Cô bác anh chị thân mến,
Trong nhịp sống hiện đại, cái điện thoại di động nhỏ bé lại trở thành “vật bất ly thân” của rất nhiều người – từ lúc thức dậy, ăn uống, làm việc, cho đến cả khi… vào nhà vệ sinh. Nhiều người xem đó là khoảng “riêng tư” để tranh thủ lướt mạng xã hội, xem tin tức hay giải trí. Nhưng giống như một gốc cây bị đào xới liên tục, đất quanh rễ sẽ lỏng lẻo, thân cây suy yếu – cơ thể ta cũng vậy, khi ta xao nhãng và vô tình đặt nó vào tình trạng không đúng mực.
Theo Đông y, thói quen sử dụng điện thoại trong nhà vệ sinh tuy nhỏ nhưng lại gây tổn hại sâu sắc đến các tạng phủ, đặc biệt là Tỳ, Vị, Đại Trường và Thận – những “trụ cột” trong hệ tiêu hóa, bài tiết và điều hòa khí huyết.
Đầu tiên, nói đến bệnh trĩ – cái khổ “khó nói” mà rất nhiều người gặp. Khi cô bác anh chị ngồi quá lâu trên bồn cầu, lại cúi gập người để nhìn vào màn hình điện thoại, thì giống như đang dồn trọng lượng xuống phần dưới cơ thể, tạo áp lực lớn lên các tĩnh mạch vùng hậu môn. Trong Đông y, khi khí huyết không thông, thấp nhiệt uẩn kết tại Hạ tiêu thì sinh ra trĩ. Thói quen này làm tổn thương Tỳ – vốn chủ vận hóa, giữ khí huyết lưu thông – khiến khí hư, khí hãm, gây sa giáng, trĩ lòi.
Kế đến là táo bón – cũng do thói quen ngồi lâu mà không rặn đúng lúc, bỏ lỡ tín hiệu tự nhiên của cơ thể. Đông y gọi đây là “khí cơ bất thuận”, ruột già – vốn chủ truyền đạo, không được khí huyết vận hành tốt, dẫn đến tích trệ. Phân khô, cứng, đi tiêu khó, đau rát… lâu ngày ảnh hưởng cả Vị, Tỳ, gây đầy bụng, ăn không tiêu.
Một hậu quả khác là nứt kẽ hậu môn. Khi khí trệ, huyết ứ, phân cứng – giống như sỏi đá đâm vào khe suối – thì sẽ gây rách, đau buốt. Cơ thể báo động bằng đau, rát, chảy máu – mà nếu ta không nghe, không điều chỉnh thì vết nứt ấy càng rộng, càng khó lành.
Rối loạn sàn chậu cũng là một mối lo. Trong y lý cổ truyền, vùng chậu là nơi hội tụ của nhiều mạch trọng yếu như Nhâm, Đốc, Xung, Đới… giữ sự bền vững cho chức năng tiểu tiện, sinh dục và điều hòa hạ tiêu. Ngồi lâu, thiếu vận động làm khí huyết ứ trệ, cơ nhão yếu, dễ gây tiểu són, tiểu gấp, khó tiểu tiện hoặc thậm chí sa sinh dục ở phụ nữ.
Chưa kể, cô bác anh chị mang điện thoại vào nhà vệ sinh – nơi ẩm ướt, nhiều vi khuẩn – thì chẳng khác nào đem “ổ vi trùng” dính đầy E.coli, Salmonella… đặt lên tay, mặt, thậm chí miệng nếu không rửa tay kỹ. Từ đây, mụn nhọt, dị ứng, viêm da, thậm chí nhiễm trùng đường tiết niệu cũng có thể phát sinh.
Ngoài ra, cúi nhìn điện thoại trong tư thế ngồi hẹp còn khiến cổ, lưng, vai bị gập vẹo. Trong Đông y, đây gọi là “kết khí” – khí bị ngưng trệ ở lưng gáy, gây đau mỏi, tê bì, lâu dài dễ sinh chứng thoái hóa, đau thần kinh tọa.
Vậy thì phải làm sao để giữ gìn sức khỏe mà vẫn không quá “nghiện” công nghệ?
Tôi xin mách cô bác anh chị vài điều đơn giản:
-
Tuyệt đối không dùng điện thoại khi vào nhà vệ sinh – nếu khó bỏ, hãy để điện thoại ngoài cửa như một cách “thiền định ngắn” để tập trung cho hoạt động bài tiết.
-
Chỉ ngồi tối đa 5 phút mỗi lần, nếu quá lâu thì có thể cơ thể đang báo hiệu vấn đề – nên xem lại chế độ ăn, sinh hoạt.
-
Bổ sung chất xơ từ rau củ, uống nhiều nước ấm, đặc biệt là nước đun từ các vị thuốc như lá mơ lông, vỏ bưởi khô, hạt thì là – đều có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa, tán khí trệ, lợi đại tiện.
-
Tập động tác nhẹ cho vùng chậu như nâng hậu môn, lắc hông, mỗi sáng hoặc tối giúp lưu thông khí huyết.
-
Châm cứu hoặc bấm huyệt các huyệt như Trung quản, Thiên khu, Túc tam lý, Bách hội, Hội âm… để kiện tỳ vị, lý khí hóa trệ, phòng ngừa trĩ và táo bón.
Cô bác anh chị thân mến,
Trong Đông y, muốn trị bệnh phải “trị từ gốc”, nghĩa là cần làm mạnh chính khí, điều hòa ngũ tạng, lưu thông khí huyết. Với những bệnh vùng hậu môn – trực tràng, gốc thường nằm ở Tỳ hư, khí trệ, huyết ứ, thấp nhiệt. Vậy nên, cần phép trị bổ trung ích khí, kiện Tỳ thăng dương, thanh nhiệt hóa thấp, hoạt huyết thông lạc. Không thể chỉ chữa triệu chứng mà bỏ qua căn nguyên.
Đừng vì một thói quen nhỏ mà đánh đổi bằng sức khỏe lâu dài. Thay vì “tranh thủ” lướt mạng khi đi vệ sinh, cô bác hãy tranh thủ lắng nghe cơ thể, giữ đúng tư thế, tiết chế thời gian – như chăm một gốc cây, không quá nhiều nước, không quá nắng, cây mới sinh trưởng bền bỉ.
Tôi tin rằng, chỉ cần cô bác hiểu đúng – sẽ hành động đúng. Mỗi sự thay đổi dù nhỏ hôm nay cũng có thể là bước đầu tiên cho một cơ thể khỏe mạnh về sau. Nếu cô bác anh chị muốn tìm hiểu thêm các bài thuốc giúp cải thiện tiêu hóa, trị táo bón, trĩ hay đau hậu môn – có thể tham khảo các phương thuốc tôi đã nghiên cứu và chia sẻ.
Chúc cô bác anh chị luôn mạnh khỏe, tâm an.
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương.
