Cô bác anh chị thân mến!
Trong suốt những năm tháng làm nghề y, tôi đã chứng kiến không biết bao nhiêu ánh mắt mỏi mệt, những đôi bàn tay sần sùi, đỏ rát vì căn bệnh viêm da. Có người ví làn da như tấm áo giáp bảo vệ cơ thể, nhưng khi tấm áo ấy bị “rách”, bị “cháy”, cuộc sống dường như cũng mất đi sự bình yên vốn có. Cô bác anh chị có bao giờ tự hỏi, tại sao cùng một môi trường sống, cùng một chế độ ăn mà người thì da dẻ hồng hào, người lại ngứa ngáy, lở loét triền miên? Đông y chúng tôi nhìn nhận cơ thể con người như một cái cây. Làn da chính là lá, là hoa. Khi rễ thiếu nước (huyết hư) và gốc rễ bị thiêu đốt bởi nắng gắt (nội nhiệt), thì lá tất yếu phải khô héo, vàng úa và nứt nẻ. Viêm da không đơn thuần là chuyện ở ngoài da, mà là tiếng kêu cứu từ sâu thẳm bên trong tạng phủ, là sự mất cân bằng giữa phần âm và phần dương, giữa khí và huyết.
Cái khổ của người bị viêm da không chỉ là cơn ngứa hành hạ đêm ngày, mà còn là sự tự ti, mặc cảm khi giao tiếp. Nhiều người tìm đến tôi sau khi đã dùng đủ loại thuốc bôi, thuốc xịt, chỉ mong cắt cơn ngứa tức thời. Nhưng hỡi ôi, thuốc bôi giống như việc ta tưới nước lên lá cây đang héo vì sâu đục thân, nó chỉ làm dịu mát lúc đó rồi đâu lại đóng đấy. Muốn trị cái bệnh này, ta phải hiểu rõ gốc rễ của dòng máu, của hơi ấm và cái “nhiệt” đang âm ỉ cháy trong lòng mạch. Khi huyết không đủ sức để tưới tắm cho da, da sẽ trở nên mỏng manh, dễ bị ngoại tà xâm nhập; và khi nhiệt độc tích tụ lâu ngày không thoát ra được, nó sẽ “bốc hỏa” lên bề mặt, gây nên những nốt mẩn đỏ, mụn mủ và cảm giác nóng rát như bị lửa thiêu.
Căn nguyên viêm da theo Đông y: Khi dòng sông huyết cạn và ngọn lửa nội nhiệt bùng phát
Trong Y học cổ truyền (YHCT), làn da được nuôi dưỡng bởi huyết và được bảo vệ bởi vệ khí. Tôi thường ví huyết giống như dòng nước trên một con sông. Nếu dòng sông đầy ắp, nước sẽ len lỏi vào từng con rạch, tưới mát cho ruộng đồng (tức là làn da). Nhưng khi “huyết hư” – tức là máu thiếu về lượng hoặc kém về chất – thì những vùng xa xôi như da sẽ không được nuôi dưỡng đầy đủ. Da thiếu huyết sẽ trở nên khô, bong tróc và mất đi khả năng đề kháng. Lúc này, tà độc từ bên ngoài như Phong, Hàn, Thấp sẽ dễ dàng xâm nhập, tạo thành vòng xoáy bệnh lý luẩn quẩn. Đặc biệt, khi huyết kém, chức năng điều hòa của cơ thể suy giảm, dẫn đến tình trạng “huyết hư sinh phong”, gây ra những cơn ngứa điên cuồng, càng gãi càng ngứa, càng ngứa lại càng tổn thương.
Song song với tình trạng huyết kém là yếu tố “nhiệt”. Nhiệt ở đây không phải là cái nóng của thời tiết, mà là “nội nhiệt” tích tụ do tạng phủ suy yếu, đặc biệt là tạng Gan (Can) và Phổi (Phế). Phế chủ bì mao, tức là phổi quản lý làn da. Nếu Phế nhiệt, da sẽ bị khô tía, đỏ rát. Can chủ tàng huyết và sơ tiết, nếu Can hỏa vượng, độc tố không được đào thải sẽ tích tụ dưới da, phát tán ra ngoài thành các nốt viêm, mụn nước. Sự kết hợp giữa “Huyết hư” và “Nội nhiệt” giống như một mảnh đất khô hạn lại bị nắng gắt thiêu đốt; nó khiến làn da không còn sức sống, trở nên nhạy cảm quá mức với mọi tác động từ bên ngoài. Đây chính là lý do vì sao nhiều cô bác chữa mãi không khỏi, vì chỉ lo “dập lửa” bên ngoài mà quên mất phải “dẫn nước” về nguồn và “thanh lọc” nội tại.
Các tạng phủ liên quan mật thiết đến bệnh viêm da
- Tạng Phế (Phổi): Là cơ quan chủ quản bề mặt da và lỗ chân lông. Khi Phế khí yếu, khả năng bảo vệ của da suy giảm, dễ bị dị ứng.
- Tạng Can (Gan): Có nhiệm vụ thanh lọc độc tố. Gan yếu dẫn đến huyết nhiệt, độc tích tụ phát ra da gây mẩn ngứa, mề đay.
- Tạng Tỳ (Tiêu hóa): Tỳ chủ vận hóa, sinh ra huyết. Tỳ yếu thì nguồn sinh huyết bị đứt quãng, da không có dưỡng chất để phục hồi.
- Thận: Chủ về phần âm, phần thủy. Thận âm hư thì hỏa vượng, làm khô rát da và gây tình trạng viêm nhiễm mãn tính.
Cách áp dụng thực tế và giải pháp đẩy lùi viêm da từ gốc rễ
Để điều trị viêm da do huyết hư và nội nhiệt, chúng ta không thể nóng vội. Đông y ưu tiên việc “chậm mà chắc”, tập trung vào việc bồi bổ và thanh thải. Về liều lượng và cách dùng các thảo dược, cô bác anh chị cần tuân thủ nguyên tắc: Thanh nhiệt phải đi đôi với dưỡng huyết, trừ phong phải kết hợp với kiện tỳ. Tôi thường khuyên người bệnh sử dụng các vị thuốc có tính mát (hàn, lương), vị đắng (khổ) hoặc ngọt (cam) để vào các kinh Can, Phế. Ví dụ, Kim ngân hoa, Liên kiều có tác dụng như những “chiến sĩ” dọn dẹp nhiệt độc; trong khi đó, Đương quy, Thục địa lại đóng vai trò là “nguồn tiếp tế”, giúp sinh huyết, làm nhuận da từ bên trong.
Bên cạnh việc dùng thuốc theo thang, cô bác có thể áp dụng một số phương pháp hỗ trợ tại nhà rất hiệu quả và lành tính. Một trong những bài thuốc đơn giản nhất là dùng lá khế chua hoặc lá đơn đỏ nấu nước tắm. Lá khế có vị chua, tính bình, giúp thanh nhiệt, giải độc và giảm ngứa rất nhanh. Tuy nhiên, lưu ý an toàn là điều cực kỳ quan trọng. Khi da đang có dấu hiệu lở loét, rỉ dịch, cô bác tuyệt đối không được đắp các loại lá trực tiếp khi chưa qua đun nấu kỹ, tránh nhiễm trùng nặng hơn. Ngoài ra, chế độ ăn uống cũng là một “thang thuốc” hàng ngày. Hãy hạn chế tối đa đồ cay nóng, rượu bia – vốn là những thứ “đổ thêm dầu vào lửa” cho ngọn lửa nội nhiệt trong người.
Hướng dẫn bài thuốc hỗ trợ giảm ngứa tại nhà
Dưới đây là cách làm nước tắm thảo dược giúp làm dịu da, sát khuẩn nhẹ nhàng mà cô bác anh chị có thể thực hiện mỗi ngày:
- Nguyên liệu: 1 nắm lá đơn đỏ (khoảng 30g), 1 nắm lá cối xay, một chút muối hạt.
- Cách làm: Rửa sạch lá, vò nhẹ rồi cho vào nồi đun sôi với khoảng 2-3 lít nước trong 10 phút. Đổ nước ra chậu, thêm muối hạt và pha thêm nước nguội cho đến khi ấm vừa phải (khoảng 38-40 độ C).
- Cách dùng: Dùng nước này tắm hoặc ngâm vùng da bị tổn thương trong 15 phút. Sau khi tắm xong, thấm khô nhẹ nhàng bằng khăn mềm, không chà xát mạnh.
- Lưu ý: Thực hiện 2-3 lần/tuần. Nếu da đang có vết thương hở lớn hoặc bội nhiễm, cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng.
Nguyên tắc trị bệnh tận gốc theo đạo lý Đông phương
Cô bác anh chị thân mến, trong đạo trị bệnh của YHCT, người thầy thuốc không bao giờ nhìn vào nốt mẩn mà chỉ thấy nốt mẩn. Chúng tôi nhìn vào cả một hệ thống sinh học đang vận hành lệch nhịp. Muốn trị tận gốc bệnh viêm da, phép trị cốt lõi phải dựa trên việc “Phù chính khu tà” – tức là nâng cao chính khí (sức đề kháng) để đuổi tà khí ra ngoài. Khi huyết không đủ, ta phải dùng phép “Bổ huyết”, “Dưỡng huyết” để làm đầy dòng sông sinh mệnh. Khi nhiệt âm ỉ, ta phải dùng phép “Thanh nhiệt”, “Lương huyết” để làm mát dòng máu, dập tắt những đốm lửa nội tại. Đặc biệt, việc “Kiện tỳ” là vô cùng quan trọng, bởi Tỳ vị có khỏe thì thức ăn mới biến thành huyết để nuôi da. Đây là một quá trình kiên trì, giống như việc ta cải tạo một mảnh đất khô cằn trở nên màu mỡ, không thể xong trong một sớm một chiều bằng vài ba loại kem bôi ngoài da.
Chữa bệnh theo Đông y còn là chữa cả tâm bệnh. Sự nóng nảy, lo âu sẽ làm Can hỏa bùng phát, khiến bệnh nặng thêm. Vì vậy, sự tĩnh tâm và tin tưởng vào khả năng tự phục hồi của cơ thể là “vị thuốc” quý giá nhất. Những bài thuốc cổ truyền mà tôi cùng cộng sự nghiên cứu không chỉ dừng lại ở việc cắt ngứa, mà còn hướng tới việc thiết lập lại trật tự cho tạng phủ, giúp khí huyết lưu thông điều hòa, từ đó làn da tự khắc được tái tạo và khỏe mạnh từ bên trong. Việc chăm sóc làn da chính là chăm sóc cái gốc của tiên thiên và hậu thiên. Đừng để đến khi bệnh tình chuyển biến nặng, da dẻ sần sùi, thâm sẹo mới bắt đầu lo lắng. Sự chủ động trong việc bồi bổ cơ thể ngay từ khi có những dấu hiệu khởi phát chính là cách chúng ta trân trọng tinh hoa quý giá nhất mà tổ tiên đã truyền lại – đó là sức khỏe thuận theo tự nhiên.
Tôi luôn tâm niệm rằng, mỗi người bệnh tìm đến mình là một cơ duyên. Nếu cô bác anh chị đang khổ sở vì căn bệnh viêm da dai dẳng, dùng đủ cách mà vẫn hoàn ngứa, hãy nhớ rằng gốc rễ nằm ở bên trong cơ thể. Đừng nản lòng, bởi Đông y luôn có những giải pháp thấu đáo để phục hồi tận gốc. Tôi và các cộng sự tại Trung tâm luôn sẵn sàng lắng nghe và đồng hành cùng cô bác trên hành trình tìm lại làn da khỏe mạnh và sự bình yên trong tâm trí. Hãy để tôi giúp cô bác “nuôi lại dòng máu, làm mát tâm can”, để nỗi lo viêm da chỉ còn là chuyện của quá khứ.
Cô bác anh chị có thể trực tiếp đến thăm khám hoặc liên hệ với tôi qua các kênh sau để được tư vấn lộ trình điều trị cá nhân hóa, phù hợp nhất với thể trạng của mình:
Thông tin liên hệ:
- Đặt lịch thăm khám trực tiếp: https://bacsilephuong.com/lien-he
- Hotline tư vấn 24/7: 0963835102
- Nhắn tin Zalo bác sĩ: https://zalo.me/0963835102
Chúc cô bác anh chị luôn dồi dào sức khỏe, thân tâm an lạc!
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
