Cô bác anh chị thân mến,
Trong đời sống, có những cơn ngứa như đàn kiến bò dọc da thịt khiến ta chỉ muốn dùng móng tay cào xé. Đó chính là cảm giác khi bị mề đay – một loại phong ngứa nổi bật trong nhóm bệnh ngoài da. Mề đay có thể đến rồi đi như cơn gió lạ, nhưng cũng có khi kéo dài, tái đi tái lại như nước rỉ mái nhà, gây khó chịu dai dẳng. Lúc này, nhiều người chọn cách tự xử lý tại nhà. Tuy nhiên, giống như việc dùng dao chặt cây non không đúng cách sẽ làm hỏng cả gốc rễ, những sai lầm nhỏ khi xử lý mề đay lại có thể khiến bệnh nặng hơn, lan rộng hơn.
Hiểu về mề đay dưới góc nhìn Đông y
Theo Y học cổ truyền, mề đay thuộc phạm vi chứng “Phong chẩn” hay “Ẩn chẩn”, do phong hàn, phong nhiệt xâm nhập vào bì phu, khí huyết không điều hòa, tạng phủ suy yếu mà sinh bệnh. Thường liên quan đến tạng Phế, Can và Tỳ – trong đó:
- Phế chủ bì mao: khi phong hàn nhập vào khiến da bị bế tắc, ngứa, nổi ban đỏ.
- Can chủ sơ tiết: Can khí uất thì huyết vận không thông, sinh mẩn ngứa.
- Tỳ chủ vận hóa: Tỳ yếu khiến thấp trệ sinh nội nhiệt, kết hợp ngoại tà gây ngứa, mẩn.
Bởi vậy, mề đay không chỉ đơn giản là do “ăn gì lạ” hay “dị ứng thoáng qua”, mà là biểu hiện của sự rối loạn khí huyết, tạng phủ mất điều hòa.
Những sai lầm thường gặp khi xử lý mề đay tại nhà
1. Gãi nhiều, làm tổn thương da
Gãi là phản ứng tự nhiên khi ngứa, nhưng lại là “con dao hai lưỡi”. Gãi làm vỡ cấu trúc da, gây trầy xước, dễ nhiễm khuẩn, khiến tình trạng mề đay trầm trọng hơn. Giống như việc đục thủng đê để xả nước mà không sửa chữa, sẽ khiến lũ tràn về mạnh hơn.
2. Lạm dụng thuốc bôi Tây y không rõ nguồn gốc
Nhiều loại thuốc bôi chứa corticoid được sử dụng tùy tiện gây teo da, mất sắc tố, bội nhiễm. Trong khi đó, bệnh gốc vẫn chưa được trị dứt. Việc này như lấy vải thưa che nắng, che được một lúc nhưng gốc rễ vẫn âm ỉ cháy ngầm.
3. Dùng lá tắm không đúng cách
Rất nhiều cô bác truyền tai nhau dùng lá khế, lá trà xanh, lá đơn đỏ… để tắm trị mề đay. Tuy nhiên, nếu không rửa sạch lá, không đun kỹ hoặc để nguội quá lâu sẽ khiến vi khuẩn sinh sôi, gây nhiễm trùng da. Đây cũng là lý do có nhiều người sau khi tắm lá lại thấy ngứa hơn.
4. Ăn kiêng quá mức
Kiêng thực phẩm có khả năng gây dị ứng là đúng, nhưng kiêng khem thái quá lại khiến cơ thể thiếu dưỡng chất, làm suy yếu Tỳ – vốn là tạng chủ vận hóa, sinh huyết. Tỳ yếu thì ngoại tà dễ xâm, khí huyết không điều, mề đay càng lâu khỏi.
5. Chủ quan với mề đay mạn tính
Thấy mề đay chỉ ngứa, nhiều người nghĩ “chắc mai hết” mà không trị tận gốc. Nhưng nếu mề đay kéo dài hơn 6 tuần được xem là mạn tính. Lúc này, căn nguyên thường nằm sâu ở tạng phủ, cần phải có liệu pháp toàn diện mới giải quyết triệt để.
Giải pháp Y học cổ truyền trị mề đay an toàn và tận gốc
1. Dùng thảo dược thanh nhiệt, khu phong, lợi thấp
Mề đay trong Đông y phần nhiều do phong nhiệt hay phong hàn xâm nhập, cộng với huyết nhiệt, thấp trệ, khiến tà khí uất lại dưới da gây ngứa. Vì vậy, bài thuốc thường xoay quanh các vị: khu phong, thanh nhiệt, lợi thấp, mát huyết, giải độc.
Một số thảo dược quý trong sổ tay thuốc Nam tôi thường dùng để điều trị:
- Ké đầu ngựa: Vị ngọt, tính ôn, quy kinh Phế. Tác dụng khu phong, tiêu độc, giảm ngứa. Dân gian hay dùng nấu nước tắm, đun với lá khế, sài đất, giúp da dịu ngứa nhanh chóng.
- Đơn đỏ (lá đơn mặt trời): Có tính mát, giúp thanh nhiệt, mát gan, giải độc. Rất thích hợp cho trường hợp mề đay do phong nhiệt. Có thể nấu nước uống hoặc giã nát đắp ngoài khi tổn thương da rõ.
- Rau má: Vị ngọt, tính hàn, vào Can – có tác dụng thanh nhiệt, tiêu viêm, mát huyết. Dùng sắc uống giúp làm dịu huyết nhiệt, cải thiện tình trạng nổi mề đay do gan nóng.
- Sài đất, kinh giới, cỏ nhọ nồi: Cũng có tác dụng tiêu viêm, giải độc, làm dịu phản ứng dị ứng.
Cách dùng đơn giản tại nhà:
- Dùng 30g mỗi loại (tươi), rửa sạch, nấu cùng 1.5 – 2 lít nước, chia uống 2 – 3 lần/ngày.
- Hoặc phơi khô, sắc đặc uống hằng ngày 7–10 ngày liên tục.
- Có thể kết hợp thêm lá khế chua, lá chè xanh, sài đất để nấu nước tắm ngoài giúp giảm ngứa nhanh.
Lưu ý: Không nên dùng các vị thuốc có tính hàn khi bụng yếu, tiêu chảy. Nên uống sau ăn.
2. Châm cứu hỗ trợ điều hòa tạng phủ, trị gốc mề đay
Đông y có câu: “Phong thắng tán chi, huyết hành phong tự diệt.” Nghĩa là nếu khai thông khí huyết, điều hòa phong tà, thì mề đay sẽ tự lui.
Vì vậy, ngoài dùng thuốc, tôi thường kết hợp châm cứu để khai thông kinh lạc, cân bằng âm dương, từ đó điều trị tận gốc.
Một số huyệt vị thường dùng:
- Hợp cốc (Đại trường), Khúc trì (Thủ dương minh): Khu phong, thanh nhiệt, tán tà. Rất phù hợp khi có triệu chứng ngứa, phát ban, nổi mẩn lan rộng.
- Phong trì, Phong môn: Tác dụng tán phong hàn, giải biểu, thông kinh khí bì phu.
- Thái xung (Can kinh), Tam âm giao (Tỳ – Thận – Can): Giúp sơ can, kiện tỳ, điều hòa khí huyết – điều trị từ gốc gốc tạng Can, Tỳ.
Cách thực hiện tại nhà:
- Với người quen châm cứu, có thể châm mỗi huyệt 10–15 phút, ngày 1 lần.
- Hoặc dùng ngải cứu hơ nóng các huyệt từ 7–10 phút/lần.
- Nếu không có điều kiện, có thể day ấn mạnh tại các huyệt trên 1–2 lần mỗi ngày cũng có hiệu quả hỗ trợ.
Tác dụng: Khi phối hợp đúng, châm cứu sẽ giúp điều chỉnh chức năng tạng phủ, giải độc gan, giảm phản ứng dị ứng, từ đó giảm tần suất tái phát mề đay.
3. Bài thuốc kết hợp trị tận gốc mề đay – theo thể bệnh
Tùy theo căn nguyên gây mề đay mà sẽ có bài thuốc phù hợp. Tôi thường phân thành 3 thể chính:
Mề đay do phong nhiệt: Da nóng, đỏ, ngứa dữ, người bứt rứt, miệng khô.
- Bài thuốc: Ké đầu ngựa 12g, Kinh giới 10g, Đơn đỏ 15g, Cúc tần 10g, Rau má 20g, Cam thảo đất 10g.
- Sắc 3 chén còn 1, uống sáng – chiều, liên tục 7–10 ngày.
Mề đay do phong hàn: Nổi mẩn nhiều khi lạnh, tắm đêm, trời chuyển lạnh, ngứa nhưng không đỏ rực.
- Bài thuốc: Kinh giới 10g, Tía tô 10g, Bạch chỉ 10g, Gừng tươi 4 lát, Ké đầu ngựa 12g, Đương quy 10g.
- Tác dụng: Ôn trung tán hàn, khu phong hành huyết.
Mề đay do huyết nhiệt, gan yếu: Tái phát nhiều lần, nhất là sau ăn đồ nóng, rượu bia.
- Bài thuốc: Rau má 20g, Nhọ nồi 10g, Sài đất 15g, Đơn đỏ 15g, Diệp hạ châu 10g, Sinh địa 10g.
- Tác dụng: Thanh nhiệt mát huyết, giải độc gan.
Y học cổ truyền
Muốn trị mề đay không chỉ dừng lại ở làm dịu cơn ngứa bên ngoài mà phải đi vào căn nguyên sâu xa bên trong. Đó là sự mất điều hòa giữa phong – hàn – thấp – nhiệt; là sự suy yếu của Tỳ không vận hóa được, Can không sơ tiết, Phế không tuyên thông. Đông y điều trị theo nguyên tắc: khu phong, tán hàn, thanh nhiệt, lương huyết, hoạt huyết, bổ khí kiện tỳ.
Giống như dòng sông nếu bị tắc khúc giữa, không chỉ đoạn đó khô cạn mà cả hai đầu đều ảnh hưởng. Tạng phủ cũng vậy, nếu một nơi suy yếu sẽ kéo theo rối loạn toàn thân. Do đó, trị mề đay muốn dứt điểm phải kết hợp toàn diện: giải độc cơ thể, điều dưỡng tạng phủ, ổn định khí huyết.
Cô bác anh chị hãy nhớ, đừng để những cơn ngứa làm mờ lý trí, khiến mình chọn sai cách chữa. Mề đay nếu được xử lý đúng từ đầu thì không khó trị, nhưng nếu chữa sai, để bệnh thành mạn tính thì rất dễ tái phát, kéo dài, ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.
Tôi hiểu rằng, mỗi cơn ngứa là một lần khó chịu, mỗi đêm mất ngủ vì mề đay là một lần mệt mỏi. Nhưng thay vì gãi mãi không dứt, hay tìm đến những mẹo truyền miệng thiếu kiểm chứng, cô bác anh chị hãy chọn một con đường an toàn hơn – đó là Y học cổ truyền. Tôi đã dày công nghiên cứu các bài thuốc phù hợp, kết hợp Đông y – Nam dược – châm cứu, điều chỉnh phù hợp theo thể bệnh từng người.
Hãy để tôi đồng hành cùng cô bác anh chị trên hành trình trị dứt mề đay, lấy lại giấc ngủ ngon và làn da yên bình.
- Đặt lịch khám tại đây: https://bacsilephuong.com/lien-he
- Gọi ngay số Hotline: 0963835102
- Hoặc nhắn tin qua Zalo: https://zalo.me/0963835102
Chúc cô bác anh chị luôn an khang, khỏe mạnh và không còn lo lắng về mề đay!
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
