Cô bác anh chị thân mến,
Trong đời sống bộn bề hôm nay, ta như những cái cây đang khô dần trong cái nắng oi ả của cuộc sống hiện đại – khi thì nóng trong người, khi thì táo bón, khi thì dạ dày nhức nhối. Giữa muôn vàn giải pháp, nhiều người tìm về với bột sắn dây – thức uống dân dã mà thân thuộc. Nhưng liệu uống bột sắn dây mỗi ngày có thật sự tốt như lời đồn? Hay là như dòng nước mát, uống vừa đủ thì mát lòng, uống quá tay lại dễ ngập úng?
Tìm hiểu bột sắn dây dưới lăng kính Y học cổ truyền
Bột sắn dây có tính vị gì?
Theo Y học cổ truyền, sắn dây (cát căn) có vị ngọt, tính mát, quy vào các kinh Tỳ, Vị. Chủ trị các chứng như: phát sốt không ra mồ hôi, tiêu khát, đau đầu, cổ gáy cứng, tiêu chảy, kiết lỵ… Sắn dây giúp giải biểu, thanh nhiệt, sinh tân, chỉ khát, thấu chẩn, thăng dương chỉ tả.
Nếu ví cơ thể như một cánh đồng, thì sắn dây như trận mưa đầu mùa – vừa giúp dịu cơn khô hạn (nhiệt), vừa làm thông dòng nước (tân dịch), lại có thể dẫn khí dương đi lên điều hòa toàn thể.
Các tạng phủ nào được lợi từ sắn dây?
Chủ yếu là Tỳ và Vị – hai tạng chủ yếu vận hành dinh dưỡng, tiêu hóa. Ngoài ra, nhờ công năng giải biểu, thấu chẩn, bột sắn dây còn hỗ trợ Phế và Bàng Quang – giúp giải cảm, thanh nhiệt, làm mát từ bên trong. Đặc biệt, trong những trường hợp trẻ em sốt cao không ra mồ hôi, cổ gáy cứng – bột sắn dây có thể là vị cứu tinh kịp thời.
Uống bột sắn dây mỗi ngày có tốt không?
Lợi ích khi dùng điều độ
- Thanh nhiệt, giải độc: Giúp làm mát cơ thể, giảm nhiệt miệng, nóng trong người, đặc biệt trong mùa hè oi bức.
- Hỗ trợ tiêu hóa: Tăng dịch tiêu hóa, làm dịu dạ dày, giảm trào ngược, đầy bụng.
- Ổn định huyết áp và tuần hoàn: Theo một số ghi nhận, sắn dây có thể gián tiếp hỗ trợ hạ huyết áp và điều hòa khí huyết.
- Giải rượu, giải cảm: Người say rượu uống sắn dây giúp giảm chóng mặt, buồn nôn, hồi tỉnh nhanh.
Rủi ro nếu lạm dụng
- Gây lạnh bụng, tiêu chảy: Người tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng uống nhiều dễ bị đi ngoài, đau bụng.
- Ảnh hưởng tiêu hóa: Nếu pha sắn dây sống quá đặc, cơ thể khó tiêu hóa dẫn đến đầy bụng, khó chịu.
- Sai thời điểm dùng: Uống lúc bụng đói hoặc ngay sau bữa ăn no dễ làm loãng dịch vị, ảnh hưởng tiêu hóa.
Cách dùng bột sắn dây đúng và hiệu quả theo Y học cổ truyền
Liều lượng khuyến nghị
Mỗi ngày chỉ nên dùng khoảng 5–10g (1–2 muỗng cà phê) pha với nước ấm hoặc nước nguội, tùy theo cơ địa. Người thể nhiệt có thể dùng hàng ngày, người thể hàn thì nên dùng giãn cách, cách ngày hoặc 2–3 lần/tuần.
Thời điểm sử dụng tốt nhất
Uống vào buổi sáng hoặc buổi trưa, tránh dùng vào buổi tối khi trời mát dễ gây lạnh bụng. Nếu dùng sau bữa ăn, nên chờ khoảng 1 giờ để không ảnh hưởng đến tiêu hóa.
Mẹo pha chế chuẩn
- Pha sống: Dùng nước đun sôi để nguội, khuấy tan bột rồi uống liền. Tác dụng thanh nhiệt mạnh, phù hợp người nóng trong.
- Pha chín: Quậy bột với nước rồi đun sôi lên thành dạng sệt. Cách này thích hợp cho người yếu bụng, trẻ nhỏ.
- Có thể cho thêm chút đường, mật ong hoặc nước cốt chanh để tăng hương vị.
Những đối tượng nên và không nên dùng bột sắn dây hàng ngày
Nên dùng:
- Người nóng trong, nổi mụn, táo bón do nhiệt.
- Người bị cảm nắng, mệt mỏi, khát nước nhiều.
- Người cao huyết áp, tiểu đường thể nhiệt (tham khảo bác sĩ để điều chỉnh liều dùng).
Không nên dùng:
- Người tỳ vị hư hàn, hay tiêu chảy, lạnh bụng.
- Phụ nữ đang mang thai 3 tháng đầu không nên dùng tùy tiện.
- Trẻ em dưới 1 tuổi.
Nguyên tắc dùng bột sắn dây theo Y học cổ truyền: muốn có lợi phải hiểu cơ địa
Cô bác anh chị thân mến, trong Y học cổ truyền, trị bệnh cũng như chăm ruộng lúa – có đất tốt, giống tốt nhưng nếu không biết thời tiết, không nắm ngày gieo mùa cấy, thì lúa khó mà xanh tốt. Dùng bột sắn dây cũng vậy, muốn có lợi phải hiểu cơ địa, xem mình thuộc thể nào: nhiệt hay hàn, hư hay thực.
Muốn trị tận gốc, không chỉ là uống cho mát miệng, mà cần điều hòa toàn thân – bổ khí, kiện tỳ, hòa vị, thanh nhiệt nếu cần, ôn bổ khi hư. Có người uống một ly sắn dây thấy khỏe ra, có người lại thấy lạnh bụng – đó là vì chưa biết điều chỉnh theo phép trị cổ truyền.
Y học cổ truyền coi trọng sự cân bằng âm dương, điều hòa khí huyết, hành tạng phủ – đó là gốc rễ. Không chỉ chữa phần ngọn, mà trị từ căn cơ, từ thể tạng, thể chất. Vì vậy, muốn dùng sắn dây hay bất cứ vị thuốc nào cho đúng, tôi vẫn khuyên nên được bắt mạch, thăm khám cẩn trọng.
Mỗi cơ thể là một vùng đất riêng, có khí hậu riêng. Muốn chăm sóc đúng, phải hiểu đất mình trồng cây gì thì tốt. Đừng nghe ai cũng nói sắn dây tốt mà dùng bừa – hãy là người hiểu cơ thể mình!
Nếu cô bác anh chị đang lo lắng về bệnh tuyến giáp, bối rối chưa biết nên dùng gì, xin đừng ngần ngại:
- Đặt lịch thăm khám để được tôi tư vấn cụ thể: https://bacsilephuong.com/lien-he
- Gọi hotline: 0963835102
- Hoặc nhắn tin Zalo: https://zalo.me/0963835102
Tôi sẽ đồng hành cùng cô bác anh chị trên hành trình chăm sóc sức khoẻ bằng tinh thần y học cổ truyền.
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
Cô bác anh chị đang băn khoăn về tình trạng sức khỏe của mình? Hãy gửi câu hỏi bên dưới, bác sĩ Phương sẽ lắng nghe và tư vấn tận tình nhất 
