Cô bác anh chị thân mến,
Trong suốt nhiều năm đồng hành cùng người bệnh, tôi gặp không ít người than rằng: “Tôi không đau bụng, không tiêu chảy, không ói, ăn vẫn đều mà tối đến bụng cứ trướng, sôi ùng ục, tức nặng vùng thượng vị, nằm xuống là thấy khí đẩy ngược, người bứt rứt, khó ngủ lắm bác sĩ ơi.”
Sáng hôm sau lại mệt mỏi, đầu nặng như bưng, mất tập trung mà chẳng rõ nguyên do. Nhiều người cho rằng chỉ là do ăn tối hơi nhiều, đầy bụng chút thôi rồi lướt qua. Nhưng với tôi – một người theo nghề Đông y – thì cái bụng buổi tối chính là tấm gương phản chiếu rõ nét nhất sức khỏe của tỳ vị trong suốt cả ngày dài.
Buổi tối – là giờ của nghỉ ngơi, không phải giờ để tiêu hóa
Theo Y học cổ truyền, ban ngày là lúc dương khí hưng thịnh – cơ thể tiếp nhận thức ăn, chuyển hóa, vận hành không ngừng nghỉ. Còn ban đêm là thời điểm âm khí vượng – mọi tạng phủ đều cần được an tĩnh, nghỉ ngơi và hồi phục. Trong đó, tỳ vị – cơ quan chủ vận hóa – cũng cần được “nghỉ ca” sau một ngày làm việc vất vả.
Thế nhưng nếu đến tối mà bụng vẫn còn đầy, trướng, cồn cào… thì đó là dấu hiệu rõ ràng rằng thức ăn chưa tiêu, khí trệ chưa tan, và tỳ vị đang bị quá tải. Hệ quả là:
- Khí không giáng xuống mà nghịch lên → trào ngược, ợ hơi, đầy tức ngực
- Thần không an → trằn trọc, khó ngủ, ngủ chập chờn, hay giật mình
- Khí huyết không được phục hồi → sáng dậy mỏi mệt, lờ đờ, thiếu minh mẫn
Giống như cái nồi cơm chưa kịp nguội đã phải đem đi rửa, tỳ vị chưa xong nhiệm vụ mà đã bị đòi “đi ngủ” thì làm sao mà an được?
Quan sát bụng trước khi ngủ – cách đơn giản để biết tỳ vị khỏe hay yếu
Cô bác anh chị chỉ cần dành vài phút trước giờ ngủ để “nghe ngóng” cái bụng – sẽ nhận ra được rất nhiều điều về hệ tiêu hóa của mình. Đây là những dấu hiệu cần lưu ý:
- Bụng nhẹ, mềm, không căng, không sôi: Tiêu hóa tốt, tỳ vị khỏe mạnh
- Bụng trướng, đặc biệt trên rốn: Thức ăn chưa vận hóa hết, khí trệ, đàm tích
- Bụng sôi, xì hơi liên tục mới dễ chịu: Thấp trọc tụ lại, khí nghịch
- Vừa nằm xuống đã thấy nhẹ người: Khí thuận, thần an, dễ đi vào giấc ngủ
- Nằm xuống thấy tức ngực, nặng đầu: Khí chưa giáng, thức ăn ứ trệ
- Ngủ đến chậm, khó ngủ: Tỳ vị chưa yên, thần chưa thể an
Một cái bụng yên – là bước đệm đầu tiên để có một giấc ngủ sâu, một giấc ngủ sâu – là gốc rễ cho sức khỏe bền vững.
Từ bụng trướng đến mất ngủ – đừng xem thường
Nhiều người chạy chữa mất ngủ đủ nơi, uống đủ loại thuốc an thần, mà không hề nghĩ rằng nguyên nhân có khi lại nằm ở… cái bụng chưa yên. Tình trạng bụng đầy – trướng nếu kéo dài, sẽ gây ra nhiều hệ lụy:
- Trào ngược từng cơn, nhất là sau 1-2 tiếng nằm ngủ
- Đàm thấp tích tụ → tăng cân, gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu
- Thần kinh suy nhược, hay hồi hộp, mất tập trung, mệt mỏi kéo dài
- Rối loạn tiêu hóa mãn tính, đầy hơi, khó tiêu suốt ngày
Bởi vậy, muốn chữa mất ngủ tận gốc, cần bắt đầu từ cái bụng – từ việc giúp tỳ vị được nhẹ nhàng, thư thả trước khi nghỉ ngơi.
Giải pháp dưỡng tỳ vị – giúp bụng yên, thần an, giấc ngủ sâu
Tin vui là, phần lớn những tình trạng này không cần dùng đến thuốc, mà chỉ cần dưỡng sinh đúng cách. Dưới đây là vài cách dễ áp dụng ngay tại nhà:
- Ăn tối sớm: cách giờ ngủ ít nhất 2,5–3 tiếng
- Ăn vừa đủ: không no căng bụng, tránh thức ăn chiên xào, lạnh sống
- Đi lại nhẹ nhàng sau bữa tối: giúp khí vận hành thuận chiều
- Tránh lo nghĩ, làm việc căng thẳng: vì “tỳ chủ tư” – lo nghĩ làm tổn tỳ
- Trước khi ngủ: xoa bụng nhẹ nhàng theo chiều kim đồng hồ, hít thở sâu, buông lỏng tâm trí
- Dùng trà thảo mộc nhẹ: như bạch truật – trần bì – táo đỏ để trợ vận hóa, an thần
Cô bác anh chị thân mến,
Muốn thân được nghỉ, trước hết thần phải yên. Mà thần chỉ an khi khí giáng thuận, tạng phủ không còn “bận việc”. Vì vậy, giấc ngủ sâu – không bắt đầu từ chiếc gối, mà bắt đầu từ cái bụng yên.
Hãy yêu thương tỳ vị bằng cách ăn đúng giờ, ăn vừa đủ, nghỉ đúng lúc, nghĩ đúng cách – đó là dưỡng sinh chân chính. Dưỡng đúng, không chỉ ngủ ngon mà bệnh cũng lui dần.
Nếu cô bác muốn được tư vấn kỹ hơn về cách chăm sóc tỳ vị hay hỗ trợ cải thiện giấc ngủ từ gốc, xin mời đặt lịch thăm khám cùng tôi. Cô bác có thể click gọi, nhắn tin hoặc để lại lời nhắn để chúng ta có thể trò chuyện, tìm giải pháp phù hợp với từng thể trạng.
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
Cô bác anh chị đang băn khoăn về tình trạng sức khỏe của mình? Hãy điền form bên dưới, bác sĩ Phương sẽ lắng nghe và tư vấn tận tình nhất 
