Cô bác anh chị thân mến,
Người xưa có câu: “Thân thể là vốn quý, dưỡng thân tức là dưỡng mệnh”. Trong hành trình chăm sóc sức khỏe bằng Y học cổ truyền, có những vị thuốc như người bạn tri kỷ – lặng lẽ nhưng thấu hiểu cơ thể, giúp cân bằng âm dương, nuôi dưỡng tạng phủ. Một trong những vị thuốc ấy chính là Bạch thược – loài thảo dược trắng tinh khiết như tấm lòng người thầy thuốc, mềm mại mà thấm sâu, điều hoà mà sinh lực.
Bệnh tật phần nhiều khởi từ khí huyết suy tổn, can uất tỳ hư, âm hư sinh nội nhiệt. Bạch thược là cây thuốc giúp dưỡng huyết, điều can, nhu can hoãn cấp – là “người bạn” không thể thiếu trong những bài thuốc dưỡng cơ thể từ trong căn cốt.
Bạch thược dưới lăng kính Y học cổ truyền
Vị, tính và quy kinh
- Vị: Chua, đắng
- Tính: Hơi hàn
- Quy kinh: Can, Tỳ
Bạch thược có tính hơi hàn, vị chua đắng – vừa có khả năng bổ âm, dưỡng huyết, lại vừa làm dịu gan, hoãn cơ. Quy kinh Can và Tỳ, nên chủ yếu được dùng để điều hòa hai tạng này – hai gốc rễ quan trọng trong sinh hóa khí huyết và điều hòa cảm xúc.
Công năng chủ trị
- Dưỡng huyết, nhu can
- Hoãn cấp chỉ thống (làm dịu co thắt, giảm đau)
- Bình can, chỉ hãn (giảm đau do can uất, ra mồ hôi tự nhiên)
- Điều hòa dinh vệ
Trong nhiều bài thuốc cổ truyền, Bạch thược được phối hợp cùng các vị thuốc khác để chữa các chứng: kinh nguyệt không đều, đau bụng kinh, hoa mắt chóng mặt, đau đầu do can dương thượng cang, váng đầu, mất ngủ do âm huyết suy.
Cách dùng Bạch thược trong đời sống
Liều lượng và cách chế
- Liều thường dùng: 6 – 15g mỗi ngày
- Thường dùng dưới dạng sắc, kết hợp với các vị khác tùy bệnh
Có thể sao tẩm tùy mục đích: sao rượu để tăng tác dụng dưỡng huyết, sao thán để chỉ huyết (nếu bị rong huyết, băng huyết). Khi kết hợp với Cam thảo gọi là “Thược Cam thang”, có tác dụng nhu can, hoãn cơ rất hiệu quả trong các chứng đau bụng co thắt, kinh nguyệt khó chịu, căng tức sườn.
Bài thuốc dân gian có sử dụng Bạch thược
1. Điều trị đau bụng kinh, kinh nguyệt không đều:
- Bạch thược 12g
- Đương quy 12g
- Xuyên khung 8g
- Ích mẫu 10g
Sắc với 600ml nước còn 200ml, chia làm 2 lần uống trước kỳ kinh 5 ngày.
2. Chữa đau đầu hoa mắt do huyết hư:
- Bạch thược 12g
- Thục địa 16g
- Hoàng kỳ 10g
- Câu kỷ tử 10g
Sắc uống mỗi ngày một thang, liên tục 7 – 10 ngày.
3. Dưỡng huyết, an thần, mất ngủ do can huyết kém:
- Bạch thược 10g
- Táo nhân 12g
- Đương quy 10g
- Phục thần 8g
Uống buổi tối trước khi đi ngủ 1 giờ để dễ ngủ, ngủ sâu hơn.
“Muốn thân an tâm tịnh, trước hết phải để can tàng huyết được đầy đủ, tỳ vận hóa được thông suốt”
Những lưu ý khi dùng Bạch thược
- Người tỳ vị hư hàn, ăn uống kém tiêu nên thận trọng khi dùng liều cao
- Không dùng chung với giấm (vị chua thêm chua gây hại tỳ)
- Phụ nữ có thai nên dùng dưới sự hướng dẫn của thầy thuốc
Trị tận gốc phải dựa vào phép trị cổ truyền
Cô bác anh chị thân mến,
Trong Đông y, bệnh không chỉ là sự rối loạn tại một cơ quan đơn lẻ, mà là hệ quả từ sự mất quân bình giữa các tạng phủ, âm dương, khí huyết. Một chứng đau đầu có thể do can dương thịnh, nhưng cũng có thể là do huyết hư không dưỡng não. Một cơn đau bụng không chỉ là co thắt cơ, mà còn là dấu hiệu can uất khí trệ, hoặc dinh vệ mất điều hoà.
Do vậy, muốn trị bệnh tận gốc, không thể chỉ cắt cơn triệu chứng mà phải:
- Bổ huyết: Dưỡng can, nuôi tâm, phục hồi nguyên khí
- Kiện tỳ: Giúp sinh hóa khí huyết từ gốc
- Khu phong, tán hàn: Khai thông kinh lạc, điều đạt khí cơ
- An thần, điều khí: Giúp tâm ổn định, giảm lo âu, mất ngủ
Và trong những phép trị ấy, Bạch thược luôn là người bạn đồng hành quý giá – âm nhu mà thấm sâu, mềm mỏng mà bền bỉ, như dòng nước chảy xuôi dưỡng mạch nguồn khô cạn.
“Thuốc nam tuy mộc mạc, nhưng biết phối ngũ thì nhu hòa, biết thời điểm thì hiệu lực như thần”
Hãy nhớ rằng: Sức khỏe là dòng nước chảy từ gốc – nếu gốc rễ là tạng phủ suy, khí huyết kém thì hoa trái khó mà tươi. Thay vì chờ bệnh rõ ràng, ta nên chủ động chăm sóc, lắng nghe những tín hiệu nhỏ nhất từ cơ thể để điều hòa ngay từ đầu.
Hãy để tôi – Bác sĩ Lê Phương – đồng hành cùng cô bác anh chị trên hành trình chữa lành bằng y học cổ truyền. Đừng ngần ngại:
- 📞 Gọi ngay Hotline: 0963835102
- 📩 Nhắn tin để được tư vấn cá nhân
- 📅 Đặt lịch thăm khám trực tiếp tại phòng chẩn trị
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
