Cô bác anh chị thân mến,
Mỗi độ Tết đến xuân về, lòng người thường rạo rực như mầm non gặp nắng ấm, nhưng cũng chính lúc này, cơ thể chúng ta lại dễ rơi vào trạng thái “quá tải”. Tôi thường ví dạ dày giống như một người làm vườn cần mẫn; cả năm chăm sóc cho “vườn cây” cơ thể xanh tốt, nhưng những ngày Tết, vì sự bận rộn và những bữa tiệc tùng quá chén, chúng ta vô tình bắt người làm vườn ấy phải làm việc xuyên đêm, gánh vác đủ thứ phong vị cay nóng, dầu mỡ. Theo triết lý Y học cổ truyền (YHCT), dạ dày (vị) chính là “bể chứa ngũ cốc”, là nơi tiếp nhận nguồn năng lượng đầu tiên để nuôi sống vạn vật trong cơ thể. Nếu gốc rễ của cây bị úng nước do phân bón quá liều, cây sẽ héo rũ; cũng như vậy, nếu vị khí suy yếu, dù ta có ăn sơn hào hải vị thì cũng chỉ là gánh nặng cho lục phủ ngũ tạng.
Đau lòng nhất là khi thấy cô bác anh chị vì mải mê dọn dẹp, chúc Tết mà quên đi hơi thở của chính mình. Những cơn đau âm ỉ, cảm giác đầy chướng, ợ chua cứ thế kéo đến như những đợt gió lạnh đầu mùa làm lung lay “cánh cửa” sức khỏe. Trong Đông y, chúng tôi gọi đó là tình trạng Tỳ Vị vận hóa kém, khí cơ không thông suốt. Tết là để vui, nhưng niềm vui ấy chỉ trọn vẹn khi “bộ máy” bên trong chúng ta được vận hành êm ái. Thay vì đợi đến khi cơn đau hành hạ mới tìm đến thuốc, tại sao chúng ta không học cách vỗ về dạ dày ngay từ những tia nắng đầu tiên của ngày mới? Một thói quen nhỏ vào sáng sớm đôi khi lại là “chìa khóa vàng” giúp bảo vệ vị khí, để cô bác anh chị tận hưởng trọn vẹn hương vị ngày xuân mà không lo âu, mệt mỏi.
Góc nhìn Y học cổ truyền về Vị khí và sức khỏe hệ tiêu hóa
Trong YHCT, dạ dày (Vị) và lá lách (Tỳ) được coi là “Hậu thiên chi bản”, tức là cái gốc của con người sau khi sinh ra. Vị có đặc tính là ưa nhuận mà ghét táo, thích sự ấm áp và ghét sự lạnh lẽo. Cô bác cứ tưởng tượng, dạ dày giống như một chiếc nồi nấu cơm trên bếp lửa. Muốn cơm chín ngon (tức là thức ăn được chuyển hóa thành dinh dưỡng), thì ngọn lửa bên dưới (mệnh môn hỏa) phải đủ ấm và cái nồi phải sạch sẽ, thông thoáng. Khi chúng ta ăn uống thất thường vào ngày Tết, hoặc để bụng lạnh vào sáng sớm, “ngọn lửa” ấy bị dập tắt, khiến thức ăn ứ trệ, sinh ra đàm thấp, nhiệt độc, gây ra cảm giác đau rát và đầy bụng.
Vị thuộc hành Thổ, đóng vai trò trung tâm điều hòa các tạng phủ khác. Nếu Vị khí thăng giáng nhịp nhàng, thì cơ thể khoan khoái, tinh thần minh mẫn. Ngược lại, khi Vị khí nghịch lên, cô bác sẽ thấy ợ hơi, buồn nôn. Việc duy trì những thói quen tốt vào sáng sớm chính là cách chúng ta “dưỡng Thổ”, giúp nền móng cơ thể vững chắc. Đặc biệt trong tiết trời xuân còn vương chút se lạnh, việc giữ ấm cho vùng bụng và kích hoạt dương khí vào giờ Thìn (7h-9h sáng) – lúc kinh Vị hoạt động mạnh nhất – là vô cùng quan trọng để bảo vệ niêm mạc dạ dày khỏi những tác nhân gây hại từ những bữa tiệc tất niên hay rượu bia nồng cay.
Ba thói quen “vàng” vào sáng sớm giúp dạ dày êm ấm ngày Tết
Dù Tết có bận rộn đến mấy, tôi mong cô bác hãy dành ra chỉ khoảng 10-15 phút sau khi thức dậy để thực hiện những điều giản đơn nhưng mang lại hiệu quả kỳ diệu sau đây:
- Uống một ly nước ấm ngay sau khi thức dậy: Đây chính là cách “rửa trôi” những cặn bã còn sót lại từ bữa tiệc tối hôm trước. Nước ấm giúp đánh thức vị khí, làm mềm niêm mạc và chuẩn bị cho quá trình tiêu hóa mới. Cô bác có thể thêm 1-2 lát gừng tươi để làm ấm trung tiêu, tán hàn.
- Xoa bụng theo chiều kim đồng hồ: Nằm ngửa trên giường, áp hai lòng bàn tay vào nhau cho nóng rồi xoa nhẹ quanh rốn khoảng 50 vòng. Động tác này giúp thúc đẩy nhu động ruột, hỗ trợ Tỳ khí vận hóa, giúp cô bác tránh được tình trạng táo bón hay đầy hơi thường gặp ngày Tết.
- Bữa sáng thanh đạm và ấm nóng: Thay vì các món ăn nhiều dầu mỡ hay đồ nếp khó tiêu, một bát cháo hạt sen hoặc súp ấm sẽ là “liều thuốc bổ” tốt nhất cho dạ dày lúc này. Hạt sen giúp kiện Tỳ, an thần, giúp cô bác có một ngày mới tràn đầy năng lượng.
Hướng dẫn chi tiết cách dùng “Trà gừng mật ong” dưỡng vị tại nhà
Để bảo vệ dạ dày trong suốt những ngày Tết, tôi thường khuyên bệnh nhân của mình chuẩn bị sẵn một hũ gừng ngâm mật ong hoặc đơn giản là gừng tươi. Gừng (Sinh khương) có vị cay, tính ấm, vào kinh Phế, Tỳ, Vị; có tác dụng phát tán phong hàn, ôn trung chỉ ẩu (ngừng nôn). Mật ong có tính bình, vị ngọt, giúp nhuận tràng, làm lành các vết loét niêm mạc.
Cách làm rất đơn giản: Cô bác lấy khoảng 3-5 lát gừng tươi, hãm với 200ml nước sôi trong 5 phút. sau đó pha thêm 1 thìa cà phê mật ong nguyên chất. Hãy uống từng ngụm nhỏ khi nước còn ấm, tốt nhất là trước bữa ăn sáng 20 phút. Lưu ý nhỏ là những cô bác đang bị nhiệt miệng, nóng trong người hoặc đại tiện táo kết nặng thì nên dùng lượng gừng ít lại. Việc duy trì thói quen này không chỉ giúp dạ dày êm ái mà còn nâng cao sức đề kháng, giúp cơ thể chống lại cái lạnh của mùa xuân.
Nguyên tắc bảo vệ gốc rễ sức khỏe theo đạo lý Đông y
Cô bác anh chị thân mến, trong y thuật cổ truyền, việc điều trị bệnh dạ dày không bao giờ chỉ dừng lại ở việc cắt cơn đau tức thời. Muốn trị tận gốc, chúng ta phải thấu hiểu nguyên lý “Phù chính khu tà”, tức là phải bồi bổ chính khí, làm cho tạng phủ khỏe mạnh thì tà khí (bệnh tật) mới tự lui. Dạ dày đau không chỉ là chuyện của riêng cái dạ dày, mà thường là hệ quả của việc Tỳ hư không vận hóa được thủy thấp, hoặc do Can khí uất kết (căng thẳng, lo âu ngày Tết) lấn át Vị thổ. Do đó, phép trị cốt lõi luôn xoay quanh việc Kiện tỳ, ích khí, hòa vị và giáng nghịch. Khi Tỳ Vị khỏe mạnh, huyết dịch được tạo ra đầy đủ để nuôi dưỡng toàn thân, da dẻ sẽ hồng hào, thần thái sẽ tinh anh.
Tôi luôn tâm niệm rằng “Tiên thiên là cái gốc của sự sống, nhưng Hậu thiên (Tỳ Vị) là cái rễ để duy trì sự sống ấy”. Đừng đợi đến khi những cơn đau co thắt, khi dạ dày đã tổn thương sâu sắc mới bắt đầu lo lắng. Hãy chủ động chăm sóc từ lúc mầm bệnh còn chưa hình thành. Tết là thời điểm giao hòa của đất trời, cũng là lúc chúng ta nên lắng nghe cơ thể mình nhiều hơn. Một chế độ ăn uống chừng mực, một tinh thần lạc quan và những thói quen dưỡng sinh đúng cách chính là bài thuốc quý giá nhất mà không tiền bạc nào mua được. Sự kết nối giữa thầy thuốc và người bệnh không chỉ nằm ở đơn thuốc, mà còn ở sự đồng lòng trong việc giữ gìn “nguồn nhựa sống” bên trong mỗi người. Hy vọng cô bác anh chị sẽ luôn trân quý bản thân, để mỗi mùa xuân đi qua đều là một mùa vui khỏe trọn vẹn.
Nếu cô bác anh chị đang gặp phải những vấn đề nan y về dạ dày, tiêu hóa mà chưa tìm được lối thoát, hãy liên hệ với tôi. Dựa trên những bài thuốc cổ phương quý giá và kết quả nghiên cứu nhiều năm, tôi sẽ cùng cô bác tìm lại sự bình yên cho hệ tiêu hóa của mình.
Cô bác có thể liên hệ trực tiếp để được tôi thăm khám và tư vấn liệu trình phù hợp nhất:
- Link đặt lịch thăm khám: https://bacsilephuong.com/lien-he
- Hotline: 0963835102
- Nhắn tin Zalo: https://zalo.me/0963835102
Thân ái, TTƯT, Bác sĩ Lê Phương
