Cô bác anh chị thân mến, trong Đông y có câu: “Chính khí tồn nội, tà bất khả can”, nghĩa là khi khí huyết bên trong đầy đủ, tạng phủ điều hòa thì ngoại tà khó xâm phạm. Cơ thể con người cũng giống như một khu vườn: đất có tốt thì cây mới xanh, rễ có chắc thì cành lá mới bền. Với sức khỏe cũng vậy, Tỳ Vị là gốc sinh hóa khí huyết, Thận là gốc tiên thiên, còn khí huyết là dòng nước nuôi dưỡng toàn thân. Khi Tỳ lạnh, khí trệ, huyết vận hành kém, cô bác anh chị dễ thấy người nặng nề, tay chân lạnh, ăn uống kém, bụng đầy, mệt mỏi, ngủ không sâu. Trong những trường hợp nhẹ, biết dùng một chén trà đinh lăng gừng đúng cách có thể giúp cơ thể được “sưởi ấm” từ bên trong, hỗ trợ khí huyết lưu thông và nâng đỡ chính khí.
Trà đinh lăng gừng không phải là thứ gì xa lạ. Đó là sự kết hợp của lá đinh lăng dân dã với vài lát gừng tươi cay ấm. Một vị thiên về bổ khí, kiện Tỳ, giúp cơ thể bớt mỏi mệt; một vị thiên về ôn trung, tán hàn, làm ấm đường tiêu hóa. Hai vị đi cùng nhau giống như ngọn lửa nhỏ đặt dưới ấm nước: không quá dữ dội, nhưng đủ để làm dòng khí trong người ấm lên, vận hành thuận hơn.
Trà đinh lăng gừng là gì?
Trà đinh lăng gừng là thức uống được hãm từ lá đinh lăng khô hoặc lá đinh lăng tươi kết hợp với gừng tươi. Trong y học cổ truyền, đinh lăng thường được ví như “nhân sâm của người nghèo” vì có tác dụng bồi bổ cơ thể, hỗ trợ ăn ngon, ngủ tốt, tăng sức bền và giúp khí huyết lưu thông. Gừng tươi, hay sinh khương, có vị cay, tính ấm, quy vào kinh Phế, Tỳ, Vị, giúp ôn trung tán hàn, chỉ nôn, giải biểu nhẹ, làm ấm Tỳ Vị.
Khi dùng đúng, trà đinh lăng gừng phù hợp với người thể hàn, hay lạnh bụng, đầy hơi, ăn không ngon, mệt mỏi do khí huyết kém lưu thông. Tuy nhiên, đây là thức uống hỗ trợ chăm sóc sức khỏe, không nên xem là thuốc đặc trị thay thế cho thăm khám khi bệnh đã rõ ràng.
Công dụng của trà đinh lăng gừng theo y học cổ truyền
Hỗ trợ kiện Tỳ, giúp ăn uống dễ tiêu hơn
Tỳ Vị trong Đông y giống như cái bếp của gia đình. Bếp có ấm thì cơm mới chín, thức ăn mới hóa thành khí huyết nuôi cơ thể. Khi Tỳ Vị hư hàn, cô bác anh chị thường thấy ăn ít, bụng đầy, dễ lạnh bụng, đi ngoài phân nát hoặc người uể oải sau ăn. Gừng có tính ấm giúp ôn trung, làm ấm vùng trung tiêu; đinh lăng hỗ trợ kiện Tỳ, bổ khí. Vì vậy, một chén trà ấm sau bữa sáng hoặc đầu giờ chiều có thể giúp bụng dễ chịu, giảm cảm giác trì trệ do hàn thấp.
Giúp khí huyết lưu thông, giảm cảm giác mệt mỏi
Khí là soái của huyết, khí đi thì huyết đi. Khi khí trệ, huyết vận hành chậm, người dễ mỏi, đầu nặng, tay chân lạnh, tinh thần không sáng. Đinh lăng có tác dụng nâng đỡ chính khí, giúp cơ thể bền sức hơn; gừng giúp hành khí, tán hàn, làm ấm các đường kinh. Trà đinh lăng gừng vì vậy rất hợp với người hay mệt do khí hư kèm hàn, nhất là người làm việc nhiều, ít vận động, ngồi lâu trong phòng lạnh.
Hỗ trợ giữ ấm cơ thể khi thời tiết chuyển mùa
Khi trời trở lạnh, gió như luồn qua kẽ áo, người có dương khí yếu thường dễ lạnh sống lưng, sợ gió, hắt hơi, đau mỏi mình mẩy. Gừng giúp tán phong hàn nhẹ, làm ấm Phế và Tỳ; đinh lăng giúp nâng thể trạng. Uống trà khi còn ấm, từng ngụm nhỏ, giống như đưa một dòng nước ấm chảy qua ruộng khô, giúp cơ thể dịu lại và dễ thích nghi hơn với thay đổi thời tiết.
Cách pha trà đinh lăng gừng tại nhà
Nguyên liệu cần chuẩn bị
Cô bác anh chị có thể chuẩn bị khoảng 5–7g lá đinh lăng khô hoặc 15–20g lá đinh lăng tươi, thêm 2–3 lát gừng tươi mỏng, cùng 500–700ml nước sôi. Nếu người hơi hàn, bụng lạnh nhiều có thể dùng 3 lát gừng; nếu cơ địa dễ nóng, chỉ nên dùng 1–2 lát mỏng. Không nên cho quá nhiều gừng vì vị cay ấm quá mức có thể làm hao tân dịch, gây nóng trong, khô miệng.
Cách hãm trà đúng để giữ vị và công năng
Rửa sạch lá đinh lăng và gừng. Cho vào bình, tráng nhanh bằng một ít nước sôi rồi bỏ nước đầu. Sau đó thêm 500–700ml nước sôi, đậy kín 10–15 phút là có thể dùng. Nên uống khi trà còn ấm, chia làm 2–3 lần trong ngày. Với người Tỳ Vị yếu, thời điểm phù hợp là sau ăn sáng khoảng 30 phút hoặc đầu giờ chiều. Không nên uống quá muộn buổi tối vì một số người nhạy cảm có thể thấy tỉnh táo, khó ngủ.
Ai nên dùng trà đinh lăng gừng?
Trà đinh lăng gừng phù hợp hơn với người thể hàn, hay lạnh bụng, ăn uống chậm tiêu, tay chân lạnh, người mệt mỏi do khí hư nhẹ, người làm việc trong môi trường lạnh hoặc hay uể oải khi giao mùa. Người sau ốm dậy, khí lực còn yếu cũng có thể dùng lượng nhỏ để hỗ trợ phục hồi, nhưng cần lắng nghe cơ thể. Đông y coi trọng “biện chứng luận trị”, tức là phải xét người đó hàn hay nhiệt, hư hay thực, khí huyết ra sao rồi mới dùng cho đúng.
Lưu ý an toàn khi uống trà đinh lăng gừng
Người đang sốt cao, miệng khô khát, táo bón, bốc hỏa, âm hư nội nhiệt, đau dạ dày có nóng rát nhiều hoặc huyết áp không ổn định cần thận trọng khi dùng gừng. Phụ nữ có thai, người đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính, người có bệnh nền tim mạch, gan thận hoặc đang chuẩn bị phẫu thuật nên hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi dùng thường xuyên. Trẻ nhỏ không nên tự ý dùng theo liều của người lớn. Mỗi đợt chỉ nên uống 5–7 ngày, sau đó nghỉ vài ngày để quan sát cơ thể, không nên dùng đặc và kéo dài như nước uống thay thế hằng ngày.
Nguyên tắc Đông y khi dùng trà đinh lăng gừng để chăm sóc sức khỏe
Muốn dùng trà đinh lăng gừng cho đúng, cô bác anh chị cần nhớ rằng Đông y không chỉ nhìn vào một triệu chứng đơn lẻ, mà nhìn cả cái gốc vận hành của cơ thể. Nếu người mệt do khí hư, Tỳ yếu, dương khí kém thì phép trị nên là bổ khí, kiện Tỳ, ôn trung, trợ dương, giúp “bếp Tỳ” ấm lên để khí huyết có nguồn sinh hóa. Nếu người lạnh bụng, sợ lạnh, đầy trướng do hàn thấp thì cần ôn trung tán hàn, hóa thấp, hành khí để dòng nước trong cơ thể không bị tù đọng. Nhưng nếu người vốn âm hư, nhiệt thịnh, hay bốc hỏa, táo bón, miệng khô, lưỡi đỏ thì lại không nên lạm dụng vị cay ấm, bởi thêm lửa vào nơi đã nóng chẳng khác nào tưới dầu vào bếp đang cháy. Trị tận gốc phải dựa trên phép trị cổ truyền: hư thì bổ, thực thì tả, hàn thì ôn, nhiệt thì thanh, khí trệ thì hành khí, huyết ứ thì hoạt huyết, Tỳ yếu thì kiện Tỳ, Thận suy thì bồi bổ gốc tiên thiên. Một chén trà chỉ là trợ duyên; điều quan trọng hơn là ăn uống điều độ, ngủ đúng giờ, giữ ấm, vận động vừa sức và thăm khám khi cơ thể đã phát tín hiệu bất thường.
Cô bác anh chị thân mến, sức khỏe không mất đi trong một ngày và cũng không thể vun bồi chỉ bằng một lần uống trà. Đông y dạy chúng ta chăm cái gốc từ khi bệnh chưa thành, như người nông dân biết chăm rễ trước khi cây héo lá. Tỳ Vị có khỏe thì khí huyết mới sinh, Thận khí có vững thì thân thể mới bền, chính khí có đầy thì tà khí khó xâm phạm. Trà đinh lăng gừng là một cách chăm sóc giản dị, nhưng cần dùng đúng người, đúng lúc, đúng lượng. Nếu cô bác anh chị đang có biểu hiện mệt mỏi kéo dài, rối loạn tiêu hóa, mất ngủ, lạnh người, đau mỏi hoặc khí huyết kém lưu thông, đừng chờ bệnh rõ ràng mới lo chữa. Hãy chủ động thăm khám để được biện chứng theo thể trạng và tham khảo các bài thuốc chữa do tôi nghiên cứu, nhằm tác động sâu hơn vào căn nguyên.
- Đặt lịch thăm khám: https://bacsilephuong.com/lien-he
- Hotline: 0963835102
- Zalo tư vấn: https://zalo.me/0963835102
TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
