Nên uống nước chanh hạt chia khi nào? Tư vấn từ Bác sĩ Lê Phương

TTƯT BS.CKII. Bs. Lê Phương

Đã hỏi: 03h56 - 31/01/2026

Cô bác anh chị thân mến, trong hành trình chăm sóc sức khỏe, đôi khi chúng ta mải mê đi tìm những phương thuốc xa xôi mà quên mất rằng, những báu vật thực sự lại nằm ngay trong gian bếp nhỏ. Cơ thể con người cũng giống như một cái cây, nếu rễ cây bị khô héo, lá không thể xanh, hoa không thể thắm. Nhiều người tìm đến tôi với nỗi lo về cân nặng, về hệ tiêu hóa ì ạch hay làn da sạm màu, họ dùng đủ mọi loại thuốc nhưng kết quả vẫn như “gió thổi mặt hồ”, chỉ xao động chút rồi đâu lại vào đấy. Đó là bởi chúng ta chưa hiểu được đạo “dưỡng” từ gốc rễ. Y học cổ truyền quan niệm “vạn bệnh tùng khẩu nhập”, nhưng đồng thời cũng nhấn mạnh “vị giả, ngũ tạng chi bản” – cái dạ dày chính là gốc của năm tạng. Việc uống một ly nước chanh hạt chia tưởng chừng đơn giản, nhưng nếu biết dùng đúng thời điểm, đúng cách, nó sẽ giống như một cơn mưa rào tưới xuống mảnh đất khô cằn, giúp thông suốt kinh lạc, thanh lọc can đạm và đánh thức nguồn năng lượng ngủ quên trong cơ thể.

Dưới góc nhìn của tôi, việc chúng ta lạm dụng đồ ăn dầu mỡ, cay nóng hay thức khuya chính là đang tự “đốt” đi phần âm dịch quý giá của mình. Khi âm hư, hỏa vượng, con người ta dễ sinh nóng nảy, táo bón, mệt mỏi kéo dài. Nước chanh hạt chia không chỉ là món giải khát, mà là sự kết hợp hài hòa giữa “toan” (vị chua) và “tinh” (nguồn dưỡng chất từ hạt). Tuy nhiên, nếu dùng sai lúc, chẳng khác nào mang nước đổ vào lúc bếp lò đang cháy rực hay lúc đất đang úng nước, không những không bổ mà còn gây hại cho Tỳ Vị. Vì vậy, hiểu rõ quy luật vận hành của khí huyết trong ngày để chọn “giờ vàng” uống nước chanh hạt chia chính là chìa khóa để cô bác anh chị lấy lại sự cân bằng, giúp thân thể nhẹ nhàng như mây trời, tinh thần thư thái như dòng suối trong.

Góc nhìn Y học cổ truyền về Chanh và Hạt chia

Trong Đông y, quả chanh có vị chua (toan), tính bình, quy vào kinh Can, Vị. Vị chua có tác dụng thu liễm, sinh tân chỉ khát, giúp khai vị và hỗ trợ tiêu hóa rất tốt. Khi Can khí được điều hòa bởi vị chua, sự uất kết trong người sẽ được hóa giải, giống như việc ta khơi thông một dòng mương bị tắc nghẽn để nước chảy về xuôi. Trong khi đó, hạt chia tuy là sản phẩm từ phương Tây nhưng xét theo tính chất, nó có khả năng ngậm nước cực mạnh, tạo thành một lớp gel mềm mại. Điều này tương ứng với khả năng dưỡng âm, nhuận tràng trong YHCT. Sự kết hợp này tạo nên một cặp bài trùng: chanh giúp hành khí, hạt chia giúp nhuận táo. Khi hai vị này gặp nhau, chúng hỗ trợ Tỳ Vị vận hóa thức ăn tốt hơn, đẩy lùi tình trạng thấp trệ (thừa cân, mỡ máu) và bổ sung tân dịch cho cơ thể.

“Giờ vàng” uống nước chanh hạt chia để phát huy tối đa công năng

Việc chọn thời điểm uống cũng quan trọng như việc gieo hạt đúng mùa. Cô bác anh chị cần lưu ý những mốc thời gian sau:

Sáng sớm khi vừa thức dậy (sau khi súc miệng): Đây là lúc “dương khí khởi đầu”, uống một ly nước ấm pha chanh hạt chia giúp làm sạch đường ruột, “khởi động” bộ máy tiêu hóa sau một đêm dài. Tuy nhiên, lưu ý chỉ dùng vài giọt chanh để tránh hại dạ dày.
Trước bữa ăn chính 30 phút: Lúc này, vị chua của chanh kích thích tiết dịch vị, hạt chia tạo cảm giác no giả giúp kiểm soát lượng thức ăn, rất tốt cho người muốn giảm cân, giảm mỡ máu.
Sau khi tập thể dục, lao động nặng: Đây là thời điểm cơ thể mất đi tân dịch (mồ hôi). Sự kết hợp này giúp bù nước, bù khoáng, ngăn ngừa tình trạng “khí âm lưỡng hư”.
Buổi xế chiều (khoảng 15h – 16h): Đây là lúc kinh Bàng quang và kinh Thận hoạt động mạnh, uống nước chanh hạt chia giúp thanh lọc cơ thể, đẩy độc tố ra ngoài qua đường tiết niệu.

Cách pha chế chuẩn Đông y hỗ trợ sức khỏe tại nhà

Để món đồ uống này thực sự trở thành một vị thuốc dưỡng sinh, cô bác anh chị đừng pha theo cảm tính. Hãy làm theo hướng dẫn sau của tôi:

Đầu tiên, cô bác chuẩn bị khoảng 1-2 muỗng cà phê hạt chia, ngâm vào 200ml nước ấm (khoảng 40 độ C) trong 15 phút để hạt nở hoàn toàn. Đừng dùng nước quá nóng sẽ làm mất đi các tinh chất, cũng đừng dùng nước đá lạnh vì sẽ gây “hàn trệ” Tỳ Vị. Sau khi hạt chia đã nở thành lớp gel trong suốt, cô bác mới vắt thêm 1/2 quả chanh tươi vào. Nếu ai có cơ địa hàn, dễ đau bụng, hãy thêm vào 1-2 lát gừng tươi hoặc một chút mật ong để trung hòa tính vị. Mật ong không chỉ làm dịu vị chua mà còn là vị thuốc “trung hòa điều vị”, giúp dẫn thuốc vào các kinh mạch tốt hơn. Khuấy nhẹ và thưởng thức từng ngụm nhỏ, để vị giác cảm nhận được sự thanh mát, để cơ thể từ từ hấp thụ dưỡng chất, đó mới chính là cách thưởng thức của người am hiểu dưỡng sinh.

Lưu ý an toàn để không “lợi bất cập hại”

Dù tốt đến mấy, nhưng không phải ai cũng có thể dùng nước chanh hạt chia một cách tùy tiện. Cô bác anh chị cần ghi nhớ những “cấm kỵ” sau để bảo vệ sức khỏe:

Người đau dạ dày nặng: Không nên uống lúc đói hoặc uống quá chua. Axit trong chanh có thể làm vết loét thêm trầm trọng.
Người cơ địa hư hàn: Hay lạnh tay chân, đi ngoài phân lỏng thì nên hạn chế dùng hoặc phải thêm gừng để giữ ấm cơ thể.
Không uống sát giờ đi ngủ: Chanh có tác dụng lợi tiểu, có thể gây mất ngủ do đi tiểu đêm, ảnh hưởng đến tạng Thận.
Trẻ em và người già: Nên dùng với liều lượng vừa phải, không nên coi đây là nước uống thay thế nước lọc hoàn toàn.

Nguyên tắc trị bệnh từ gốc và đạo dưỡng sinh cổ truyền

Trong y lý cổ truyền, người thầy thuốc chân chính luôn tâm niệm “phù chính khu tà”, nghĩa là muốn đuổi bệnh (tà khí) thì trước hết phải làm cho cơ thể mình vững mạnh (chính khí). Việc uống nước chanh hạt chia thực chất chỉ là một phần nhỏ trong phép “kiện Tỳ, hóa thấp”. Muốn giải quyết tận gốc rễ những vấn đề như béo phì, mệt mỏi hay nóng trong, chúng ta phải nhìn nhận cơ thể là một thể thống nhất. Nếu Tỳ Vị suy yếu, dù cô bác có ăn sơn hào hải vị hay uống bao nhiêu thực phẩm bổ sung, cơ thể cũng không thể hấp thụ được, trái lại còn tạo ra “đàm thấp” – nguồn gốc của khối u và tắc nghẽn mạch máu. Phép trị của Đông y không chỉ là cắt đi phần ngọn mà phải dựa trên sự điều phối âm dương, bồi bổ khí huyết, lấy việc nuôi dưỡng tạng phủ làm tiên quyết.

Cô bác anh chị hãy nhớ rằng, sức khỏe không phải là thứ có thể mua được bằng tiền khi bệnh đã phát tác, mà là thành quả của quá trình chăm sóc tỉ mẩn mỗi ngày. “Tiên thiên” là vốn quý cha mẹ cho, nhưng “Hậu thiên” (chế độ ăn uống, sinh hoạt) mới là thứ chúng ta có thể làm chủ. Đừng đợi đến khi cành khô lá héo mới tưới nước, mà hãy chăm bón cho gốc rễ ngay từ khi cây còn xanh. Sự kiên trì và thấu hiểu cơ thể mình chính là liều thuốc quý nhất. Tôi luôn mong muốn cô bác anh chị có được cái nhìn đúng đắn về Y học cổ truyền, để mỗi miếng ăn, thức uống đều trở thành một vị thuốc lành, giúp chúng ta sống vui, sống khỏe bên con cháu.

Nếu cô bác anh chị còn băn khoăn về tình trạng sức khỏe của mình, hoặc muốn tìm kiếm một giải pháp điều trị tận gốc các bệnh lý bằng bài thuốc Đông y gia truyền đã được tôi nghiên cứu chuyên sâu, đừng ngần ngại chia sẻ với tôi. Tôi luôn sẵn lòng lắng nghe và đồng hành cùng cô bác trên con đường tìm lại sức khỏe tự nhiên.

Cô bác có thể liên hệ trực tiếp để tôi tư vấn kỹ hơn qua các kênh sau: