Cô bác anh chị thân mến, trong cơ thể con người, dạ dày cũng giống như chiếc nồi đất trong gian bếp quê. Muốn nấu được bữa cơm lành, nồi phải ấm vừa, lửa phải đều, nước phải đủ. Nhưng nếu ta cứ đổ vào đó những thứ cay nóng, nồng gắt như rượu bia, chiếc nồi ấy sớm muộn cũng nứt rạn. Vì vậy, câu hỏi “đau dạ dày có uống rượu bia được không” không chỉ là chuyện ăn uống nhất thời, mà còn là chuyện giữ gìn gốc tiêu hóa, giữ cho Tỳ Vị được yên ổn để nuôi dưỡng toàn thân.
Đau dạ dày có uống rượu bia được không?
Theo tôi, người đang đau dạ dày không nên uống rượu bia, đặc biệt trong giai đoạn đang đau âm ỉ, nóng rát thượng vị, ợ hơi, ợ chua, buồn nôn, đầy bụng hoặc ăn vào khó tiêu. Rượu bia vốn có tính cay, nóng, dễ làm hao tổn vị âm, kích động vị hỏa, khiến khí cơ của Vị mất điều hòa. Nói mộc mạc, dạ dày đang như mảnh ruộng nứt nẻ, rượu bia chẳng khác gì nắng gắt đổ thêm xuống, làm đất càng khô, cây càng khó bén rễ.
Trong Y học cổ truyền, đau dạ dày thường liên quan đến các chứng như Can khí phạm Vị, Tỳ Vị hư hàn, Vị âm bất túc, thấp nhiệt ở trung tiêu hoặc khí trệ huyết ứ. Dù thuộc thể nào, rượu bia cũng dễ làm bệnh nặng thêm. Người thể nhiệt sẽ càng nóng rát, người thể hư sẽ càng mệt mỏi, người khí trệ sẽ càng đầy tức, còn người có viêm loét lâu ngày dễ đau tái phát dai dẳng.
Vì sao rượu bia làm đau dạ dày nặng hơn?
Rượu bia đi vào cơ thể trước hết qua miệng, thực quản rồi xuống dạ dày. Với người khỏe mạnh, thỉnh thoảng dùng ít đã có thể gây nóng người, khô miệng, cồn cào. Với người đau dạ dày, tác động ấy rõ hơn nhiều. Rượu bia làm phần Vị bị kích thích, khiến khí nghịch lên trên, sinh ra ợ hơi, ợ chua, buồn nôn, nóng rát sau xương ức.
Rượu bia làm tổn thương Tỳ Vị
Trong Đông y, Tỳ chủ vận hóa, Vị chủ thu nạp. Tỳ Vị phối hợp nhịp nhàng thì ăn uống mới tiêu, khí huyết mới sinh. Rượu bia có tính tân tán, cay nóng, dễ làm Vị mất hòa giáng. Khi Vị không giáng, khí đi ngược lên, người bệnh thấy đầy bụng, ợ, nấc, buồn nôn. Khi Tỳ bị tổn thương, chức năng vận hóa kém, thức ăn đình trệ, sinh thấp, sinh đàm, bụng nặng nề như có hòn đá đè.
Rượu bia làm Can khí uất dễ phạm Vị
Nhiều cô bác anh chị đau dạ dày không chỉ vì ăn uống mà còn vì lo nghĩ, căng thẳng, mất ngủ. Đông y gọi là Can khí uất kết, lâu ngày phạm vào Vị. Khi uống rượu bia, Can khí càng bị kích động, khí cơ càng rối. Bởi vậy có người sau bữa nhậu thấy đau tức vùng thượng vị, đau lan ra hai bên sườn, miệng đắng, dễ cáu gắt, ngủ không sâu. Đó là biểu hiện Can Vị bất hòa.
Rượu bia làm hao Vị âm, sinh nóng rát
Vị âm giống như dòng nước mát tưới cho mảnh vườn tiêu hóa. Khi Vị âm đầy đủ, dạ dày được nhu nhuận, thức ăn được tiêu hóa êm xuôi. Nhưng rượu bia lại có xu hướng làm khô, làm nóng, lâu ngày khiến Vị âm hao tổn. Người bệnh sẽ thấy cồn cào, khát nước, miệng khô, đói nhưng ăn không ngon, đau âm ỉ hoặc nóng rát về chiều tối.
Đau dạ dày lỡ uống rượu bia có nguy hiểm không?
Nếu chỉ lỡ uống một lượng rất nhỏ, cơ thể có thể chưa phản ứng mạnh. Nhưng nếu uống nhiều, uống khi bụng đói, uống liên tục hoặc uống trong lúc đang dùng thuốc, nguy cơ đau bùng lên rất cao. Cơn đau có thể âm ỉ, nóng rát, buồn nôn, nôn, đầy trướng, đi ngoài rối loạn. Có người sau một đêm uống rượu bia thì sáng hôm sau bụng đau như có lửa đốt, ăn gì cũng nghẹn, người mệt rã rời.
Đặc biệt, cô bác anh chị cần thận trọng nếu có biểu hiện đau dữ dội, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, choáng váng, vã mồ hôi lạnh, sụt cân nhanh hoặc ăn vào nôn liên tục. Khi đó không nên tự xử trí ở nhà mà cần đi khám sớm, bởi đây có thể là dấu hiệu bệnh đã tiến triển nặng.
Người đau dạ dày nên kiêng rượu bia trong bao lâu?
Nguyên tắc của tôi là: khi còn đau, còn ợ chua, còn nóng rát, còn đầy trướng thì nên kiêng tuyệt đối. Sau khi triệu chứng ổn định, cũng không nên vội uống lại ngay. Tỳ Vị giống như cây vừa qua trận bão, dù lá đã xanh hơn nhưng gốc rễ vẫn cần thời gian hồi phục. Nếu tưới vào đó thứ nước cay nóng, cây lại dễ héo.
Với người viêm đau dạ dày mạn tính, trào ngược, viêm loét hoặc từng xuất huyết tiêu hóa, tốt nhất nên bỏ rượu bia lâu dài. Kiêng không phải là mất vui, mà là giữ cho thân thể còn đủ sức vui lâu. Một chén rượu có thể làm ấm câu chuyện trong phút chốc, nhưng cũng có thể làm dạ dày đau dai dẳng nhiều ngày.
Cách chăm sóc dạ dày theo Y học cổ truyền khi phải kiêng rượu bia
Muốn dạ dày yên, trước hết phải giữ phép ăn uống điều độ. Cô bác anh chị nên ăn đúng bữa, ăn chậm, nhai kỹ, tránh để bụng quá đói hoặc quá no. Thức ăn nên mềm, ấm, dễ tiêu như cháo gạo tẻ, cơm mềm, canh rau, cá hấp, thịt nạc hầm nhừ. Hạn chế đồ cay, chua gắt, chiên rán, nước đá lạnh, cà phê đặc và thuốc lá.
Một số cách hỗ trợ tại nhà dễ áp dụng
Buổi sáng có thể uống một cốc nước ấm nhỏ để đánh thức Tỳ Vị nhẹ nhàng. Sau ăn, không nên nằm ngay mà đi lại chậm rãi 10 đến 15 phút. Khi đau âm ỉ do lạnh bụng, có thể chườm ấm vùng thượng vị, nhưng không chườm khi đang nóng rát dữ dội. Người hay đầy hơi có thể xoa bụng theo chiều kim đồng hồ, lực vừa phải, giúp khí cơ trung tiêu lưu thông.
Với người Tỳ Vị hư yếu, nên giữ ấm vùng bụng, tránh thức khuya, tránh lo nghĩ quá độ. Trong Đông y, lo nghĩ làm thương Tỳ, giận dữ làm Can khí uất, mà Can Tỳ bất hòa thì Vị khó yên. Bởi vậy chữa dạ dày không chỉ nằm ở bát cơm chén thuốc, mà còn ở giấc ngủ, hơi thở và sự thư thái trong lòng.
Lưu ý an toàn cho người đau dạ dày
Cô bác anh chị không nên tự ý dùng rượu thuốc, thuốc ngâm, bài thuốc truyền miệng có rượu với suy nghĩ “rượu dẫn thuốc”. Với người đau dạ dày, rượu thuốc vẫn là rượu, vẫn có thể kích thích Vị, làm đau tăng lên. Các vị thuốc Đông y muốn dùng cần được biện chứng rõ hàn hay nhiệt, hư hay thực, khí trệ hay huyết ứ. Dùng sai chẳng khác gì cây đang thiếu nước lại đem phơi thêm nắng.
Nếu đau dạ dày kéo dài, tái phát nhiều lần, cô bác anh chị nên thăm khám để xác định căn nguyên. Đông y không chỉ nhìn vào chỗ đau, mà còn xem sắc mặt, lưỡi, mạch, giấc ngủ, đại tiện, cảm giác nóng lạnh, ăn uống và tinh thần. Có như vậy mới chọn được phép trị phù hợp.
Muốn dạ dày khỏe, phải trị từ gốc Tỳ Vị
Theo nguyên tắc Y học cổ truyền, đau dạ dày không nên chỉ chăm chăm dập cơn đau trước mắt. Muốn trị tận gốc cần xét căn nguyên: nếu do Can khí phạm Vị thì phải sơ Can lý khí, hòa Vị chỉ thống; nếu do Tỳ Vị hư hàn thì cần ôn trung kiện Tỳ, tán hàn chỉ thống; nếu do Vị âm bất túc thì phải dưỡng âm ích Vị, làm dịu phần nóng rát bên trong; nếu do thấp nhiệt trung tiêu thì cần thanh nhiệt hóa thấp, điều hòa khí cơ; nếu đau lâu ngày có khí trệ huyết ứ thì phải hoạt huyết, hành khí, thông lạc. Rượu bia đi ngược lại hầu hết các phép trị ấy, vì nó làm khí loạn, sinh nhiệt, hao âm, tổn Tỳ. Bởi vậy, kiêng rượu bia chính là bước đầu tiên để mở đường cho dạ dày hồi phục. Cô bác anh chị hãy nhớ, Tỳ Vị là gốc hậu thiên, còn Thận là gốc tiên thiên; gốc có vững thì cành lá mới xanh, khí huyết mới đầy, tinh thần mới sáng. Đừng chờ đến khi đau rõ, loét nặng, ăn uống suy kiệt mới tìm cách cứu chữa. Hãy chăm từ hôm nay, từ bữa ăn, giấc ngủ, chén nước ấm và sự tiết chế trong mỗi cuộc vui. Nếu cô bác anh chị đồng tình với quan niệm chữa bệnh phải nhìn vào gốc rễ, hãy tham khảo thêm các bài thuốc chữa đau dạ dày do tôi nghiên cứu để được định hướng phù hợp hơn với thể trạng của mình.
Cô bác có thể liên hệ với tôi để được tư vấn và đặt lịch thăm khám trực tiếp qua các kênh sau:
- Đăng ký thăm khám: bacsilephuong.com/lien-he
- Hotline hỗ trợ: 0963835102
- Tư vấn qua Zalo: zalo.me/0963835102
Thân ái chúc cô bác anh chị luôn mạnh khỏe và bình an!
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
