Cô bác anh chị thân mến,
Có câu: “Lá rách cũng che được mưa nếu biết tựa vào nhau mà sống”. Cây cỏ mọc bên đường, tưởng chừng đơn sơ, nhưng ẩn chứa trong nó là cả kho tàng dược liệu quý báu mà ông cha ta đã đúc kết qua bao đời. Trong số ấy, cây nhọ nồi – hay còn gọi là cỏ mực – không chỉ nổi tiếng vì công dụng cầm máu, bổ huyết, mà còn được ứng dụng trong điều trị các chứng bệnh viêm xoang vô cùng hiệu quả dưới góc nhìn Y học cổ truyền. Hôm nay, tôi xin chia sẻ với cô bác anh chị một góc nhìn gần gũi, dễ hiểu, dễ làm tại nhà về cách dùng cây cỏ nhọ nồi chữa viêm xoang – một bài thuốc dân gian nhưng lại dựa trên lý luận vững vàng của Đông y.
Cỏ nhọ nồi dưới lăng kính Y học cổ truyền
Vị thuốc cỏ nhọ nồi là gì?
Cỏ nhọ nồi còn có tên khác là hạn liên thảo, mọc hoang rất nhiều ở vùng quê nước ta. Đông y xếp cỏ nhọ nồi vào nhóm “thanh nhiệt lương huyết, tiêu viêm, cầm máu”. Loại cỏ này có vị ngọt chát, tính lương (mát), quy vào hai kinh Can và Thận.
Theo “Sổ tay thuốc Nam chữa bệnh tuyến cơ sở”, cỏ nhọ nồi có tác dụng làm mát huyết, cầm máu, bổ can thận, rất thích hợp để làm dịu những chứng trạng viêm nhiễm, nhiệt độc trong cơ thể.
Vì sao nhọ nồi giúp chữa viêm xoang?
Viêm xoang dưới góc nhìn Y học cổ truyền phần lớn do “phong hàn tích tụ”, lâu ngày hóa nhiệt, kết hợp với đàm trọc ngăn trở tạng Phế – nơi chủ khí, điều hòa hô hấp. Khi khí phế không thông, nhiệt và đàm ứ lại trong các hốc xoang, gây nên hiện tượng đau nhức, chảy mũi vàng, ngạt mũi.
Cỏ nhọ nồi với đặc tính thanh nhiệt, giải độc, tiêu viêm, lại thêm khả năng hoạt huyết và tiêu ứ, giúp “khơi thông dòng nước” nơi các lỗ xoang bị tắc, tiêu trừ mủ viêm và phục hồi niêm mạc tổn thương.
Cách dùng cây nhọ nồi chữa viêm xoang
Cách 1: Dùng nước cốt nhọ nồi nhỏ mũi
Nguyên liệu:
-
Cỏ nhọ nồi tươi: 1 nắm to (khoảng 50g)
Cách làm:
-
Rửa sạch nhọ nồi bằng nước muối loãng, giã nát hoặc xay nhuyễn, vắt lấy nước cốt.
-
Dùng tăm bông hoặc nhỏ trực tiếp vài giọt vào mũi mỗi bên.
-
Ngửa đầu, giữ trong 5-10 phút để thuốc thấm sâu vào hốc xoang.
-
Thực hiện ngày 2-3 lần, kiên trì trong 10-15 ngày.
Tác dụng: Nước cốt nhọ nồi có khả năng làm loãng dịch mủ, tiêu viêm và giảm phù nề niêm mạc mũi, giúp xoang thông thoáng hơn.
Cách 2: Nhọ nồi kết hợp ké đầu ngựa, tân di hoa – bài thuốc tiêu viêm xoang kinh điển
Bài thuốc:
-
Nhọ nồi: 12g
-
Ké đầu ngựa: 10g
-
Tân di hoa: 8g
-
Bạc hà: 6g
-
Xuyên khung: 8g
-
Cam thảo: 4g
Cách dùng:
-
Sắc với 600ml nước, còn 200ml. Uống 2 lần/ngày sau ăn.
Tác dụng: Đây là bài thuốc vừa tiêu viêm, vừa hoạt huyết, tán phong, trừ hàn – rất phù hợp với thể viêm xoang mãn, có triệu chứng đau đầu, mũi tắc, dịch vàng hoặc có mùi.
Cách 3: Xông hơi bằng cỏ nhọ nồi
Nguyên liệu:
-
Cỏ nhọ nồi, lá bưởi, lá sả, bạc hà – mỗi thứ một nắm.
Cách làm:
-
Đun sôi các vị thuốc, trùm kín chăn xông trong 15 phút.
-
Sau khi xông lau khô người, tránh gió lạnh.
Tác dụng: Làm loãng đờm, thông thoáng hốc xoang, giảm đau đầu, sát khuẩn đường thở.
Một vài lưu ý khi sử dụng
-
Không nên dùng cho người tỳ vị hư hàn (dễ lạnh bụng, tiêu chảy) vì cỏ nhọ nồi tính mát.
-
Không nên nhỏ trực tiếp nước cốt nhọ nồi nếu niêm mạc mũi bị tổn thương nặng hoặc chảy máu cam thường xuyên.
-
Dù là thuốc Nam, nhưng vẫn nên thử phản ứng trên vùng da nhỏ trước khi áp dụng để tránh dị ứng.
Nguyên tắc Đông y trong điều trị viêm xoang
Cô bác anh chị thân mến, viêm xoang vốn là chứng bệnh dễ dai dẳng, vì căn nguyên không chỉ ở phần “ngọn” – tức các hốc xoang viêm nhiễm, mà gốc nằm ở tạng Phế – chủ khí và thông khiếu; tạng Tỳ – chủ vận hóa thủy thấp; tạng Thận – chủ nạp khí. Đông y khi điều trị không đơn thuần là “diệt viêm, giảm sưng” như cách Tây y thường làm, mà chú trọng điều dưỡng chính khí, hành khí hoạt huyết, kiện Tỳ ích Phế để “thông thì không thống, thống thì không thông”.
Việc dùng cỏ nhọ nồi chỉ là một phần trong phép trị lớn hơn – đó là “thanh nhiệt giải độc, bổ khí tán hàn, hành ứ hoạt huyết”. Nếu muốn trị viêm xoang tận gốc, ta phải kết hợp nhiều phương pháp: uống thuốc – xông – châm cứu – ăn uống điều hòa – và nhất là dưỡng sinh tinh thần, vì khí uất lâu ngày cũng là nguyên nhân làm tổn thương Phế khí.
Tôi khuyên cô bác anh chị nên chăm sóc sức khỏe theo hướng chủ động, đừng đợi bệnh thành mãn mới lo tìm thuốc. Bởi như cây muốn sum suê thì gốc phải vững, người muốn khỏe mạnh thì tạng phủ phải điều hòa.
Nếu cô bác anh chị quan tâm đến các bài thuốc Nam chữa viêm xoang hoặc muốn tôi tư vấn riêng theo thể bệnh của mình, đừng ngần ngại tham khảo các bài thuốc do tôi nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn nhiều năm trong điều trị.
Kính chúc cô bác anh chị thân tâm an lạc, hơi thở thông suốt như dòng suối mát lành giữa rừng xanh.
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương.
