Cô bác anh chị thân mến, Trong vườn nhà xưa, có lẽ ít ai không từng bắt gặp cây hoa nhài – loài hoa trắng nhỏ, hương thơm dịu dàng mà thanh khiết, thường nở rộ vào buổi sớm tinh mơ hay lúc chiều tà, như nhắc nhở ta về vẻ đẹp của sự giản dị và tĩnh lặng. Nhưng ít ai ngờ rằng, ẩn sau vẻ đẹp mỏng manh đó, hoa nhài lại là một vị thuốc quý trong Đông y, giúp điều hòa khí huyết, an thần, giải độc, tiêu viêm… như dòng suối mát thấm sâu, âm thầm nuôi dưỡng sự sống.
Hôm nay, tôi xin được chia sẻ cùng cô bác anh chị về công dụng và cách dùng của hoa nhài – một loài hoa vừa quen vừa lạ, để cùng nhau khám phá thêm một cánh cửa của y học cổ truyền dân tộc.
Hoa nhài dưới góc nhìn y học cổ truyền
Trong Đông y, hoa nhài (còn gọi là Mạt Lị hoa) có vị cay, ngọt, tính bình, quy vào các kinh Can, Tỳ và Vị. Tác dụng chủ yếu là lý khí, khai uất, thanh nhiệt, giải độc, giúp điều hòa khí huyết, tiêu viêm, an thần, kích thích tiêu hóa và hỗ trợ giảm đau. Cây hoa nhài được ví như người bạn tâm giao trong những lúc “tâm không an, tỳ vị bất hòa”. Khi gan khí bị uất kết, tâm trạng bức bối, ăn không ngon, ngủ không yên – thì một ly trà hoa nhài ấm nóng, thơm dịu có thể giúp ta lấy lại sự thăng bằng từ bên trong.
“Khí hành thì huyết hành, khí uất thì bách bệnh sinh.” – Đó là căn nguyên để Đông y luôn chú trọng lý khí, hành khí mà chữa trị.”
Công dụng nổi bật của hoa nhài
- Hành khí giải uất: Hoa nhài có khả năng thúc đẩy khí cơ lưu thông, làm dịu cảm giác ứ trệ, ngực đầy tức, bụng chướng. Thích hợp với người hay lo nghĩ, dễ cáu gắt, rối loạn tiêu hóa do stress.
- Thanh nhiệt giải độc: Khi cơ thể bị nhiệt bên trong như mụn nhọt, miệng khô, rôm sảy… hoa nhài có thể dùng để làm mát, hỗ trợ giải độc gan.
- An thần, thư giãn: Uống trà hoa nhài vào buổi tối giúp ngủ ngon, giảm lo âu. Vị thuốc nhẹ nhàng nhưng có sức mạnh điều hòa tâm trí, rất phù hợp với người cao tuổi hay suy nhược thần kinh.
- Kích thích tiêu hóa: Hoa nhài kích thích tiết dịch tiêu hóa, cải thiện chứng ăn kém, đầy bụng, tiêu hóa chậm.
Cách dùng hoa nhài làm thuốc tại nhà
1. Trà hoa nhài
Cách làm: Lấy 3-5g hoa nhài khô (khoảng 5–10 bông), hãm với 200ml nước sôi trong 10 phút, uống ấm. Có thể dùng độc vị hoặc phối hợp với hoa cúc, lá sen, cam thảo.
Công dụng: Giúp thư giãn, thanh tâm, cải thiện tiêu hóa. Dùng mỗi ngày 1–2 lần sau ăn hoặc trước ngủ 30 phút.
2. Bài thuốc trị ngực tức, đầy bụng, khó tiêu
Nguyên liệu: Hoa nhài 6g, trần bì 4g, hậu phác 4g.
Cách làm: Sắc uống ngày 1 thang, chia 2 lần sau ăn.
Tác dụng: Hành khí hòa vị, kích thích tiêu hóa, giảm ứ trệ khí cơ.
3. Dùng ngoài chữa viêm da, mẩn ngứa
Cách dùng: Hoa nhài tươi giã nát, trộn với một ít muối, đắp ngoài da hoặc nấu nước rửa vùng bị mẩn đỏ, viêm nhẹ.
Lưu ý: Chỉ dùng khi da không có vết thương hở, và không dị ứng với hoa.
4. Hỗ trợ điều trị tăng huyết áp do căng thẳng
Kết hợp hoa nhài 4g, lá vông 6g, tâm sen 3g hãm trà uống mỗi tối. Giúp an thần, giảm kích thích giao cảm.
Một số lưu ý khi sử dụng hoa nhài
Người có thể hàn, hay tiêu chảy do tỳ dương hư cần thận trọng, vì hoa nhài tính mát, dùng nhiều dễ làm lạnh bụng. Không dùng hoa nhài lẫn với các thuốc bổ khí mạnh nếu chưa có chỉ định, vì dễ gây khí nghịch. Tránh dùng cho phụ nữ có thai trong 3 tháng đầu nếu không có hướng dẫn cụ thể từ thầy thuốc.
“Dược liệu cũng như con người – hợp cảnh thì sinh phúc, sai thời thì sinh họa. Biết người biết thuốc, mới mong trị được gốc bệnh.”
Đông y trị bệnh là trị từ gốc – Hoa nhài là trợ thủ quý
Cô bác anh chị thân mến, hoa nhài tuy nhỏ bé, nhưng theo nguyên lý trị bệnh của Đông y, nó đóng vai trò như vị thuốc dẫn đường – giúp điều hòa khí cơ, hóa giải sự ứ trệ, đưa tạng phủ trở về trạng thái quân bình. Muốn điều trị tận gốc, Đông y không chỉ xem xét triệu chứng, mà còn xét cả khí huyết, tạng phủ, âm dương. Chẳng hạn, người đầy hơi, tức ngực có thể là do can khí uất, tỳ vị hư hàn hay đàm trọc ứ lại – mỗi nguyên nhân đều có cách phối vị thuốc khác nhau. Hoa nhài khi ấy, được dùng như một vị hành khí, hỗ trợ làm thông kinh lạc, hóa giải uất kết – giúp phép trị cổ truyền như “sơ can lý khí”, “kiện tỳ hóa thấp”, “an thần thanh tâm” phát huy tối đa tác dụng.
Chăm sóc sức khỏe bằng Đông y là hành trình thuận theo tự nhiên – không vội vàng, không cưỡng cầu, mà dưỡng từ bên trong, bền bỉ như dòng nước ngầm nuôi cây. Cô bác anh chị đừng chờ đến lúc bệnh nặng mới đi tìm thuốc, mà hãy chủ động giữ gìn từ khi cơ thể còn lên tiếng nhẹ nhàng. Nếu cô bác anh chị thấy mình hay lo âu, ăn uống khó tiêu, mất ngủ nhẹ hay có dấu hiệu nhiệt bên trong – hãy thử thêm hoa nhài vào cuộc sống thường ngày. Hoặc để yên tâm hơn, cô bác anh chị có thể liên hệ để tôi thăm khám và phối hợp thêm những bài thuốc phù hợp theo thể trạng từng người.
- Hãy đặt lịch thăm khám tại: https://bacsilephuong.com/lien-he
- Hoặc liên hệ qua: Zalo
- Hotline: 0963835102
Kính chúc cô bác anh chị sức khỏe và an lành mỗi ngày!
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
Cô bác anh chị đang băn khoăn về tình trạng sức khỏe của mình? Hãy gửi câu hỏi bên dưới, bác sĩ Phương sẽ lắng nghe và tư vấn tận tình nhất 
