Cô bác anh chị bị viêm xoang do trào ngược dạ dày thường hay gặp tình trạng nghẹt mũi, đau nhức các hốc xoang, cổ họng luôn vướng víu, đau rát vô cùng khó chịu. Tình trạng này thường trở nên tồi tệ hơn vào ban đêm khi nằm xuống, hoặc sau khi ăn no, ăn nhiều đồ cay nóng, dầu mỡ khiến axit dạ dày có cơ hội trào ngược lên tận vùng tai – mũi – họng.
Để cải thiện triệt để chứng bệnh “oái oăm” này, tôi luôn đi theo hướng vừa làm dịu, phục hồi niêm mạc xoang, vừa ổn định hệ tiêu hóa để ngăn axit trào ngược. Vì vậy, trong ăn uống hằng ngày, cô bác anh chị nên ưu tiên những món ăn mềm, thanh đạm, dễ tiêu hóa giúp trung hòa axit dư thừa, đồng thời có tính ấm để làm ấm đường hô hấp, hỗ trợ dẫn lưu dịch xoang hiệu quả.
Dưới đây là 5 món ăn gần gũi, dễ làm tại nhà mà tôi thường xuyên hướng dẫn cho người bệnh áp dụng để chăm sóc sức khỏe cho cả dạ dày lẫn mũi xoang.
Cháo Yến Mạch Thịt Bằm Gừng Tươi
Món ăn “vàng” cho bữa sáng, giúp yến mạch thấm hút sạch lượng axit dư thừa trong dạ dày như một tấm xốp, đồng thời tinh dầu gừng giúp làm ấm và thông thoáng các hốc xoang.
Nguyên liệu
– Yến mạch (loại cán dẹt hoặc vỡ hạt): 50g (khoảng 1/2 bát con, chọn loại nguyên chất không pha sữa).
– Thịt heo nạc băm nhuyễn: 50g (ưu tiên thịt thăn nạc, không mỡ để dạ dày dễ tiêu hóa).
– Gừng tươi: 2 – 3 lát mỏng (khoảng 2g).
– Hành lá: 1 – 2 nhánh.
– Nước lọc: 350ml – 400ml.
– Gia vị: Một chút muối hoặc hạt nêm (nêm nhạt, tuyệt đối không dùng tiêu hoặc ớt).
Cách làm
– Sơ chế: Thịt bằm đem ướp với một chút xíu muối hoặc hạt nêm trong 5 – 10 phút. Gừng rửa sạch, cạo vỏ, thái thành 2 – 3 lát mỏng hoặc cắt sợi chỉ. Hành lá rửa sạch, cắt nhỏ.
– Nấu cháo: Cho nước lọc và yến mạch vào nồi, khuấy đều rồi bật bếp nấu với lửa vừa. Khi nước sôi, hạ nhỏ lửa và khuấy đều tay liên tục trong khoảng 3 – 5 phút để yến mạch nở mềm và không bị dính đáy nồi.
– Hoàn thành: Cho thịt bằm và gừng tươi vào nồi cháo. Khuấy nhanh tay để thịt tơi ra, không bị vón cục. Nấu thêm khoảng 3 phút cho thịt chín kỹ và tinh dầu gừng tiết ra hòa quyện vào cháo. Nêm nếm lại cho thanh nhạt, tắt bếp và rắc hành lá lên trên.
Cách dùng & Lưu ý
– Cách dùng: Nên ăn vào bữa sáng hoặc bữa xế chiều khi dạ dày bắt đầu trống. Ăn khi cháo còn ấm nóng, tranh thủ hít hà hơi nóng bốc lên từ bát cháo để tinh dầu gừng và hành lá hoạt động như một liệu pháp xông mũi tự nhiên, giúp làm loãng dịch nhầy và giảm nghẹt mũi.
– Lưu ý: Chỉ dùng đúng 2 – 3 lát gừng nhỏ để kích thích tiêu hóa và kháng viêm vùng xoang. Tuyệt đối không cho quá nhiều gừng vì vị cay nồng nạp vào lượng lớn sẽ gây kích ứng niêm mạc dạ dày, làm tăng tiết axit và phản tác dụng. Đồng thời, không ăn quá no để tránh tạo áp lực lên cơ thắt thực quản gây trào ngược.
Canh Bí Đao Nấu Thịt Bằm (Hoặc Sườn Non)
Món canh thanh mát, nhẹ bụng, giúp trung hòa lượng axit dư thừa và làm loãng dịch nhầy ở xoang mũi.
Nguyên liệu
– Bí đao: 300g (chọn quả già vừa phải, đặc ruột).
– Thịt nạc băm (hoặc sườn non): 100g (nếu dùng sườn, chọn loại sườn chặt nhỏ, ít mỡ).
– Hành lá, ngò rí: Một ít.
– Gia vị: Muối, hạt nêm (nêm nhạt, không dùng tiêu).
Cách làm
– Sơ chế: Bí đao gọt vỏ, bỏ ruột, rửa sạch rồi thái miếng vừa ăn. Thịt bằm hoặc sườn non ướp với một chút xíu gia vị trong 10 phút. Hành ngò rửa sạch, cắt nhỏ.
– Nấu canh: Đun sôi khoảng 500ml nước. Cho thịt bằm hoặc sườn non vào nấu chín (nếu dùng sườn thì hầm lửa nhỏ 15 phút cho ra nước ngọt và vớt sạch bọt).
– Hoàn thành: Cho bí đao vào nấu cùng. Đợi nước sôi lại khoảng 3 – 5 phút cho bí đao chín tới (vừa chuyển sang màu trong là được, không nấu quá nhừ). Nêm nếm lại cho thanh nhạt, tắt bếp và rắc hành ngò lên.
Cách dùng & Lưu ý
– Cách dùng: Ăn cùng cơm trong các bữa ăn chính (trưa hoặc tối). Nên uống nước canh khi còn ấm.
– Lưu ý: Tuyệt đối không ăn bí đao sống hoặc ép nước bí đao sống uống, vì bí đao sống có tính xà phòng cao sẽ bào mòn dạ dày. Khi được nấu chín, đặc tính này biến mất và trở nên cực kỳ an toàn.
Súp Gà Ngô Non Và Nấm Sợi
Món ăn giàu dinh dưỡng, dễ nuốt, làm dịu niêm mạc họng bị tổn thương do axit và hỗ trợ thông mũi nhanh chóng.
Nguyên liệu
– Ức gà nạc: 100g (phần ức hoàn toàn không chứa mỡ xấu).
– Ngô non (bắp ngọt): 1/2 quả (bào nhỏ hoặc tách hạt).
– Nấm kim châm hoặc nấm hương tươi: 30g (thái sợi nhỏ).
– Bột sắn dây (hoặc bột năng): 1 – 2 thìa cà phê.
– Hành lá, rau mùi.
Cách làm
– Luộc gà: Cho ức gà vào nồi luộc chín cùng một chút muối. Vớt gà ra để nguội rồi xé thành sợi nhỏ. Giữ lại phần nước luộc gà.
– Nấu súp: Cho ngô non và nấm sợi vào nồi nước luộc gà, đun sôi khoảng 5 – 7 phút cho ngô và nấm chín mềm. Tiếp tục cho gà xé sợi vào nồi.
– Tạo độ sệt: Hòa tan bột sắn dây với một chút nước lọc. Rót từ từ vào nồi súp, vừa rót vừa khuấy đều tay theo một chiều để súp sánh lại mà không bị vón cục. Đợi súp sôi lại, nêm nếm nhạt rồi tắt bếp, thêm hành mùi.
Cách dùng & Lưu ý
– Cách dùng: Ăn vào bữa sáng hoặc bữa xế chiều. Ăn khi súp còn bốc hơi nóng, kết hợp hít hơi súp để làm thông thoáng đường thở.
– Lưu ý: Khuyến khích dùng bột sắn dây thay vì bột năng, vì bột sắn dây có tính kiềm cao, giúp trung hòa axit dạ dày và giải nhiệt rất tốt cho người đang bị viêm xoang.
Cá Lóc Hấp Hành Gừng
Món ăn cung cấp đạm lành tính, không chứa chất béo bão hòa gây đầy bụng, đồng thời tận dụng tinh dầu hành gừng để “xông xoang” tại chỗ.
Nguyên liệu
– Cá lóc (hoặc cá điêu hồng): 1 con nhỏ tầm 400g – 500g (lọc bỏ xương hoặc khía nhẹ hai bên thân cá).
– Gừng tươi: 1 củ nhỏ (thái sợi chỉ).
– Hành lá: 5 – 6 nhánh (cắt khúc dài khoảng 3 – 4cm).
– Gia vị: 1 thìa cà phê nước mắm, một chút đường và hành tím băm.
Cách làm
– Ướp cá: Làm sạch cá, dùng muối xát qua để khử tanh rồi rửa sạch. Ướp cá với hành tím băm, nước mắm và một chút đường trong 15 phút.
– Chuẩn bị hấp: Xếp một nửa phần hành lá cắt khúc và gừng thái sợi xuống đáy đĩa sâu lòng. Đặt cá lên trên, sau đó rải nốt phần hành gừng còn lại phủ kín mặt cá.
– Hấp cá: Cho đĩa cá vào xửng hấp cách thủy trong khoảng 15 – 20 phút tùy độ dày của cá. Khi cá chín, thịt chuyển sang màu trắng và tỏa mùi thơm của hành gừng thì tắt bếp.
Cách dùng & Lưu ý
– Cách dùng: Ăn nóng cùng cơm trong bữa chính. Khi cá vừa chín tới, hơi bốc lên mang theo tinh dầu gừng hành, bạn hãy tận dụng lúc này để ngửi hơi nóng, giúp giảm nghẹt mũi ngay lập tức.
– Lưu ý: Không chấm cá với nước mắm tỏi ớt quá đậm đặc. Vị cay nồng của tỏi ớt sống sẽ làm dạ dày dậy sóng và gây bỏng rát vùng họng đang bị viêm.
Canh/Súp Bí Đỏ Thịt Bằm
Bí đỏ mềm mịn, tạo một lớp màng bọc bảo vệ niêm mạc dạ dày, đồng thời cung cấp Vitamin A để tái tạo niêm mạc xoang.
Nguyên liệu
– Bí đỏ: 200g (chọn loại bí hồ lô hoặc bí già thịt vàng đậm).
– Thịt heo nạc băm: 50g.
– Hành lá.
– Gia vị: Muối, hạt nêm.
Cách làm
– Sơ chế: Bí đỏ gọt vỏ, bỏ hạt, cắt thành các miếng nhỏ (hoặc băm nhỏ nếu muốn nấu thành súp đặc). Thịt bằm ướp với một chút gia vị.
– Nấu canh: Cho một chút xíu dầu ăn vào nồi, cho thịt bằm vào đảo nhanh tay cho săn lại. Đổ khoảng 400ml nước vào đun sôi.
– Nấu nhừ: Cho bí đỏ vào nồi. Hạ nhỏ lửa và đun cho đến khi bí đỏ chín mềm nhừ. Bạn có thể dùng muôi (thìa) tán nhuyễn bí đỏ ngay trong nồi để tạo độ sệt như súp. Nêm nếm nhạt, thêm hành lá và tắt bếp.
Cách dùng & Lưu ý
– Cách dùng: Món này rất tốt cho bữa tối vì bí đỏ nấu nhừ cực kỳ nhẹ bụng, giúp dạ dày không phải làm việc quá tải trước khi đi ngủ, từ đó ngăn chặn trào ngược ban đêm.
– Lưu ý: Không nên cho nhiều đường vào canh bí đỏ. Đường tinh luyện là một trong những chất làm tăng nồng độ axit trong dạ dày và kích thích phản ứng viêm ở các hốc xoang.
Bên cạnh việc bổ sung 5 món ăn bổ dưỡng và lành tính kể trên vào thực đơn hằng ngày, cô bác anh chị cũng cần lưu ý thay đổi một số thói quen sinh hoạt nhỏ nhưng rất quan trọng: tuyệt đối không nằm ngay sau khi ăn trong vòng 2 tiếng, nên kê gối cao khi ngủ và giữ ấm vùng cổ họng, mũi xoang.
Thay đổi chế độ dinh dưỡng không thể giúp bệnh khỏi ngay trong một sớm một chiều, nhưng sự kiên trì ăn uống đúng cách chính là chiếc “khiên chắn” bền vững nhất bảo vệ niêm mạc dạ dày và xoang mũi của cô bác anh chị khỏi những tổn thương. Chúc cô bác anh chị luôn có thật nhiều sức khỏe, ăn ngon miệng, sớm tìm lại cảm giác bụng êm, xoang thoáng và có những giấc ngủ thật ngon!
TTƯT, Bác sĩ CKII Lê Phương – Chứng chỉ hành nghề số 004063
Phòng khám Nam Y Đỗ Minh Đường – GPHĐ số 189/HNO
✅ Địa chỉ: Biệt thự 16, Ngõ 168 Nguyễn Khánh Toàn, Cầu Giấy, Hà Nội
✅ Hotline: 092 842 1102 – 096 383 5102
