Cô bác anh chị thân mến,
Trong hành trình chăm sóc sức khỏe, dạ dày cũng như “gốc rễ” của cây – nếu rễ yếu, cây khó lòng mà vươn cao. Bởi vậy, khi chiếc dạ dày đau nhức, ấm ách, người ta chẳng còn tâm trí để tận hưởng bữa ăn ngon hay một giấc ngủ yên. Đau dạ dày không chỉ là cảm giác rát bỏng ở vùng thượng vị, mà còn là sự “kêu cứu” của Tỳ Vị khi bị tổn thương lâu ngày. Hôm nay, tôi xin chia sẻ với cô bác anh chị một bài thuốc dân gian được Đông y trân quý từ lâu đời – lá khôi tía – như một người bạn đồng hành trong hành trình chữa đau dạ dày một cách an toàn, hiệu quả.
Công dụng của lá khôi tía dưới góc nhìn Đông y
Lá khôi tía, còn gọi là cây khôi nhung, khôi tía rừng – là loài cây mọc hoang vùng núi cao, được người dân bản địa gọi là “lá thần” vì khả năng làm dịu những cơn đau dạ dày âm ỉ. Theo sách “Sổ tay thuốc Nam chữa bệnh tuyến cơ sở”, lá khôi tía có vị chua, tính hàn, vào hai kinh Can và Vị. Công năng chính là thanh nhiệt, tiêu viêm, làm se niêm mạc dạ dày, giảm tiết acid và hỗ trợ làm lành tổn thương loét dạ dày tá tràng.
Trong y lý Đông y, đau dạ dày phần nhiều do Tỳ Vị hư hàn, hoặc do can khí uất kết phạm Vị. Những nguyên nhân như ăn uống thất thường, lo âu, nóng giận tích tụ lâu ngày sẽ khiến Can khí nghịch, Vị khí bị tổn thương mà sinh đau. Lá khôi tía nhờ tính hàn, giúp thanh nhiệt Vị, sơ Can khí, làm dịu niêm mạc tổn thương, giống như dòng suối mát tưới dịu vùng đất khô cằn.
Cách sử dụng lá khôi tía chữa đau dạ dày
1. Bài thuốc lá khôi tía kết hợp
Thành phần:
-
Lá khôi tía: 20g
-
Cam thảo đất: 16g
-
Bồ công anh: 20g
-
Lá mơ lông: 12g
Cách làm:
Sắc với 1 lít nước còn khoảng 300ml, chia làm 2 lần uống trong ngày, uống trước bữa ăn 30 phút.
Công dụng: Giảm đau, chống viêm, hỗ trợ làm lành niêm mạc bị tổn thương. Phù hợp với người viêm loét dạ dày tá tràng, đầy hơi, ợ chua, ăn không tiêu.
Thời điểm dùng: Uống đều đặn mỗi ngày trong 10 – 15 ngày liên tiếp sẽ thấy rõ hiệu quả. Có thể dùng thay trà buổi sáng và chiều.
2. Uống nước lá khôi tía đơn thuần
Cách làm:
-
Dùng 20 – 30g lá khôi tía khô (hoặc 50 – 70g tươi), rửa sạch, đun sôi với 1 lít nước, để sôi nhỏ lửa 10 phút. Uống thay nước lọc trong ngày.
Lưu ý: Không uống khi đói vì lá khôi có vị chua, dễ gây cồn cào nếu bụng rỗng. Người tỳ vị hư hàn nặng (hay lạnh bụng, tiêu lỏng) nên dùng phối hợp với vị ấm như gừng khô hoặc hoàng kỳ.
Những điều cần lưu ý khi dùng lá khôi tía
-
Không dùng cho phụ nữ có thai: vì tính hàn có thể gây co bóp tử cung.
-
Không dùng dài ngày liên tục: nên dùng theo đợt, mỗi đợt từ 2 – 3 tuần, nghỉ 1 tuần rồi dùng tiếp.
-
Không dùng khi đang tiêu chảy do lạnh bụng.
-
Nên phối hợp với ăn uống lành mạnh, tránh chất kích thích (rượu, bia, cà phê…) và stress.
Nguyên tắc chữa đau dạ dày theo Đông y
Muốn trị tận gốc đau dạ dày, Đông y không chỉ chú trọng “giảm đau” mà còn phải điều hòa khí huyết, kiện tỳ, an thần, và điều can. Tỳ Vị được xem là “hậu thiên chi bản” – gốc rễ sinh khí huyết cho cơ thể. Khi Tỳ hư, Vị yếu thì dù có thuốc hay cũng khó hấp thu, phục hồi. Bởi vậy, nguyên tắc cốt lõi là kiện Tỳ – hòa Vị – sơ Can – dưỡng âm – thanh nhiệt. Dùng lá khôi tía là để điều trị triệu chứng và cải thiện tổn thương niêm mạc, nhưng muốn vững vàng, cần kết hợp thêm các thảo dược bổ khí như đẳng sâm, bạch truật, sa nhân…
Ngoài ra, tôi cũng thường kết hợp với châm cứu tại các huyệt vị như Trung quản, Túc tam lý, Can du, Vị du… để thúc đẩy khí huyết lưu thông, tăng khả năng hấp thu của dạ dày và giảm đau hiệu quả hơn.
Cô bác anh chị thân mến, bệnh đau dạ dày không chỉ là chuyện của vài viên thuốc, mà là hành trình điều dưỡng lại toàn bộ hệ tiêu hóa và thần kinh. Cây không tự lành nếu đất còn khô cằn, người cũng không thể khỏe nếu chỉ chú trọng dập lửa mà quên vun gốc. Hãy để lá khôi tía như người bạn đồng hành trong hành trình chữa lành từ bên trong – từ gốc đến ngọn.
Nếu cô bác anh chị đang gặp tình trạng đau dạ dày kéo dài, từng điều trị nhiều nơi chưa khỏi, tôi khuyên nên tìm hiểu các bài thuốc cổ phương hoặc bài thuốc nam kết hợp, được tôi và đồng nghiệp tại Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng Thuốc Dân Tộc nghiên cứu, ứng dụng thành công cho hàng ngàn bệnh nhân.
Tại Nam Y Đỗ Minh Đường, TTƯT, Bác sĩ Lê Phương đã xây dựng một phác đồ điều trị đau dạ dày độc đáo dựa trên nguyên tắc biện chứng luận trị của Y học cổ truyền. Phương pháp điều trị không dùng một bài thuốc chung cho tất cả, mà được cá nhân hóa theo từng thể bệnh và cơ địa cụ thể, qua quá trình thăm khám kỹ lưỡng bằng tứ chẩn: Vọng – Văn – Vấn – Thiết.
Bài thuốc của bác sĩ được bào chế hoàn toàn từ thảo dược thiên nhiên, phối hợp theo nguyên tắc: Ôn trung kiện tỳ – Hòa vị giáng nghịch – Hoạt huyết – Dưỡng khí. Phác đồ tác động toàn diện theo ba hướng: giảm viêm giảm đau, phục hồi niêm mạc – điều hòa khí huyết, và bổ tỳ vị – ổn định tiêu hóa – ngừa tái phát.
Tùy theo từng thể bệnh, bác sĩ Lê Phương sẽ gia giảm các nhóm thảo dược như: nhóm hành khí, thanh nhiệt, ôn trung, hoạt huyết, kiện tỳ, bảo vệ niêm mạc và nhóm dẫn thuốc. Nhờ vậy, nhiều người bệnh sau 2 – 3 tháng sử dụng đã ăn ngon, ngủ tốt, hết đau âm ỉ, đầy hơi và nóng rát dạ dày. Đây chính là giải pháp điều trị tận gốc, an toàn, bền vững theo tinh thần Y học cổ truyền hiện đại.
Chúc cô bác anh chị mạnh khỏe, tiêu hóa tốt, ăn ngon ngủ yên mỗi ngày.
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
