Cô bác anh chị thân mến,
Giữa đêm khuya tĩnh lặng, khi lẽ ra cơ thể được nghỉ ngơi, nhiều người lại phải “chiến đấu” với cơn nghẹt mũi, nặng đầu do viêm xoang tái phát. Cảm giác khó thở như bị “tắc nghẽn dòng nước”, khiến giấc ngủ không tròn, tinh thần sa sút. Xoang – vốn là những hốc rỗng giúp cân bằng khí huyết vùng đầu – khi bị ứ trệ sẽ khiến cả một “mùa khô hạn” xảy ra trong cơ thể. Theo Y học cổ truyền, xoang liên quan chặt chẽ đến Phế, Tỳ và Thận. Muốn trị dứt, không chỉ uống thuốc, mà phải “sửa lại” lối sống, đặc biệt là thời khắc buổi tối – khi dương khí thu lại, âm khí thịnh, cơ thể dễ bị nhiễm hàn tà gây nghẹt xoang. Sau đây, tôi xin chia sẻ một số thói quen buổi tối giúp giảm nghẹt xoang hiệu quả mà cô bác có thể dễ dàng thực hiện tại nhà.
Nguyên nhân nghẹt xoang về đêm dưới góc nhìn Y học cổ truyền
Theo Đông y, viêm xoang thuộc phạm vi các chứng “Tỵ uyên”, “Tỵ trọc”, “Não lộ”. Căn nguyên phần lớn do phong hàn, phong nhiệt xâm nhập khi vệ khí hư yếu, khiến phế khí không tuyên thông, dịch nhầy ứ đọng ở xoang. Vào ban đêm, dương khí lui vào bên trong, âm tà dễ lấn át. Đặc biệt, khi Tỳ hư vận hóa kém, sinh đàm – đàm trọc bốc lên đầu gây tắc nghẽn xoang. Thận dương suy cũng khiến “nhiệt khí” không đủ làm ấm vùng đầu mặt. Vì vậy, muốn giảm nghẹt xoang về đêm, cần dưỡng Phế, kiện Tỳ, ôn Thận, lại phải phong hàn, hành khí, tiêu đàm – như tưới mát một vườn cây vừa bị khô cằn, vừa úng nước.
Những thói quen buổi tối giúp giảm nghẹt xoang
1. Xông mũi với lá xông ấm trước khi ngủ
Trước giờ đi ngủ khoảng 30–60 phút, cô bác có thể chuẩn bị một nồi nước xông đơn giản nhưng rất hiệu quả. Nguyên liệu gồm: lá bưởi, lá chanh, kinh giới, tía tô, hương nhu – mỗi loại chỉ cần một nắm nhỏ, rửa sạch để loại bỏ bụi bẩn. Cho tất cả vào nồi, đổ lượng nước vừa đủ, đun sôi kỹ trong khoảng 5–10 phút để tinh dầu trong lá tiết ra đầy đủ.
Khi nước sôi, cô bác đặt nồi xuống nơi kín gió, trùm khăn kín đầu và xông từ từ trong khoảng 8–10 phút. Lưu ý giữ khoảng cách vừa phải để hơi nước ấm bốc lên đều, không nên quá gần tránh bỏng. Trong quá trình xông, hít thở nhẹ nhàng bằng mũi để hơi ấm và tinh dầu đi sâu vào hốc mũi – xoang.
Theo Đông y, các vị lá xông này đều có tính tân tán, cay ấm, tác dụng khu phong, tán hàn, thông khiếu rất tốt. Hơi nước ấm giúp làm loãng dịch nhầy, đẩy ứ trệ ra ngoài, đồng thời “mở đường” cho khí phế được tuyên phát. Xông mũi đều đặn trước khi ngủ sẽ giúp làm sạch hốc xoang, giảm nghẹt mũi rõ rệt, nhờ đó giấc ngủ sâu và dễ chịu hơn.
2. Uống trà gừng mật ong ấm
Sau khi xông mũi xong, cô bác có thể chuẩn bị một cốc trà gừng mật ong ấm để hỗ trợ thêm từ bên trong. Dùng vài lát gừng tươi đập dập nhẹ, cho vào cốc hoặc ấm, rót nước sôi hãm khoảng 5 phút. Khi nước còn ấm vừa phải thì thêm một thìa mật ong nguyên chất, khuấy đều và uống chậm rãi.
Gừng theo Đông y có vị cay, tính ấm, tác dụng ôn trung, tán hàn, giải biểu, chỉ khái, rất phù hợp với người bị nghẹt mũi, ho do lạnh. Mật ong lại có tác dụng bổ phế, nhuận táo, làm dịu niêm mạc đường hô hấp. Uống trà gừng mật ong ấm trước khi ngủ giúp làm ấm phế khí, giảm ho, tiêu đàm, thông mũi nhẹ nhàng, đồng thời giúp cơ thể thư giãn, dễ vào giấc hơn.
3. Vệ sinh mũi bằng nước muối sinh lý ấm
Trước khi lên giường ngủ, cô bác nên dành vài phút để vệ sinh mũi. Dùng nước muối sinh lý, có thể làm ấm nhẹ (nhiệt độ khoảng 35–37 độ C), sau đó rửa mũi nhẹ nhàng từng bên. Việc này giúp loại bỏ dịch nhầy, bụi bẩn, phấn hoa và các tác nhân kích thích còn tồn đọng trong hốc mũi sau cả ngày dài.
Dưới góc nhìn Đông y, đây được xem là cách “khu tà đạo” – đẩy tà khí, uế trọc ra ngoài, giúp niêm mạc mũi thông thoáng, giảm nguy cơ hàn tà xâm nhập trong đêm. Khi mũi sạch và thông, phế khí lưu thông tốt hơn, hạn chế tình trạng nghẹt mũi, chảy dịch hay khó thở về đêm.
4. Day ấn các huyệt vị thông khiếu trước khi ngủ
Trước khi ngủ, cô bác có thể kết hợp day bấm huyệt để hỗ trợ thông mũi và an thần. Thực hiện trong không gian yên tĩnh, tay ấm, lực vừa phải.
– Huyệt Nghênh hương (hai bên cánh mũi): dùng ngón trỏ day tròn nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ rồi đổi chiều, mỗi bên khoảng 1–2 phút. Huyệt này có tác dụng thông mũi, giảm nghẹt, giảm chảy nước mũi.
– Huyệt Ấn đường (giữa hai đầu lông mày): day ấn nhẹ khoảng 1–2 phút giúp khai khiếu, giảm đau đầu, an thần, dễ ngủ.
– Huyệt Phế du (vùng lưng trên, hai bên cột sống ngang đốt sống D3): có thể nhờ người thân day ấn hoặc xoa ấm giúp điều hòa khí phế, giảm ho, khò khè.
– Huyệt Thái khê (mặt trong cổ chân): day ấn khoảng 1–2 phút mỗi bên giúp ôn thận dương, tăng ấm vùng đầu mặt.
Khi day bấm, chỉ cần đến khi cảm giác ấm lên, hơi tức nhẹ là được, không cần quá mạnh. Thực hiện đều đặn mỗi tối giúp thông khiếu, khí huyết lưu thông tốt hơn, mũi xoang dễ chịu rõ rệt.
5. Tắm nước ấm và giữ ấm bàn chân
Buổi tối, cô bác nên tắm nước ấm vừa phải, tránh nước quá nóng hoặc tắm quá lâu. Nước ấm giúp lỗ chân lông giãn nở, khí huyết lưu thông, làm tan đàm ẩm tích tụ trong cơ thể. Sau khi tắm, đặc biệt nên chú ý giữ ấm vùng cổ, ngực và lưng trên.
Trước khi ngủ, có thể ngâm chân bằng nước ấm pha gừng đập dập hoặc muối hạt trong khoảng 10–15 phút. Sau đó lau khô chân, mang tất mỏng để giữ ấm. Theo Đông y, đây là cách “ôn kinh thông lạc”, giúp dương khí từ thận được khởi phát, lan tỏa lên trên, làm ấm vùng đầu mặt, từ đó hỗ trợ phòng nghẹt mũi, xoang tái phát về đêm.
6. Tránh ăn lạnh và thức khuya
Buổi tối, cô bác nên hạn chế tối đa đồ ăn lạnh, nước đá, trái cây lạnh vì những thứ này dễ sinh hàn tà, tạo đàm, làm nặng thêm tình trạng nghẹt mũi và xoang. Tốt nhất nên ăn tối trước 19 giờ, ăn vừa đủ, dễ tiêu để tỳ vị không bị quá tải.
Bên cạnh đó, thức khuya làm tổn hao Tâm và Thận, khiến chính khí suy giảm, cơ thể khó chống lại tà khí. Cô bác nên cố gắng đi ngủ trước 23 giờ để dương khí được thu liễm đúng thời, âm khí thuận hành. Khi nhịp sinh hoạt điều hòa, cơ thể sẽ có điều kiện tự phục hồi, giúp mũi xoang ổn định hơn về lâu dài.
Một vài bài thuốc hỗ trợ dùng buổi tối
Cô bác có thể áp dụng một số bài thuốc dân gian sau để uống buổi tối, hỗ trợ cải thiện nghẹt xoang:
- Bài 1: Ké đầu ngựa 10g, tân di 8g, bạc hà 5g, kim ngân hoa 10g – sắc uống tối trước ngủ 30 phút. Có tác dụng khu phong, thanh nhiệt, thông mũi.
- Bài 2: Gừng 6g, quế chi 4g, bạch truật 8g, trần bì 6g – sắc uống giúp tán hàn, kiện Tỳ, tiêu đàm, hỗ trợ giảm xoang nghẹt.
Khi dùng cần lưu ý: người thể nhiệt không nên dùng quế, người huyết áp cao nên giảm gừng. Tốt nhất tham khảo thầy thuốc trước khi dùng.
Lời khuyên Đông y cho cô bác muốn trị xoang tận gốc
Muốn trị dứt điểm xoang, không chỉ dừng ở giảm triệu chứng. Đông y coi trọng gốc bệnh, tức là điều hòa tạng phủ. Trong đó, Phế chủ bì mao, Tỳ sinh đàm, Thận nạp khí – ba tạng này đều cần được điều chỉnh. Bài thuốc điều trị cần theo nguyên tắc: tuyên phế khí, kiện tỳ vận, ôn thận dương. Bên cạnh đó, phải loại trừ phong hàn, phong nhiệt – vốn là “ngoại tà” gây bệnh.
Giống như chăm ruộng lúa, không chỉ nhổ cỏ mà còn phải cải tạo đất, dẫn nước, che chắn mưa gió. Chỉ khi khí huyết điều hòa, âm dương tương thông, chính khí đầy đủ thì tà khí không xâm phạm được. Các thói quen buổi tối như tôi chia sẻ chính là cách “gieo mầm” để tạng phủ hoạt động trơn tru, góp phần trị xoang từ gốc.
Lời kết
Cô bác anh chị thân mến, bệnh xoang tuy không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng dai dẳng, ảnh hưởng lớn đến giấc ngủ, hơi thở, trí nhớ và chất lượng sống. Chăm sóc xoang mỗi ngày, đặc biệt là vào buổi tối, chính là cách chủ động bảo vệ sức khỏe, không để bệnh “cắm rễ”.
Nếu đang gặp khó khăn với xoang, nghẹt mũi về đêm hoặc đã điều trị lâu không dứt, cô bác có thể đặt lịch thăm khám để tôi tư vấn phương pháp điều trị toàn diện, cá nhân hóa theo cơ địa.
👉 Đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ Lê Phương
📞 Hotline: 0963 835 102
💬 Nhắn tin Zalo bác sĩ
Chúc cô bác luôn an lành, thông mũi, dễ thở và ngủ ngon mỗi đêm.
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
Cô bác anh chị đang băn khoăn về tình trạng sức khỏe của mình? Hãy gửi câu hỏi bên dưới, bác sĩ Phương sẽ lắng nghe và tư vấn tận tình nhất 
