Cô bác anh chị thân mến, trong Đông y có câu: “Vị khí còn thì sự sống còn, Vị khí suy thì trăm bệnh dễ sinh”. Dạ dày cũng như mảnh ruộng giữa nhà, nếu ngày nào cũng bị rượu bia, đồ cay nóng, thức khuya, căng thẳng tưới xuống như thứ nước gắt, đất sẽ khô nứt, cây khó bén rễ. Người hay uống rượu bia mà bị đau dạ dày thường thấy cồn cào, nóng rát thượng vị, ợ hơi, đầy bụng, buồn nôn, ăn kém, có khi đau âm ỉ kéo dài. Muốn chăm lại cái gốc ấy, ăn uống không thể tùy tiện, mà phải biết dưỡng Vị, kiện Tỳ, hòa trung, giáng nghịch.
Vì sao người uống rượu bia dễ bị đau dạ dày theo Y học cổ truyền?
Theo Y học cổ truyền, rượu có tính cay, nóng, đi nhanh vào huyết mạch, dễ làm hao tân dịch và sinh thấp nhiệt. Khi uống thường xuyên, rượu bia như ngọn lửa âm ỉ đốt trong trung tiêu, khiến Vị mất hòa giáng, Tỳ mất vận hóa. Tỳ chủ vận hóa đồ ăn thức uống, Vị chủ thu nạp và làm chín nhừ thức ăn. Một bên là cái cối xay, một bên là cái bếp nấu. Nếu bếp quá nóng mà cối xay yếu, thức ăn ứ lại, khí không thông thì sinh đầy trướng, đau tức, ợ chua, miệng đắng, đại tiện thất thường.
Người uống rượu bia lâu ngày thường gặp ba thể chính: Vị nhiệt gây nóng rát, khát nước, miệng hôi, táo bón; Can khí phạm Vị gây đau tức vùng thượng vị lan ra hai bên sườn, dễ cáu gắt, ợ hơi nhiều; Tỳ Vị hư yếu gây ăn kém, bụng lạnh, đi ngoài phân nát, người mệt mỏi. Vì vậy, ăn uống cho người đau dạ dày do rượu bia không chỉ là “kiêng cay, kiêng chua”, mà phải chọn món giúp làm dịu Vị khí, giảm thấp nhiệt, nâng sức vận hóa của Tỳ.
Người hay uống rượu bia bị đau dạ dày nên ăn gì?
Ăn thức mềm, ấm, dễ tiêu để dưỡng Vị
Cô bác anh chị nên ưu tiên cháo, súp, cơm mềm, canh rau nấu nhừ, khoai lang hấp lượng vừa phải, bí đỏ, cà rốt, rau mồng tơi, rau ngót, rau cải non. Những món này giống như dòng nước mát tưới lại thửa ruộng khô, giúp dạ dày bớt phải co bóp mạnh. Khi đang đau, nên ăn từng bữa nhỏ, không ăn quá no, không để bụng quá đói. Một ngày có thể chia 4 đến 5 bữa, mỗi bữa vừa đủ, nhai kỹ để thức ăn được “làm mềm” ngay từ cửa miệng.
Dùng thực phẩm có tính hòa trung, kiện Tỳ
Một số món dân dã có thể dùng là cháo gạo tẻ nấu với hạt sen, cháo ý dĩ, canh bí đỏ thịt nạc, cháo thịt bằm gừng non lượng rất ít, nước cơm ấm. Gạo tẻ vị ngọt, tính bình, giúp bổ trung ích khí. Hạt sen vị ngọt sáp, có tác dụng kiện Tỳ, dưỡng tâm. Ý dĩ giúp kiện Tỳ, thẩm thấp, phù hợp với người hay đầy bụng, nặng người, ăn uống kém sau nhiều cuộc rượu bia.
Bổ sung đạm nhẹ, tránh quá béo
Người đau dạ dày vẫn cần chất bổ để phục hồi chính khí. Nên chọn cá hấp, thịt nạc luộc, trứng hấp, đậu phụ non, thịt gà bỏ da nấu mềm. Không nên ăn nhiều thịt quay, lòng mề, đồ chiên rán, nước dùng quá béo vì chất béo nặng trệ, dễ làm Tỳ Vị thêm ì ạch như bánh xe đi trên bùn.
Người đau dạ dày do rượu bia nên kiêng gì?
Kiêng rượu bia là gốc đầu tiên
Điều quan trọng nhất là giảm và tốt nhất nên ngừng rượu bia trong giai đoạn đau. Nhiều cô bác anh chị chỉ hỏi nên ăn gì cho đỡ đau, nhưng lại quên rằng vừa tưới nước vừa châm lửa thì cây không thể xanh. Khi Vị khí đang tổn thương, chỉ một vài chén rượu cũng có thể làm khí nghịch lên, sinh ợ nóng, đau rát, buồn nôn.
Tránh cay nóng, chua gắt, lạnh sống
Không nên dùng ớt, tiêu nhiều, mù tạt, dưa muối chua, cà muối, giấm, nước ngọt có gas, cà phê đặc, trà đặc, đá lạnh, đồ sống lạnh. Các thứ cay nóng làm tăng Vị hỏa, đồ chua gắt dễ kích thích vùng đau, còn đồ lạnh làm dương khí của Tỳ Vị bị co lại, tiêu hóa càng chậm. Người có bụng lạnh, đi ngoài phân nát càng phải tránh sinh tố đá, bia lạnh, hải sản sống.
Không ăn khuya và không nằm ngay sau ăn
Sau bữa tối nên để dạ dày có thời gian tiêu hóa. Ăn khuya, nhất là sau khi uống rượu bia, làm Vị khí không giáng xuống được, dễ sinh trào ngược, tức ngực, ợ hơi. Sau ăn nên ngồi thẳng, đi lại nhẹ nhàng 10 đến 15 phút, không vận động mạnh và không nằm ngay.
Mẹo chăm sóc tại nhà theo hướng Y học cổ truyền
Xoa bụng giúp hòa Vị, hành khí
Khi đau âm ỉ, đầy bụng, cô bác anh chị có thể làm ấm hai bàn tay, xoa nhẹ vùng quanh rốn và thượng vị theo chiều kim đồng hồ 3 đến 5 phút. Động tác này như khơi dòng nước bị ứ, giúp khí cơ trung tiêu thông hơn. Không xoa mạnh khi đau dữ dội, bụng cứng, nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen.
Uống nước ấm đúng cách
Nước ấm giúp làm dịu trung tiêu, nhưng không nên uống ừng ực. Hãy uống từng ngụm nhỏ, nhất là sau khi ăn hoặc khi thấy cồn cào. Tránh uống quá nhiều nước ngay trong bữa ăn vì có thể làm đầy bụng, khó tiêu.
Lưu ý an toàn khi đau dạ dày sau uống rượu bia
Nếu đau dữ dội, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân nhanh, nuốt nghẹn, thiếu máu, đau tái diễn nhiều tuần hoặc người trên 40 tuổi mới xuất hiện đau dạ dày rõ rệt, cô bác anh chị cần đi thăm khám sớm. Không tự ý dùng thuốc giảm đau, thuốc nam truyền miệng hoặc các bài ngâm rượu khi chưa có tư vấn chuyên môn. Với người có bệnh gan, thận, huyết áp, tiểu đường, việc dùng thảo dược càng cần được cân nhắc kỹ.
Nguyên tắc dưỡng dạ dày cho người hay uống rượu bia
Tóm lại, với người hay uống rượu bia bị đau dạ dày, phép dưỡng không nằm ở một món ăn thần kỳ, mà nằm ở nguyên tắc điều hòa lâu dài. Theo Y học cổ truyền, muốn trị tận gốc cần nhìn vào gốc Tỳ Vị, xét xem thiên về Vị nhiệt, thấp nhiệt, Can khí phạm Vị hay Tỳ Vị hư hàn. Nếu Vị nhiệt thì cần thanh Vị, sinh tân, giảm cay nóng; nếu thấp nhiệt thì cần hóa thấp, hòa trung, giảm rượu bia và đồ béo ngậy; nếu Can khí phạm Vị thì phải sơ Can lý khí, giữ tinh thần thư thái, ăn uống đúng giờ; nếu Tỳ Vị hư yếu thì cần kiện Tỳ, ích khí, ôn trung vừa đủ. Cơ thể con người như một khu vườn, Tỳ Vị là lớp đất nuôi cây, Thận là gốc tiên thiên giữ mạch nguồn sâu bên dưới. Đừng đợi đến khi đau quặn, ăn không được, ngủ không yên mới lo chăm sóc. Mỗi bữa ăn ấm, mỗi lần biết dừng chén rượu, mỗi tối ngủ đúng giờ đều là một thang thuốc âm thầm nuôi lại chính khí. Tôi mong cô bác anh chị hiểu rằng Đông y quý ở chỗ phòng bệnh từ khi mầm bệnh còn nhỏ, sửa lối sống từ khi cơ thể mới lên tiếng. Nếu thấy những điều này đúng với mình, hãy chủ động lắng nghe dạ dày, chăm lại Tỳ Vị và tham khảo các bài thuốc chữa đau dạ dày do tôi nghiên cứu để được hỗ trợ đúng căn nguyên, đúng thể trạng.
Đặt lịch thăm khám cùng Bác sĩ Lê Phương
Nếu cô bác anh chị thường xuyên uống rượu bia, đau dạ dày kéo dài, ợ nóng, đầy bụng, ăn kém hoặc tái phát nhiều lần, hãy chủ động thăm khám để được biện chứng theo Y học cổ truyền và có hướng điều trị phù hợp.
- Hãy đặt lịch thăm khám tại: https://bacsilephuong.com/lien-he
- Nhắn tin Zalo để được tư vấn: https://zalo.me/0963835102
- Gọi hotline: 0963835102
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
