Bà bầu đau dạ dày nên ăn gì để mẹ khỏe, thai an

Bà bầu đau dạ dày nhìn theo Y học cổ truyền là do đâu?

Theo Y học cổ truyền, dạ dày thuộc hệ Tỳ Vị. Vị chủ thu nạp, Tỳ chủ vận hóa. Khi mang thai, huyết tụ về nuôi thai, khí cơ dễ bị uất trệ, Vị khí không giáng mà nghịch lên, mẹ dễ gặp ợ hơi, ợ chua, nóng rát, buồn nôn, ăn kém. Nếu ví cơ thể như dòng nước, thì Tỳ Vị là khúc sông đưa phù sa đi nuôi ruộng đồng. Khúc sông ấy bị nghẽn, nước sẽ dềnh lên, sinh đầy tức và khó chịu.

Trong thai kỳ, việc ăn quá no, ăn nhiều món cay nóng, dầu mỡ, chua gắt, thức khuya, căng thẳng cũng làm Can khí phạm Vị, khiến cơn đau dạ dày dễ tái phát. Các hướng dẫn chăm sóc thai kỳ hiện nay cũng khuyên mẹ nên ăn nhiều bữa nhỏ, tránh ăn sát giờ ngủ, hạn chế món giàu béo, cay và đồ uống chứa caffeine để giảm khó tiêu, ợ nóng. 

Bà bầu đau dạ dày nên ăn gì để dịu Vị, kiện Tỳ?

1. Cháo mềm, cơm mềm, thức ăn ấm nóng

Với mẹ bầu đang đau dạ dày, tôi thường khuyên ưu tiên món mềm, ấm, dễ tiêu như cháo gạo tẻ, cháo thịt nạc, cháo bí đỏ, cơm mềm ăn cùng canh rau. Theo Đông y, gạo tẻ vị ngọt, tính bình, có tác dụng bổ trung ích khí, hòa Vị. Món ăn mềm giống như cơn mưa nhẹ thấm vào đất khô, giúp Tỳ Vị tiếp nhận từ tốn, không bị quá tải.

2. Rau củ nấu chín, vị ngọt tự nhiên

Mẹ bầu có thể dùng bí đỏ, cà rốt, khoai lang lượng vừa, rau mồng tơi, rau cải non, rau ngót sau tam cá nguyệt đầu nếu phù hợp và đã được bác sĩ sản khoa cho phép. Nên ăn rau củ đã nấu chín, tránh rau sống khi bụng đang yếu. Vị ngọt tự nhiên của rau củ giúp kiện Tỳ, sinh tân dịch, làm bữa ăn nhẹ bụng hơn.

3. Chuối chín, táo hấp, đu đủ chín lượng vừa

Các loại quả chín mềm, ít chua thường dễ chịu hơn với mẹ bị đau dạ dày. Chuối chín, táo hấp hoặc đu đủ chín có thể dùng làm bữa phụ. Tuy nhiên, mẹ không nên ăn quá nhiều một lúc, không ăn khi vừa đói cồn cào nếu thấy xót ruột. Cách tốt nhất là ăn sau bữa chính khoảng 1 đến 2 giờ.

4. Sữa ấm, sữa chua ít đường nếu cơ thể dung nạp tốt

Một số mẹ uống sữa ấm thấy dịu vùng thượng vị, ngủ cũng yên hơn. Sữa chua ít đường có thể giúp tiêu hóa thuận lợi, nhưng nên dùng lượng nhỏ sau ăn, tránh ăn lạnh. Nếu uống sữa bị đầy bụng, tiêu chảy hoặc tăng ợ chua, mẹ nên đổi loại hoặc hỏi ý kiến người có chuyên môn.

5. Thịt nạc, cá, trứng chín kỹ

Mẹ bầu đau dạ dày vẫn cần đủ chất đạm để nuôi thai. Nên chọn thịt nạc băm, cá hấp, cá kho nhạt, trứng luộc chín, đậu phụ nấu canh. Tránh chiên rán ngập dầu vì dầu mỡ làm Vị khí nặng nề, thức ăn lưu lại lâu, dễ sinh đầy trướng và ợ nóng.

Cách ăn giúp mẹ bầu giảm đau dạ dày an toàn hơn

Ăn ít một, chia nhiều bữa

Thay vì 3 bữa thật no, mẹ nên chia thành 5 đến 6 bữa nhỏ. Mỗi bữa chỉ ăn vừa đủ, nhai chậm, ngồi thẳng khi ăn và sau ăn. Đây là nguyên tắc rất quan trọng, vì dạ dày khi mang thai giống chiếc chum đã có thêm áp lực từ bên ngoài; đổ quá đầy thì dễ trào ngược, đầy tức.

Không nằm ngay sau ăn

Mẹ nên tránh nằm trong khoảng 2 đến 3 giờ sau bữa ăn, nhất là bữa tối. Khi ngủ có thể kê cao đầu và vai nhẹ nhàng nếu hay ợ nóng về đêm. Ăn sát giờ ngủ là một trong những thói quen dễ làm triệu chứng khó tiêu, trào ngược tăng lên. 

Ăn ấm, uống ấm, tránh lạnh sống

Theo Y học cổ truyền, Tỳ Vị ưa ấm, sợ hàn. Mẹ bầu đau dạ dày nên hạn chế nước đá, đồ lạnh, gỏi sống, món tái, đồ lên men quá chua. Cái lạnh đi vào như sương muối phủ lên mầm cây, làm dương khí của Tỳ Vị suy yếu, tiêu hóa càng ì trệ.

Bà bầu đau dạ dày nên kiêng gì?

Mẹ nên hạn chế ớt, tiêu, sa tế, dưa muối chua, cà muối, đồ chiên rán, nước ngọt có gas, cà phê, trà đặc, chocolate, bánh quá ngọt, nước cam chua khi đang xót ruột. Không tự ý dùng nghệ liều cao, mật ong pha quá đặc, thuốc nam truyền miệng hoặc viên uống dạ dày không rõ thành phần. Thai kỳ là giai đoạn đặc biệt, mọi thứ đưa vào cơ thể cần cẩn trọng như người giữ lửa trong bếp, vừa đủ thì ấm, quá tay lại thành hại.

Gợi ý thực đơn 1 ngày cho bà bầu đau dạ dày

Buổi sáng

Mẹ có thể ăn cháo thịt nạc băm với cà rốt, hoặc bánh mì mềm kèm trứng chín kỹ. Uống nước ấm từng ngụm nhỏ, tránh uống quá nhiều ngay lúc ăn.

Bữa phụ

Dùng một quả chuối chín nhỏ, vài miếng táo hấp hoặc một hũ sữa chua ít đường nếu không bị đầy bụng.

Buổi trưa

Ăn cơm mềm, cá hấp hoặc thịt nạc kho nhạt, canh bí đỏ hoặc canh rau nấu chín. Ăn chậm, không chan quá nhiều nước canh nếu dễ trào ngược.

Buổi tối

Ăn nhẹ hơn bữa trưa, có thể dùng cháo gạo tẻ, đậu phụ sốt nhạt, rau củ luộc mềm. Bữa tối nên kết thúc trước giờ ngủ ít nhất 3 giờ.

Khi nào mẹ bầu đau dạ dày cần đi khám?

Mẹ cần đi khám sớm nếu đau bụng dữ dội, nôn nhiều không ăn uống được, nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân, sốt, đau kèm co cứng bụng, ra máu âm đạo, chóng mặt nhiều hoặc thai máy bất thường. Đau dạ dày trong thai kỳ đa phần có thể cải thiện bằng ăn uống và sinh hoạt, nhưng không nên chủ quan, bởi có những dấu hiệu cần được thầy thuốc thăm khám trực tiếp.

Lời dặn theo phép trị Y học cổ truyền

Nhìn theo Y học cổ truyền, muốn chăm sóc tận gốc tình trạng bà bầu đau dạ dày không thể chỉ chăm chăm tìm một món ăn “cắt đau” tức thời, mà phải quay về điều hòa Tỳ Vị, giúp Vị khí giáng xuống, Tỳ khí vận hóa, Can khí được thư thái, khí huyết nuôi thai được thông suốt. Phép trị thường lấy kiện Tỳ hòa Vị làm gốc, lý khí giáng nghịch làm ngọn, tùy từng người mà gia giảm thêm dưỡng âm, thanh nhiệt, ôn trung hay an thai. Cũng như chăm một cây non, không phải cứ tưới thật nhiều nước là cây khỏe; cần đúng đất, đúng nắng, đúng mùa, đúng lượng. Mẹ bầu cũng vậy, ăn đúng giờ, ăn ấm mềm, chia bữa nhỏ, giữ tinh thần thư thái, ngủ nghỉ điều độ chính là cách bồi đắp gốc rễ. Tiên thiên của thai nhi nhờ Thận tinh cha mẹ, nhưng hậu thiên lại nhờ Tỳ Vị của người mẹ nuôi dưỡng từng ngày. Vì thế, đừng đợi đến khi đau nhiều, nôn nhiều, ăn không nổi mới lo chữa; hãy chủ động chăm Tỳ Vị từ những bữa cơm nhỏ, từ chén cháo ấm, từ giấc ngủ yên. Cô bác anh chị nếu thấy những điều tôi chia sẻ là hữu ích, hãy lưu lại và tham khảo thêm các bài thuốc, hướng chăm sóc tiêu hóa thai kỳ do tôi nghiên cứu, để việc dưỡng mẹ an thai được an toàn và đúng căn nguyên hơn.