Cô bác anh chị thân mến,
Trong nhịp sống hiện đại vội vã, chúng ta dễ quên đi việc lắng nghe thân thể mình. Tâm hay động, giấc ngủ chẳng tròn, tiêu hóa thất thường, da sạm, gan nóng… Những triệu chứng tưởng chừng nhỏ ấy, nhưng lại là tiếng chuông cảnh báo rằng cơ thể đang mất thăng bằng. Đông y có câu: “Muốn chữa thân thì phải dưỡng tâm, muốn trị bệnh phải điều hòa khí huyết”. Và một trong những cách nhẹ nhàng nhưng hiệu quả, đó là dùng trà hoa – mà đặc biệt là trà hoa cúc, một món quà từ tự nhiên nuôi dưỡng cả thân lẫn tâm.
Hoa cúc dưới góc nhìn Đông y: thanh – bình – tán
Vị thuốc quý trong mỗi cánh hoa
Trong Y học cổ truyền, hoa cúc (Cúc hoa) có vị ngọt, đắng, tính hơi hàn, quy vào các kinh Can, Phế. Theo sách Sổ tay thuốc Nam, hoa cúc có công năng thanh nhiệt, giải độc, bình can, minh mục (sáng mắt), được xếp vào nhóm thảo dược “lương tán” – làm mát mà không hại dương khí, giúp trừ được phong nhiệt mà không tổn hại chính khí:contentReference[oaicite:0]{index=0}.
Y thư xưa gọi cúc là “thiên kim dược”, bởi lẽ nó không chỉ là loài hoa điểm tô thiên nhiên mà còn là vị thuốc dưỡng sinh, phòng bệnh. Hoa cúc làm dịu tâm trí, an thần, thanh can sáng mắt, tiêu độc tiêu viêm – tựa như làn gió mát xoa dịu nội hỏa, điều hòa tâm khí.
Liên hệ tạng phủ: chủ yếu vào Can và Phế
Can tàng hồn, khai khiếu ra mắt. Can nhiệt dễ khiến mắt đỏ, đầu đau, tâm trí bức bối. Trà hoa cúc vào Can giúp thanh can hỏa, giải uất, điều khí. Đồng thời, Phế là tạng chủ khí, khi bị phong nhiệt xâm phạm thường gây ho, đau họng, khô miệng. Trà hoa cúc giúp giải phong nhiệt ở Phế, làm dịu cổ họng, nhẹ hơi thở.
“Cúc hoa dưỡng Can, ích khí, tiêu phiền, trừ thấp nhiệt – là bạn đồng hành của những ai hay lo nghĩ mà sinh bệnh.” – Trích Y học cổ truyền.
Uống trà hoa cúc sao cho hiệu quả?
Thời điểm và liều lượng
Mỗi ngày, cô bác anh chị có thể dùng khoảng 3 – 5 gram hoa cúc khô hãm với nước sôi trong 10 – 15 phút. Có thể phối hợp cùng hoa hòe, kỷ tử, cam thảo tùy mục đích (giải nhiệt, sáng mắt, dưỡng gan…). Uống vào buổi tối giúp an thần, buổi trưa giúp tiêu nhiệt.
Cách hãm trà hoa cúc tại nhà
Nguyên liệu: 5g hoa cúc khô, 300ml nước sôi.
Cách làm: Cho hoa cúc vào ấm, rót nước sôi vào, đậy nắp, hãm 10 – 15 phút. Có thể cho thêm một lát cam thảo hoặc vài quả kỷ tử.
Lưu ý: Không nên uống quá đặc hoặc quá nhiều một lúc, tránh gây lạnh bụng.
Những ai nên dùng?
Trà hoa cúc rất phù hợp với người hay bốc hỏa, mất ngủ, làm việc căng thẳng, người cao tuổi hay đau đầu, mắt mỏi, người bị viêm họng, nhiệt miệng do nhiệt. Tuy nhiên, với người tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng, tiêu chảy thì nên dùng kèm gừng hoặc uống ấm.
Để trà là thuốc, không chỉ là nước uống
Đông y không tách rời việc uống và dưỡng. Trà không chỉ là để giải khát, mà là để điều dưỡng khí huyết, quân bình âm dương. Người uống trà hoa cúc thường xuyên và đúng cách như người biết gieo một luống hoa trong cơ thể – hoa ấy sẽ nở thành sự an yên từ bên trong, xoa dịu những xao động tâm – can – tỳ – phế.
“Tạng phủ điều hòa thì thân an, khí huyết lưu thông thì bệnh chẳng sinh. Mỗi cốc trà là một nhịp thở nuôi thân.” – TTƯT, BS Lê Phương.
Kết luận: Muốn trị bệnh hãy dưỡng gốc
Cô bác anh chị thân mến, trong phép trị cổ truyền, muốn trị bệnh phải trị từ gốc. Hoa cúc – với vị ngọt, tính lương, quy kinh Can Phế – giúp thanh can hỏa, tán phong nhiệt, giải độc, bình khí. Đó chính là phép “bình can tức phong, thanh nhiệt giải độc” – một phép trị cổ điển trong Đông y.
Nếu chúng ta chỉ chữa triệu chứng mà không dưỡng tạng, khí huyết chẳng thông thì bệnh cứ tái phát như cỏ dại mọc sau mưa. Đông y dạy rằng: “Bệnh chưa phát đã biết mà điều dưỡng, ấy là người có trí. Bệnh phát rồi mới chữa, ấy là người bình thường. Không chữa, ấy là người mất gốc.”
Vậy nên, đừng chờ đến khi thân thể gióng lên hồi chuông cấp cứu mới chăm sóc. Hãy học cách uống trà như một phương pháp dưỡng sinh – chậm rãi, chánh niệm và đều đặn.
Nếu cô bác anh chị còn băn khoăn trà nào phù hợp, tình trạng mất ngủ, gan nóng, khí uất, tôi sẵn sàng lắng nghe và đưa ra lời khuyên cụ thể. Hãy đặt lịch thăm khám, nhắn Zalo hoặc gọi ngay hotline 0963 835 102 để tôi có thể giúp cô bác kịp thời.
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
