ hóa đàm, làm cho nguồn sinh đàm cạn dần; người chính khí suy, tái đi tái lại lâu ngày thì cần bổ khí, ích Phế, nâng sức đề kháng như chăm lại gốc cây sau nhiều mùa bão. Tỏi chỉ là một vị cay ôn trong vườn thuốc dân gian, có thể giúp một đoạn đường ngắn, nhưng không thay được cả phép trị. Đông y nhìn bệnh như nhìn dòng sông: muốn nước trong thì phải khơi nguồn, vét bùn, chỉnh dòng, chứ không chỉ vớt rác trên mặt. Cô bác anh chị hãy chủ động chăm sóc ngay từ khi nghẹt mũi, hắt hơi, nặng đầu mới chớm, đừng đợi bệnh thành mạn tính rồi mới cuống cuồng tìm cách chữa. Nếu thấy những điều tôi chia sẻ có lý, cô bác anh chị có thể tham khảo thêm các bài thuốc chữa viêm xoang do tôi nghiên cứu, được gia giảm theo từng thể bệnh và cơ địa cụ thể.
Nếu cô bác anh chị đang bị viêm xoang kéo dài, nghẹt mũi, đau đầu, chảy dịch sau họng hoặc đã dùng nhiều cách dân gian nhưng chưa ổn, hãy qua thăm khám để được biện chứng đúng thể bệnh và tư vấn hướng điều trị phù hợp.
- Hãy đặt lịch thăm khám tại: https://bacsilephuong.com/lien-he
- Nhắn tin Zalo: https://zalo.me/0963835102
- Gọi hotline: 0963835102
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
