Cô bác anh chị thân mến,
Cuộc sống bận rộn đôi khi khiến ta quên mất việc lắng nghe cơ thể. Sáng sớm thức dậy, nhiều người thấy mũi nghẹt như có ai lấy bông nhét vào, đầu thì nặng trịch, khó chịu cả ngày. Tình trạng này tưởng nhẹ nhưng là tiếng chuông báo động của khí huyết không thông, dương khí trì trệ, phong hàn tích tụ. Đông y có câu “Thông tắc bất thống, thống tắc bất thông” – khí huyết không thông thì sẽ sinh bệnh. Mà mũi – trán – thái dương chính là vùng “cửa ngõ” giao thoa của nhiều đường kinh lạc. Nếu biết cách “mở cửa” này mỗi sáng, không những mũi thông, đầu nhẹ mà tinh thần cũng bừng sáng như sương sớm tan trên lá non.
Hiểu đúng hiện tượng nghẹt mũi – nặng đầu buổi sáng dưới góc nhìn Đông y
Phong hàn và khí huyết trì trệ là nguyên nhân gốc
Trong Đông y, mũi thuộc Phế, mà Phế lại liên quan mật thiết với khí. Khi khí Phế không tuyên thông, gặp thêm phong hàn xâm nhập, khí bị bế tắc, dẫn đến nghẹt mũi, đầu nặng, thậm chí ngạt cả hai bên mũi, không ngửi được mùi. Đặc biệt, vào ban đêm, cơ thể giảm vận động, dương khí suy, âm khí thịnh – rất dễ khiến khí lạnh tích tụ. Khi ngủ dậy, khí huyết chưa vận hành đều, lại bị phong hàn ứ trệ vùng đầu mặt nên dễ sinh nghẹt mũi, nặng đầu.
Kinh lạc vùng mũi – trán và vai trò của việc xoa bóp
Theo lý luận châm cứu, vùng mũi – trán – hai bên cánh mũi là nơi đi qua của các kinh Phế, Đại trường, Vị, và Đởm. Các huyệt vị như Nghênh hương, Toản trúc, Ấn đường, Thái dương, Hợp cốc… đều là nơi khí huyết giao hội. Khi ta xoa bóp những vị trí này vào sáng sớm, chính là cách khai thông khí huyết, tán phong hàn, giúp khí Phế được tuyên phát, đầu óc được khai thông.
Hướng dẫn xoa bóp vùng mũi – trán – cánh mũi giúp thông mũi, nhẹ đầu
1. Thời điểm thực hiện tốt nhất
Cô bác anh chị nên thực hiện ngay sau khi thức dậy, lúc chưa rời khỏi giường. Khi đó, cơ thể đang còn trong trạng thái nghỉ ngơi, nếu tác động nhẹ nhàng sẽ giúp khí huyết bắt đầu luân chuyển đều hơn.
2. Cách thực hiện từng bước
- Xoa ấm lòng bàn tay: Dùng hai lòng bàn tay xoa vào nhau 20–30 lần cho nóng lên để tạo nhiệt dương khí.
- Xoa vùng trán: Dùng hai ngón giữa và trỏ miết nhẹ từ giữa trán ra hai bên thái dương, lặp lại 20 lần. Tác động này giúp thông kinh Đởm và Trán, giảm căng tức vùng đầu.
- Xoa vùng Ấn đường: Dùng ngón cái hoặc trỏ day ấn nhẹ vùng giữa hai đầu lông mày (huyệt Ấn đường) trong 1 phút để khai khiếu, thông tỵ khiếu.
- Day hai bên cánh mũi: Dùng hai ngón trỏ day tròn tại điểm giao giữa cánh mũi và rãnh mũi má (huyệt Nghênh hương) mỗi bên 30 lần để làm thông mũi, giảm nghẹt.
- Vỗ nhẹ vùng sau gáy: Dùng lòng bàn tay vỗ nhẹ gáy giúp thông Đốc mạch, giải uất trệ vùng đầu cổ.
3. Có thể kết hợp thêm
Uống một ly nước ấm sau khi xoa bóp để hỗ trợ khai thông lục phủ, kích thích tuần hoàn. Ai thường bị phong hàn xâm nhập có thể thêm vài lát gừng vào nước để tăng tác dụng tán hàn.
Những vị thuốc Nam giúp hỗ trợ thông mũi, giảm nghẹt
1. Hương nhu – Vị thuốc ấm nóng, tán hàn giải biểu
Hương nhu (thường là loại Hương nhu tía) có tính ấm, thơm nồng, công năng tán hàn giải biểu, giúp ra mồ hôi nhẹ, lại đặc biệt hiệu nghiệm khi dùng để xông mũi, giúp thông khiếu, giải cảm, tiêu trừ nghẹt mũi nhanh chóng. Trong dân gian thường ví Hương nhu như nồi nước gừng thơm, vừa dễ chịu, vừa giải độc tốt.
-
Dạng dùng xông: Lấy khoảng 100g hương nhu tươi (hoặc 30g khô), nấu với 1 lít nước, khi nước sôi đổ ra bát lớn hoặc nồi nhỏ, trùm khăn kín đầu để xông. Xông trong 10–15 phút mỗi ngày, liên tục 3–5 ngày.
-
Dạng sắc uống: Dùng 15–20g hương nhu khô, sắc với 500ml nước còn 200ml, chia làm 2 lần uống trong ngày. Thích hợp với cảm hàn, đau đầu, nghẹt mũi, không ra mồ hôi.
2. Tía tô – Giải cảm, thông khí, tăng cường vệ khí
Tía tô là vị thuốc tán phong hàn, giải biểu, điều hòa khí huyết, rất được ưa dùng trong các bài thuốc cảm lạnh. Tía tô còn giúp hỗ trợ tiêu hóa, ấm bụng – như một tấm áo mỏng nhưng đủ giữ ấm khí huyết mỗi sáng sớm.
Cách dùng phổ biến:
- Hãm trà: Dùng 10g lá tía tô khô (hoặc 15–20g tươi), hãm với 200ml nước sôi trong 10 phút, uống buổi sáng giúp ấm người, phòng cảm.
- Nấu canh giải cảm: Tía tô tươi nấu cùng cháo trắng hoặc canh gừng, ăn nóng sau khi đổ mồ hôi nhẹ sẽ giúp hạ sốt, thông mũi, giải độc tốt.
Có thể phối hợp lá tía tô + hương nhu + gừng để xông hoặc nấu nước uống giải cảm, hiệu quả rõ rệt.
3. Kinh giới – Tán phong, khai khiếu, giải biểu xuất hãn
Kinh giới – vị thuốc dân gian hay dùng để “đuổi gió” ra ngoài – có công năng phát tán phong hàn, trị cảm lạnh, nhức đầu, nghẹt mũi, sổ mũi. Cây có mùi thơm nhẹ, tính ấm, khi sao khô thì thiên về cầm máu, khi tươi hoặc sao vàng là phát tán phong.
-
Cách dùng thông thường:
-
Hãm trà: Dùng 10–15g kinh giới khô, hãm với nước sôi, uống nóng để khai khiếu, giảm nghẹt mũi.
-
Xông mũi: Dùng lá kinh giới tươi 30g, kết hợp với tía tô và hương nhu như hướng dẫn ở trên để xông, giúp giảm nhanh tình trạng nghẹt, khó thở.
-
-
Ngoài ra, sao khô rồi nghiền nhỏ có thể hãm uống thay trà cho người dễ bị cảm lạnh do phong hàn.
Lưu ý an toàn khi thực hiện
- Không xoa bóp khi da mặt có vết thương, mụn viêm nặng.
- Không dùng lực quá mạnh, chỉ nên dùng lực nhẹ nhàng đủ kích thích.
- Không dùng phương pháp này thay thế điều trị nếu có bệnh lý tai – mũi – họng nghiêm trọng như viêm xoang mãn tính, polyp mũi… mà cần đi khám chuyên khoa.
Vì sao chỉ vài phút xoa bóp mỗi sáng lại có thể cải thiện sức khỏe lâu dài?
Đông y nhìn nhận rằng, muốn trị bệnh cần trị từ gốc, cần giữ thông suốt “dòng chảy” khí huyết mỗi ngày. Xoa bóp vùng mũi – trán không chỉ giúp thông mũi, sáng đầu mà còn kích thích khí Phế lưu thông, dương khí bốc lên, tà khí bị đẩy lùi. Giống như dòng suối nhỏ được khai thông thì sớm muộn cũng sẽ làm trong cả khúc sông lớn. Bệnh tật không chỉ là triệu chứng, mà là sự rối loạn của toàn bộ cơ thể, vì vậy chăm sóc đều đặn từng chút sẽ giúp cơ thể tự điều chỉnh, tự chữa lành.
Phép trị cổ truyền luôn lấy việc điều hòa âm dương, khai thông khí huyết, bổ chính khu tà làm gốc. Nếu sáng sớm nghẹt mũi, đầu nặng mà xoa bóp vùng trán – mũi – cánh mũi, thì không chỉ là trị triệu chứng mà còn là phép hành khí kiện phế, giúp dương khí lưu hành khắp tạng phủ. Điều này rất quan trọng với người thể hàn, người làm việc căng thẳng, hay thức khuya. Tôi khuyên cô bác anh chị hãy xem đây là một thói quen chăm sóc sức khỏe tại nhà, giống như việc tưới cây mỗi sáng – đều đặn, nhẹ nhàng nhưng dưỡng nuôi lâu bền.
Kết nối để được tôi tư vấn kỹ hơn
Cô bác anh chị thân mến, cơ thể là một hệ sinh thái hài hòa, nếu ta biết chăm chút từng sáng bằng những động tác đơn giản như xoa bóp mũi, trán – thì đã gieo một mầm khỏe mạnh cho cả ngày. Nếu cô bác muốn được tôi tư vấn kỹ lưỡng hơn, hãy đặt lịch thăm khám để được bắt mạch, luận chứng rõ ràng, tìm ra căn nguyên bên trong và có bài thuốc phù hợp với thể trạng của mình.
📞 Gọi hotline: 0963835102
💬 Nhắn tin Zalo: https://zalo.me/0963835102
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
Cô bác anh chị đang băn khoăn về tình trạng sức khỏe của mình? Hãy gửi câu hỏi bên dưới, bác sĩ Phương sẽ lắng nghe và tư vấn tận tình nhất 
